Titratie is een al vrij oude maar nog steeds veel gebruikte scheikundige techniek, die het mogelijk maakt de concentratie van een bepaalde stof in een oplossing te bepalen door bij deze geleidelijk -meest druppelsgewijs- een andere oplossing te voegen van een reagens waar men de concentratie van kent totdat er zoveel van het reagens is toegevoegd dat alle te meten stof is omgezet. (Karl Friedrich Mohr 1855) De oplossing van onbekende concentratie moet daarbij voldoende snel reageren met de standaard oplossing volgens een bekende stoechiometrische verhouding.
Het doel van de titratie is om het equivalentie- of omslagpunt te bepalen, d.w.z. dat punt waar alle stof met onbekende concentratie gereageerd heeft en het toegedruppelde reagens dus begint een overmaat te vormen.
Het omslagpunt kan op verschillende manieren bepaald worden. De meest klassieke vorm is het gebruik van een indicator. Dit is een stof die maar in geringe hoeveelheid toegevoegd wordt en aan de oplossing een kleur geeft die verandert bij het bereiken van het equivalentiepunt.
Het is echter ook mogelijk dit langs andere weg te doen, bijvoorbeeld door een sterke verandering van de oxidatiepotentiaal van de oplossing waar te nemen (potentiometrische titratie) of met behulp van een verandering in de elektrische de elektrische geleidbaarheid (conductometrische titratie).
Voorbeeld
We hebben een oplossing van NaOH waarvan we de sterkte willen bepalen. We nemen een bekende hoeveelheid oplossing, b.v. precies 10 ml, en doen er een druppel indicator bij, bv. fenolftaleïneoplossing. De oplossing wordt rose. Nu druppelen we met een buret een oplossing verdund zoutzuur van precies 0,1 mol/l bij de te onderzoeken oplossing, onder roeren. Als er 14,3 ml is toegevoegd slaat de kleur opeens om: de oplossing is niet meer rood, en is dus, van alkalisch, nu zuur geworden. Dan zat er in de 10 ml oorspronkelijke oplossing 14,3/1000*0,1 mol NaOH (1 molecuul zoutzuur neutraliseert 1 molecuul NaOH)=0,00143 mol NaOH; dus per liter 0,143 mol, dus 0,143 * 40 (molecuulgewicht van NaOH) = 5,72 gram/liter.