Vitamines (overzicht)

	vitamine	werking	bron	opmerking
A1 A2	retinol (axeroftol) 1915 didehydroretinol	voorkomt nachtblindheid, bevordert verhoorning van epitheel	margarine, melkvet, lever, eieren, vis, fruit, peen (wortel)	derivaat van caroteen
B1	thiamine (aneurine) 1901	voorkomt beri-beri, als co-enzym betrokken bij celstofwisseling	brood, granen(zaadhuid), melk, vlees, aardappelen, groenten, gist	deficiëntie: tachycardie, vermindere reflexen
B2	riboflavine (lactoflavine) 1933	als onderdeel van diverse enzymen betrokken bij celstofwisseling	melk, vlees, brood, graanprodukten, groenten, gist	deficiëntie gevolg van zwaar alcoholmisbruikmisbruik
B3	panthotheenzuur 1930	als onderdeel van co-enzym A betrokken bij de citroenzuurcyclus	melk, aardappelen, brood, vlees, groenten	deficiëntie: dermatitis, diarree, dementie
\B5	inositol? panthotheenzuur	onderdeel co-enzym-A (CoA); metabolisme van vetten en suikers		geen deficiëntie bekend.
B6	pyridoxine (adermine) 1934	als pyridoxaalfosfaat betrokken bij celstofwisseling vlees, aanmaak van bloedcellen, als co-enzym betrokken bij de vorming van RNA en DNA	lever, vlees, vis, melk, kaas, eieren, soja	deficiëntie vaak gevolg van zwaar alcoholmisbruikmisbruik
B8	biotine		gekoppeld aan een proteïne in lever, nier, eidooier, gist, noten, granen	deficiëntie: zelden
B11	foliumzuur	voorkomt bepaalde vorm van bloedarmoede, als co-enzym betrokken bij celstofwisseling	brood, groenten, vlees, melk, eieren, gist	-
B12	cobalamine	co-enzym bij omzetting van homocysteïne in methionine (foliumzuur nodig)	vlees, lever, eieren, melk, kaas	-
C	L-ascorbinezuur 1932	voorkomt scheurbuik, betrokken bij vorming van hemoglobine, collagene weefsels en stereoïde hormonen	fruit (vooral citrus), aardappelen, groenten	temperatuurgevoelig, eigen synthese bij de meeste zoogdierensoorten mogelijk, behalve chimpansee, de mens en de cavia
D2	ergocalciferol 1918	voorkomt engelse ziekte (rachitis), bevordert resorptie en afzetting van calcium, vooral in beenderen en gebit	aardappelen, groenten	synthese uit plantaardige sterolen
D3	cholecalciferol 1918	idem als D2, voorkomt spierkramp, stuipen	plantaardige oliën, granen	-
E	tocoferol (D-alpha-tocoferol) 1922	aspecifiek antioxidans in diverse weefsels	plantaardige oliën, granen, eieren, bladgroenten	-
F	linolzuur 1929	betrokken bij decarboxylering	eigen synthese bij enkele zoogdieren, meeste onverzadigde olien en vetten	verouderde benaming
H	biotine	verouderde benaming van vitamine B8
K1 K3	fytomenadion (naftochinon) 1935 farnochinon	onmisbaar voor synthese in de lever van trombinogeen en andere bloedstollingscomponenten	K1:bladgroenten (vooral kool), tomaten, tarwe, eieren, lever, vis K2product van de coli-bacteriën in de darm	wordt de eerste weken aan zuigelingen gegeven.
M	Foliumzuur	verouderde benaming van vitamine B11
P	citrine	bevordert de permeabiliteit van capillairen	sinaasappelen, citroenen	verouderde benaming
Q10	ubichinon (co-enzym Q10)	-	eigen synthese bij de mens?	bron niet zeker, geen algemeen 'erkend' vitamine

• De vitamines A, D, E, F en K zijn oplosbaar in vetten.

De vitamines B, C, H, P en Q zijn oplosbaar in water.

De jaartallen bij de namen van de vitamines geven het jaar van ontdekking aan.

Vitaminen uit de B-groep komen o.a. voor in gist en in lever. Aan deze vitaminen hebben alcoholisten nog wel eens een tekort door een onvolwaardig dieet, wat tot ernstige ziekteverschijnselen kan leiden.

Vitamine C is een antioxidant dat wil zeggen een stof die voorkomt dat andere stoffen een verbinding met zuurstof aangaan. Het wordt zelf makkelijk geoxideerd en vangt de zuurstof weg. Het wordt ook aan levensmiddelen toegevoegd als conserveermiddel, aan appelmoes bijvoorbeeld. Bij vitamine C denken de meeste mensen spontaan aan citrusvruchten zoals citroenen en sinaasappelen, maar producten die veel meer vitamine C bevatten zijn paprika en spruitjes. Ook bessen en aardappelen bevatten vrij veel vitamine C.

Vitamine D kan door de mens vlak onder de huid aangemaakt worden met behulp van zonlicht. Vitamine D is een vetoplosbaar vitamine.

Voor alle wateroplosbare vitaminen zoals B en C geldt dat er in principe niet te veel van opgenomen kan worden, omdat de overbodige extra hoeveelheid weer met de urine uitgescheiden wordt. Van vitamine A en D is het echter mogelijk er teveel van te krijgen en daar ziekteverschijnselen van te krijgen. Wie veel schelvislever of ijsberenlever eet loopt wat dat betreft een risico. Vitamine A is ook teratogeen bij overdosering.