De Unie van Utrecht is een op 23 januari 1579 getekende overeenkomst tussen zeven Noordelijke gewesten van de Nederlanden en de belangrijkste steden uit Vlaanderen.
Opvallend is dat in Brabant de stad 's-Hertogenbosch (net als Leuven) niet aansloot bij de Unie van Utrecht. Door velen wordt de Unie van Utrecht gezien als het begin van Nederland als één staat. Dit klopt niet helemaal. Er kan wel gezegd worden dat de Unie van Utrecht de grondslag legde voor de Republiek der 7 Verenigde Nederlanden die enkele jaren gevormd zou worden, maar deze zeven staatjes-in-een-staat werden pas echt een eenheid in de tijd van de Bataafse Republiek twee eeuwen later.
De Unie van Utrecht was een verbond van de Noordelijke Nederlanden binnen de Pacificatie van Gent, als reactie op de Unie van Atrecht die enkele weken eerder was getekend.
Op de Unie van Utrecht werd onder andere het volgende vastgelegd:
- Naar buiten toe zouden de aangesloten gewesten opereren alsof ze één gewest waren: in het binnenland hield ieder gewest zijn eigen privileges;
- Er kwam een gemeenschappelijk leger. Ook de dienstplicht werd geregeld;
- De gewesten zouden elkaar bijstaan in de strijd;
- De kosten voor de verdediging van de grenssteden zouden voor de helft door alle gewesten gezamenlijk worden gedragen, hiervoor werd een speciale belasting in het leven geroepen;
- Steden waren verplicht garnizoenen te herbergen. De kosten hiervan werden door de gezamenlijke gewesten gedragen;
- Er werd een vrijheid van godsdienst ingesteld.
Verder bevatte de overeenkomst bepalingen over welke besluiten unaniem en welke bij meerderheid genomen moesten worden, de positie van de stadhouder en hoe met potentiële meningsverschillen omgegaan moest worden. Zie ook: lijst van verdragen
Externe links
