Tagoror  

Encyclopedie




Toonladder

Een toonladder is begrip in de muziektheorie. Met een toonladder wordt een op- of aflopende reeks van tonen in een vaste volgorde bedoeld. De meeste toonladders hebben dezelfde structuur voor elk octaaf, al zijn er enkele niet-westerse toonladders waarin dit niet het geval is.

Bij het beschrijven van toonladders wordt veelal gebruik gemaakt van benamingen van toonsafstanden die op hun beurt weer van de stemming afhangen. In vocale muziek is iedere willekeurige toonhoogte binnen het stembereik te intoneren, en zijn niet alle halve toonsafstanden even groot, terwijl veel muziekinstrumenten een beperkt aantal tonen hebben ingebouwd.

  • Diatonische ladders: Toonladders met 2 verschillende toonsafstanden (intervallen): kleine en grote secundes.
    • Modaal: In modale muziek worden de 6 of 7 zogenaamde kerktoonladders of modi gebruikt. Zie aldaar
    • Tonaal:
      • Mineur: ook wel kleine-tertstoonladder genoemd.
      • Majeur: ook wel grote-tertstoonladder genoemd (de meest voorkomende toonladder)

  • Pentatonische ladders: 5 tonen, diverse mogelijkheden. Bijv. C, D, E, G, A.

  • Equidistantiële ladders: Hierbij is de afstand tussen de tonen steeds even groot. Een grondtoon, of tonica, is niet altijd aanwezig. Bezitten geen zwaartepunt of intern spanningsveld.
    • Hele-toonstoonladder: Er zijn maar twee mogelijke hele-toonstoonladders: C, D, E, F#, G#, A# en C#, D#, F, G, A, B. De andere mogelijkheid begint op C#.
    • Chromatische toonladder: Twee keer zoveel tonen per octaaf: twaalf dus. Wat in de Romantiek ooit als kleuring begon, werd door de componisten van de Tweede Weense School geformaliseerd tot de dodecafonie of twaalftoonsmuziek.

Hiernaast bestaan nog een aantal bijzondere toonreeksen, zoals de zigeunertoonladder en diverse klezmer-toonladders

In veel niet-westerse muziek, bijvoorbeeld in de Arabische muziek bestaan een groot aantal maqam toonreeksen waarin ook kleinere afstanden dan de gebruikelijke hele en halve toon een rol spelen (bijv. kwarttoonsafstanden)

Ook in de westerse traditie zijn pogingen gedaan om ook kleinere onderverdelingen aan te brengen, zoals het 31 toonsysteem, maar dit soort toonreeksen zijn eerder voor monodische, melodische muziek geschikt dan voor harmonieën waar de westerse muziek voor een groot deel op gebaseerd is.




Tagoror Networks: Spain  |  Philippines  |  Mexico

Los documentos de esta enciclopedia on line se publican bajo la Licencia de Documentación Libre GNU

De tekst is beschikbaar onder de licentie Creative Commons Naamsvermelding/Gelijk delen, er kunnen aanvullende voorwaarden van toepassing zijn.