Vincent van Gogh (30 maart 1853 - 29 juli 1890) was een Nederlands kunstschilder.

Van Gogh (geboren in Zundert, overleden in Auvers-sur-Oise, bij Parijs), wordt tegenwoordig gezien als een van de grootste schilders die ooit heeft geleefd. Deze erkenning kwam echter pas laat. Zo werd gedurende zijn leven slechts één schilderij verkocht: La vigne rouge (tegenwoordig in het Pushkin Museum in Moskou). Het was Anna Boch, een Belgische kunstenares en zus van zijn vriend Eugène Boch, die het kocht voor 400 toenmalige frank, op de expositie van de Brusselse Les XX, in 1890, slechts een paar maanden voor zijn dood.

Er verliepen maar vijf jaar tussen zijn zwaarmoedige Aardappeleters (1885) en de zuiderse kleurenexplosie bij zijn dood. Van Gogh produceerde al zijn werk gedurende een periode van slechts tien jaar, voordat hij zich overgaf aan een zenuwziekte en zichzelf doodde. Zijn roem groeide snel na zijn dood.

Table of contents

1 Predikantengezin 2 De Aardappeleters 3 Academische flop 4 Parijs 5 Arles 6 Het Gauguin-incident 7 Saint-Rémy 8 Auvers 9 Tragisch einde 10 Bredase kisten

Predikantengezin

Zijn vader was de predikant Theodorus van Gogh, zijn moeder Anna Cornelia Carbentus. Zijn broer Theo was 4 jaar jonger. Wanneer de jongens 16 jaar worden, komen ze als bediende in dienst bij de kunsthandel Goupil & Co., in Den Haag. Vincent komt echter in Londen terecht, terwijl Theo naar het filiaal in Brussel gezonden wordt.

De Aardappeleters

Op zijn 23ste voelt Vincent zich aangetrokken tot het predikantenwerk en, na een half jaartje Londens opvoedersschap, komt hij naar Etten terug bij zijn ouders. Hij houdt de predikantenstudie 4 jaar uit, en eindigt met evangelisatiewerk in de Belgische Borinage. Hij is 27 jaar als hij zijn kunstenaarsroeping begint te volgen en te Brussel bij de schilder Anthon van Rappard terecht komt. Hij krijgt nu ook geld van zijn jongere broer Theo. Nu eerst begint zijn explosieve maar dramatische odyssee, die over nauwelijks 10 jaar zal lopen.

Tijdens de eerstvolgende 5 jaren doorworstelt hij een eerder somber plattelandsleven te Etten, Den Haag, in Drenthe en te Nuenen, met een problematieke relatie met Sien, herhaalde ruzies met zijn ouders, de dood van zijn vader, pastoortribulaties omtrent modellen en vaak te lang uitblijvende hulp van broer Theo.

De Aardappeleters (1885)

In zijn herhaalde reeksen tekeningen en schilderijen legt hij het hardvochtige boerenleven vast, tot hij zijn eerste, evenwel sombere, maar uitermate expressieve meesterwerk creëert: "De aardappeleters", eind april 1885.

Academische flop

In november van datzelfde jaar trekt van Gogh naar Antwerpen en in januari daarop laat hij zich inschrijven aan de Academie. Hij is dan 33 jaar. Ondanks zijn bewondering voor het koloriet en de penseelvoering van Rubens houdt hij het geen drie maanden vol. Het is Eugène Siberdt van de cursus "Tekening figuur naar het leven", die hem doet lopen. Diezelfde leraar zal 10 jaar later (1896) ook de thans hooggewaardeerde Eugeen Van Mieghem op stang jagen.

Parijs

In maart 1886 verlaat hij, eerder onverwacht, België en gaat hij inwonen bij Theo, in Parijs. Het wordt nu zijn artistieke doorbraak, echter wel binnen zijn laatste drie levensjaren. Hij raakt bevriend met Henri de Toulouse-Lautrec en met Emile Bernard, terwijl hij bewondering heeft voor de bloemstillevens van Adolphe Monticelli, voor de romantische Eugène Delacroix en voor de allegorische Pierre Puvis de Chavannes. Tezelfdertijd komt hij onder de indruk van de kunst der Japanse prenten, die hij gretig verzamelt.

Belangrijker nog is zijn contact met het Franse impressionisme. Hij is eigenlijk 10 jaar te laat naar Parijs gekomen om de pionierstijd ervan mee te maken. De reeks "Salons des Impressionistes" zijn voorbij en Paul Signac, waarmee hij nu vaak gaat schilderen in Asnières, zit als post-impressionist te worstelen met het divisionisme. Georges Seurat, Paul Gauguin, Camille Pissarro en Armand Guillaumin behoren tot zijn kennissen.

Arles

Het Parijse leven is erg druk voor een zwakker wordende van Gogh en vaak ook grauw en koud. Hij is 35 jaar oud als hij Parijs verlaat, in februari 1888. Hij gaat naar Arles in het zuiden van Frankrijk, aan de Camargue. Het is er echter al even koud, het vriest er en er ligt sneeuw.

Onder de Franse zuiderzon gaat Vincent van Gogh zijn meest ophefmakende werken produceren, in een koortsachtig tempo, soms meerdere op een dag. Het worden echter zijn laatste twee levensjaren, met dramatische crisissen. Hij wil de Middellandse Zee ontdekken en trekt voor een vijftal dagen naar het nabijgelegen Les-Saintes-Maries-de-la-Mer, waar hij onophoudend schetsen en tekeningen maakt van de omgeving. Terug in Arles, brengt hij zijn bekende "Vissersboten op het strand" op doek. Ook zijn kenschetsende portretten ontstaan, zoals dat van de Zouaaf en van Roulin en Eugène Boch.

Nachtcafé (1888)

Het Gauguin-incident

Hij huurt het "Gele Huis", schildert het indrukwekkende "Nachtcafé" en verwerkt uitzonderlijke oogst-, wijngaard- en cypressenmotieven. Op 23 oktober komt Paul Gauguin bij hem, maar nauwelijks twee maanden later komt de breuk, na een hoog oplopende ruzie, waarbij van Gogh zich een stuk van het eigen oor snijdt, de waanzin nabij. Mogelijk was de tinnitus waaraan hij leed hier de aanleiding toe.

Zonnebloemen

Hersteld gaat hij, in januari 1889, opnieuw driftig aan het werk aan herhaalde versies van "La Berceuse", waarvoor Madame Roulin model zit, naast nieuwe variaties "Zonnebloemen". De buurtbewoners maken zich echter zorgen om de "vagebond" in het "Gele Huis".

Saint-Rémy

Zijn broer Theo trouwt te Amsterdam met Johanna Gesina Bonger, in april. Het gaat weer minder goed met Vincent en hij wordt opgenomen te Saint-Rémy, in de instelling Saint-Paul-de-Mausole. Men richt er zelfs een klein atelier in, waarin hij kan schilderen tijdens de steeds zeldzamer momenten buiten de zenuwcrisissen. Het is de tijd van de "Irissen" en de "Seringen".

De naam Van Gogh is intussen doorgedrongen tot België en in januari 1890 wordt hij uitgenodigd op de expositie van Les XX te Brussel. Het is op deze tentoonstelling dat zijn "La Vigne Rouge" gekocht wordt door Anna Boch. Hij nam er aan deel met vijf schilderijen.

De zenuwinzinkingen volgen elkaar op, maar hij blijft doorwerken en Theo plaatst 10 werken op het "Salon des Indépendants", in april. Hij verlaat de instelling van Saint-Rémy en wil naar Auvers-sur-Oise, bij dokter Gachet. Op doorreis bezoekt hij Theo en zijn vrouw in Parijs.

Auvers

In mei komt hij in Auvers en hij huurt er een zolderkamer, in de herberg van Ravoux. Weer gaat hij portretten schilderen, waarbij het bekende van Dr. Gachet. De eindeloze gele korenvelden met de donkerblauwe, vaak wervelende hemels rond Auvers zijn nu zijn herhaalde motieven.

Broer Theo en zijn vrouw Jo komen nog eens een dag doorbrengen bij hem, in juni en in juli loopt hij zelf nog eens naar Parijs op bezoek.

Tragisch einde

Op 27 juli 1890, hij is dan nauwelijks 37 jaar oud, verwondt van Gogh zichzelf met een schotwond in de borst. Hij sterft op 29 juli, met Theo aan zijn zijde. Een half jaar later overlijdt Theo ook.

Van Goghs invloed op het expressionisme, het fauvisme en de vroege abstractie was enorm en kan worden gezien in vele andere aspecten van de twintigste-eeuwse kunst. Het Van Gogh Museum in Amsterdam is gewijd aan het werk van deze uitzonderlijke schilder en dat van zijn tijdgenoten.

Bredase kisten

In december 2003 verschenen berichten in de pers dat er een een 'nieuwe' Van Gogh was ontdekt door het Breda's Museum: 'Huizen bij Den Haag'. Het werk zou afkomstig zijn uit de 'Bredase kisten', die door Vincent zouden zijn achtergelaten bij zijn moeder. Naar verluidt bevatten deze kisten enige honderden werken uit zijn vroege periode. De kisten zouden door zijn moeder bij een verhuizing zijn achtergelaten en overgedaan aan een liefhebber, waarna het werk zou zijn verpatst en verspreid. De Bredase kisten zijn nog steeds onderwerp van discussie. De experts van het Van Gogh Museum houden zich wat betreft deze nieuwe ontdekking op de vlakte.