Met de term terrorisme worden bewuste menselijke acties aangeduid, die tot doel hebben dood en verderf te zaaien en (meestal) zoveel mogelijk mensen te treffen. Het doel is in het algemeen door middel van het zaaien van angst en terreur -soms met zeer gewelddadige acties- het maatschappelijk leven te ontwrichten om zo de politieke stabiliteit te ondergraven en de gewenste politieke veranderingen af te dwingen. Het doel kan zijn: - onafhankelijkheid van een volk op hun grondgebied binnen een staat,
- verzet tegen bestaande maatschappelijke en/of politieke en/of religieuze structuren, of
- handhaving van de macht van een bepaalde organisatie of ondergrondse beweging binnen een staat.
Terreuracties vinden meestal plaats in vredestijd, in een situatie die door de plegers van de actie echter als oorlog wordt gezien, maar de definitie hangt vaak af van wie de definitie stelt. Zo werd het verzet tegen de nazi bezetting in Vlaanderen en Nederland door de bezetter ook als terrorisme gebrandmerkt en behandeld. De grens tussen terrorist en vrijheidsstrijder is daarom niet altijd scherp te trekken. Terroristische daden worden meestal door niet-gouvernementele organisaties gepleegd, hoewel deze organisaties soms wel van erkende staten steun ontvangen en bij het bereiken van hun doel soms zelf een staat gaan vormen. De slachtoffers van terreuraanslagen zijn vaak burgers. Soms zijn het ook militairen die niet in een directe oorlogshandeling betrokken zijn, bijvoorbeeld blauwhelmen van de VN, maar het doelwit kan ook een politiek, economisch of religieus machtsymbool zijn. Men zou dus kunnen stellen dat terrorisme een vorm van oorlogsvoering door niet-staten is. Een voorbeeld van terrorisme zijn de acties van de Rote Armee Fraktion in de jaren '70 in Duitsland, gericht op destabilisatie van de Duitse maatschappij. Afscheidingsbewegingen als de ETA in het Spaanse Baskenland en de IRA (Noord-Ierland) bedienden en bedienen zich regelmatig van grove terreuracties, meestal bomaanslagen. In het Zuid-Amerikaanse Colombia, wordt een deel van de bevolking door terreurdaden onder de duim gehouden van machtige drugskartels. In Indonesië zijn het fundamentalistische moslimgroeperingen als Jamai Islamia die terreuracties uitvoeren met als doel van dit land een islamitische republiek te maken. De acties richten zich zowel tegen groepen christenen en christelijke kerken als tegen symbolen van het 'verdorven westen', zoals een discotheek op Bali.
Een ander fenomeen zijn de zelfmoordaanslagen zoals die tegen Israël worden uitgevoerd door leden van Hezbollah, Hamas, de Al-Aqsa Martelaren brigades en de Islamitische Jihad. Amnesty International noemt dit soort aanslagen misdaden tegen de mensheid. Deze bewegingen hebben als doel de vernietiging van de staat Israël en het oprichten van een islamitische Palestijnse staat op zowel het soevereine Israëlische grondgebied als in de autonome en bezette gebieden.
11 september 2001
De grootste terreurdaad in de moderne geschiedenis werd gepleegd op 11 september 2001, toen waarschijnlijk negentien leden van de islamitische groepering Al Qaida met drie volle passagiersvliegtuigen invlogen op de Twin Towers in New York en het ministerie van Defensie, het Pentagon, in Washington. De "Tweelingen" vlogen eerst in de vlam, waarna ze totaal instortten. Vijf omringende gebouwen en een metrostation werden eveneens verwoest. Een vierde vluigtuig werd gekaapt, maar nadat passagiers via mobiele telefoon werden verwittigd over de andere terreuraanslagen, vielen zij vermoedelijk de kapers aan waarna het vliegtuig neerstortte. De bestemming van het vierde vliegtuig is tot op heden (2004) onduidelijk. In totaal werden ongeveer 3000 mensen om het leven gebracht en ongeveer evengroot aantal raakte gewond.
Korte tijd daarna werd de Verenigde Staten opgeschrikt door bacteriologische terreur: de beperkte verspreiding per brief van miltvuursporen (antrax), wat enige slachtoffers maakte. De daders en herkomst van de biologisch substantie zijn tot heden (2004) onbekend. Sindsdien hebben verschillende landen maatregelen genomen om besmettingen met dergelijke stoffen te voorkomen.
Na deze gebeurtenissen riep de Amerikaanse president George W. Bush de 'oorlog tegen het terrorisme' uit. Dit resulteerde niet alleen in de Oorlog in Afghanistan en de Tweede Golfoorlog, maar ook in een strengere controle op Amerikaanse douaneposten. Zo worden sinds 5 januari 2004 politiefoto's en vingerafdrukken afgenomen van bezoekers uit 150 landen; burgers van voornamelijk 27 Europese landen zijn hiervan vrijgesteld. Die landen geven later in 2004 een biometrisch paspoort uit. [1]
Soorten terrorisme
Staatsterrorisme
Staatsterrorisme is terrorisme dat wordt beschouwd als terrorisme dat uitgevoerd of gesteund wordt door een staat. Zoals terrorisme in het algemeen, gaat het over moedwillige aanvallen op burgers, met als doel het bereiken van een politiek of religieus doel.
Zoals het gebruik van het woord 'terrorisme' al controversieel is, is het woord 'staatsterrorisme' nog controversiëler. Aangezien politicologen vrij algemeen stellen dat de staat een monopolie legt op het gebruik van geweld, wordt soms gesteld dat de term 'staatsterrorisme' een tautologie is. Daarentegen wordt soms gesteld dat landen die verantwoordelijk zijn voor staatsterreur juist dat monopolie niet opleggen.
De volgende landen werden of worden regelmatig van staatsterrorisme beschuldigd: Algerije, Argentinië, Birma, Cambodja, Chili, China, Cuba, Egypte, Ethiopië, Frankrijk, India, Iran, Irak, Israël, Italië, Libië, Mexico, Noord-Korea, Pakistan, Rwanda, Saudi-Arabië, Sovjet-Unie/Rusland, Sri Lanka, Syrië, Turkije, Uganda, het VK, de VS, Vietnam, Zimbabwe, Zuid-Afrika.
De VS zijn in de jaren tachtig door het Internationale Gerechtshof veroordeeld voor het "onrechtmatig gebruik van geweld" bij het steunen van de Contra's in Nicaragua. Volgens Noam Chomsky komt dit neer op een veroordeling voor staatsterrorisme.
In Michael Moores documentaire Bowling for Columbine wordt een lijst van 16 vermeende Amerikaanse terroristische activiteiten genoemd. Van 1953, met de door de VS opgezette val van de Iraanse Premier Mossadegh en de installatie van de Sjah als dictator, tot 2001, wanneer de VS nog 245 miljoen dollar steun geven aan het door de Taliban bestuurde Afghanistan.
Nationalistisch terrorisme
Nationalistische terroristen willen een eigen staat voor hun bevolkingsgroep. Ze trachten de overheersende macht te verslaan of te demoraliseren en aandacht te trekken voor hun "nationale bevrijding". Voorbeelden:
- Armenian Secret Army for the Liberation of Armenia (ASALA)
- Euzkadi Ta Askatasuna -- (ETA)
- Basken -- EPA
- Eritrea People Liberation Front -- (EPLF)
- Front de Libération du Quebec -- (FLQ)
- Irish Republican Army (IRA)
- Kurdistan Workers Party -- (PKK)
- Palestine Liberation Front -- (PLF)
- Palestine Liberation Organization -- (PLO), tegenwoordig vooral via de militaire tak Al-Aqsa Martelaren Brigades
- Popular Front for the Liberation of Palestine -- (PFLP)
Religieus terrorisme
Religieuze terroristen gebruiken geweld om te streven naar doelen die zij als door God bevolen zien. Voorbeelden van religieuze terroristische groeperingen:
- Abu Sayyaf, Filippijnen
- al-Qaida, wereldwijd
- Asbat al-Ansar, Libanon
- Groupe Islamiste Armee (GIA), Algerije
- Aum Shinrikyo, Japan
- Egyptische Islamische Jihad (EIJ), Egypte
- Great Eastern Islamic Raiders' Front (IBDA-C), Turkije
- Hamas, Palestijns
- Harakat ul-Mujahidin (HUM), Pakistan
- Hezbollah, Libanon
- Islamitische Beweging van Centraal Azie, Centraal Azie
- Islamitische Beweging van Oezbekistan, Oezbekistan
- Jemaah Islamiyah, Indonesie
- Kach, Israel
- Moro Islamitic Liberation Front, Filippijnen
- Palestijnse Islamitische Jihad (PIJ), Palestijns
- The Order, Verenigde Staten
Links terrorisme
Linkse terroristen willen het kapitalisme ondermijnen of vernietigen om het te vervangen door een communistische of socialistische regeringsvorm.
Voorbeelden van links georiënteerde terroristische groeperingen:
- Brigate Rosse (Rode Brigades).
- Japanse Rode Leger
- Rote Armee Faction, ook bekend als de Baader-Meinhof groep
- Weather Underground
Rechts terrorisme
Rechtse, of "neofascistische", terroristen streven naar het afschaffen van liberale democratische regeringen om autoritaire regimes te installeren. Ze vallen vaak immigranten aan en zijn racistisch, xenofoob (afkomstig uit angst voor of haat tegen vreemdelingen) en vaak anti-semitisch. Gedurende de jaren tachtig was er in Latijns Amerika sprake van rechts georiënteerde doodseskaders.
De meeste rechtse terroristen zijn weinig georganiseerd. De meesten behoren tot een of meerdere neo-Nazi groeperingen.
Anarchistisch terrorisme
Anarchistisch terrorisme kwam meer voor tussen 1870 en de jaren twintig dan tegenwoordig. Een aantal staatshoofden werd vermoord, waaronder Koning Umberto I van Italie (juli 29, 1900) en President van de Verenigde Staten William McKinley (14 september, 1901). De rechtvaardiging voor anarchistisch terrorisme was dat de daden anarchistische ideeën bekend zouden maken. Er zijn echter ook veel terroristen en criminelen die zichzelf "anarchist" noemen maar die weinig gemeen hebben met filosofische anarchisten. Tot de moderne anarchistische terroristen behoren onder andere de Duitse Revolutionaire Cellen en de Canadese Squamish Five. (Geen van beiden noemde zichzelf trouwens anarchistisch.) Een aantal anarchisten neemt deel aan de meer geweldadige delen van demonstraties, zoals de anti-globalisatie protesten vanaf de jaren negentig. Een groot gedeelte van de anarchistische beweging is echter tegen het gebruik van geweld en terrorisme, en pleit voor pacifisme.
Front organisaties
- Al Barakaat
- Benevolence International Foundation, een liefdadigheidsinstelling die door de VS beschuldigd wordt van het steunen van terroristische activiteiten, waaronder die van Al-Qaida
- Global Relief Foundation, beschuldigd van het steunen van Islamist terrorists
- Holy Land Foundation for Relief and Development, a charity accused of funding Hamas
- Konsojaya Trading Company, accused of providing financial assistance to local Jemaah Islamiyah plots and Al-Qaida plots in Southeast Asia-->
Bekende en voormalige terroristen
- Yasser Arafat, ook bekend als "Abu Amar" (Palestijn)
- Mohammed Atta (overleden) (Afghaan)
- Muhammad Atef (overleden) (Palestijn)
- Yihia Ayash (overleden), ook bekend als "de ingenieur" (Palestijn)
- Said Bahaji (Marokkaan/Duitser)
- Djamel Beghal (Algerijn/Fransman)
- Menachem Begin (1913-1992) (joodse Palestijn, later Israëliër)
- Ramzi Binalshibh (Jemeniet)
- Osama bin Laden (Saoediër)
- David Copeland, ook bekend als de "London Nailbomber" (Brit)
- Byron De La Beckwith (1921-2001) (Amerikaan)
- Mohammed Deif (Palestijn)
- Riduan Isamuddin, ook bekend als "Hambali" (Indonesiër)
- George Habash (Palestijn)
- Luke Helder, ook bekend als "Smiley Face" bomber (Amerikaan)
- Hajj Amin Al Husseini (Palestijn)
- Khadaffy Janjalani, ook bekend als "Daf" of "Pek" (Filippijn)
- Ra'ed Karmi (Palestijn)
- Hasan Abu Kamal (Palestijn)
- Theodore Kaczynski, ook bekend als de "Unabomber" (Amerikaan)
- Mohammed Jamal Khalifa (Saoediër)
- Amir Khattab (overleden) (Tsjetsjeniër)
- Tomioka Makoto (overleden) (Japanner)
- Nelson Mandela (Zuid-Afrikaan)
- Timothy McVeigh (overleden) (Amerikaan)
- Khalid Sheik Mohammed, ook bekend als "Habib Abdul Rahman" (Pakistani)
- Zacarias Moussaoui (Fransman)
- Imad Mugniyah (Libanees)
- Hassan Nasseralla (Libanees)
- Terry Nichols
- Abu Nidal (overleden) (Palestijn)
- Jose Padilla (Amerikaan)
- Talwinder Singh Parmar (overleden)
- Abd Al-Aziz Rantisi (Palestijn)
- Abbedalla Qawasameh (overleden) (Palestijn)
- Bassal Qawasameh (overleden) (Palestijn)
- Richard Reid (Brit)
- Inderjit Singh Reyat (Canadees)
- Ali Hassan Salameh (1940-1979), ook bekend als "Abu Hassan" (Palestijn)
- Ilich Ramirez Sanchez (1949-), ook bekend als "Carlos" of "Carlos de Jakhals" (Venezueel)
- Salah Shehada (Palestijn)
- Sirhan Sirhan (Palestijn)
- Paul Rose (Canadees)
- Yitzhak Shamir(joodse Palestijn, later Israëliër)
- Abraham Stern (overleden) (joodse Palestijn, later Israëliër)
- D. C. Stephenson (1891-1966) (Amerikaan)
- Mahmoud Tawallbe (1979-2002) (Palestijn)
- The Weather Underground (Amerikanen)
- Khalil El-Wazir, ook bekend als Abu Jihad (overleden) (Palestijn)
- Sheik Ahmed Yassin (Palestijn)
- Tohir Yuldashev (Tsjetsjeniër)
- Ramzi Yousef (Palestijn)
- Ayman al-Zawahiri, ook bekend als Juma Namangani (Uzbekiër)
zh-cn:恐怖主义
