 |
Uranus (planeet)
Bron:Nasa. Links met natuurlijke kleuren
rechts met kunstmatig versterkte kleuren |
Uranus is de naar de Griekse god genoemde, op twee na grootste planeet van ons zonnestelsel. De planeet werd voor het eerst waargenomen in 1690 door de Engelse astronoom John Flamsteed, die er de naam 34 Tauri aan gaf, in de veronderstelling dat het om een ster ging in het sterrenbeeld Stier (Taurus). Pierre Lemonnier nam de planeet in en rond 1769 12 keer waar, maar meende ook een ster te zien. Met de genoteerde gegevens konden anderen echter aan het werk. De officiële ontdekking van de planeet Uranus staat op naam van William Herschel op 13 maart 1781. Hoewel ook hij eerst dacht met een ster of komeet van doen te hebben, moest hij toch concluderen dat het ging om een planeet. De planeet kreeg de naam "Georgium Sidus" (Ster van George, genoemd naar koning George III van Engeland), maar werd ook aangeduid als "Herschel". De Duitse astronoom Johann Bode stelde de naam Uranus voor, een naam die afkomstig was uit de mythologie, evenals als die van de andere planeten. Het duurde echter tot 1850 (bijna 70 jaar na de ontdekking) voordat Uranus de gebruikelijke naam werd voor de planeet. Uranus is één keer door een ruimtesonde bezocht, namelijk de Voyager 2 die de planeet passeerde op 24 januari 1986. - Massa: 14,5 x de aardmassa
- Equatoriale diameter: 51.118 km
- Polaire diameter: 49.946 km
- Straal: 4 x die van de aarde
- Temperatuur: -212°C tot -208°C
- Afstand tot de zon: 2.871.000.000 km (19,2 AE)
- Omwentelingstijd: 17 uur en 14 minuten
- Omloopsnelheid (om de zon): 84,0 jaar
- Schijnbare helderheid: 5,5 tot 5,9
- Schijnbare grootte: 3 tot 4 boogseconden
- Dichtheid: 1,3 x die van water
Uranus is een gasreus, bestaande aan de oppervlakte uit waterstof (H2), helium (He), en (heel weinig) methaan (CH4). Het gas komt naar de kern toe steeds meer onder druk te staan. Daardoor en door de steeds hogere temperatuur wordt het op ongeveer eenderde vanaf de buitenkant min of meer vloeibaar. De binnenste laag zou een mengsel zijn van water, methaan, ammoniak, gruis en gesteente. De kern zou nikkel en/of ijzer kunnen zijn of bevatten. Door het methaan in de buitenste schil ziet Uranus er van veraf blauw tot blauwgroen uit, zonder noemenswaardige tekening. Dat laatste zou veroorzaakt kunnen worden door de dichte gasschil. Alleen in periodes dat de zon de evenaar beschijnt zijn wolkenformaties waargenomen. De planeet leek ringloos te zijn, tot in maart 1977 werd ontdekt dat de planeet 9 uit kleine deeltjes (zwart, gemiddeld zo'n 50 cm) bestaande ringen had. Voyager twee telde daar nog twee bij op, plus enkele niet volledige ringen. De meeste ringen zijn elliptisch van vorm, waarschijnlijk door de werking van de rondvliegende maantjes. Uranus bezit in totaal 5 grote manen en 16 kleine, alle genoemd naar Shakespeare-figuren. - De kleine manen, samengesteld uit ijs en steen, diameter 10 tot 80 km:
- Cordelia, ontdekt in 1986
- Ophelia, ontdekt in 1986
- Bianca, ontdekt in 1986
- Cressida, ontdekt in 1986
- Desdemona, ontdekt in 1986
- Juliet, ontdekt in 1986
- Portia, ontdekt in 1986
- Rosalind, ontdekt in 1986
- Belinda, ontdekt in 1986
- Puck, ontdekt in 1985
- Caliban, ontdekt in 1997
- Sycorax, ontdekt in 1997
- Prospero, ontdekt in 1999
- Setebos, ontdekt in 1999
- Stephano, ontdekt in 1999
- Trinculo, ontdekt in 2001
- De grote manen, diameter 236 tot 789 km:
- Miranda, ontdekt in 1948; zwakste magnitude (16), zwaar gegroefd (coronae)
- Ariel, ontdekt in 1851
- Umbriel, ontdekt in 1851, ijs en steen, talloze kraters
- Titania, ontdekker: William Herschel, 1787. De helderste maan van Uranus (magnitude 13,7)
- Oberon, ontdekker: William Herschel, 1787, ijs en steen, talloze kraters
Bijzonder feit is dat de as waarom Uranus draait bijna 98º slagzij maakt, een afwijking die mogelijk het gevolg kan zijn van een enorme botsing met een groot hemelobject. Mogelijk is dat ook een verklaring voor de vroeger wel waargenomen donkergekleurde ringen rond de equator, evenals het grote aantal manen en maantjes. Uiteraard heeft de grote ashelling gevolgen voor de seizoenen op de planeet: een uiterst langzame licht/donker cyclus en poolzomers van tientallen jaren lang. In de atmosfeer van Uranus zijn stormen waargenomen van wel 720 km/u. Uranus is met het blote oog niet of nauwelijks waarneembaar.
Zie eventueel ook Uranus (godheid) Andere planeten van het Zonnestelsel Mercurius - Venus - Aarde - Mars - Jupiter - Saturnus - Uranus - Neptunus - Pluto simple:Uranus
|
|
|
