Televisie is een telecommunicatiesysteem voor het verzenden van bewegende beelden en geluid over afstand.
Televisie in Nederland
Op 12 december 1949 gaf de toenmalige minister van Verkeer en Waterstaat toestemming tot de officiële introductie van televisie in Nederland. Na twee jaar experimenteren en debatteren was de Nederlandse Televisie Stichting (NTS) opgericht, waarin de vier grote omroepverenigingen (AVRO, KRO, VARA en NCRV), en later ook de VPRO waren opgenomen. De eerste (zwart/wit) televisie-uitzending was op 2 oktober 1951, 20.15 uur, vanuit de NTS-studio, studio Irene te Bussum. Na de officiële opening door de staatssecretaris mr. Cals en de NTS-voorzitter prof. Kors volgde als hoofdschotel het spel "de Toverspiegel". De Amsterdamse journaliste Jeanne Roos was de omroepster van het eerste uur. De beeldsignalen werden door de tv-toren in Bussum naar de zendmast bij Lopik (in feite IJsselstein) verzonden, die ze na ontvangst doorzond naar de toen nog zeer weinige ontvangsttoestellen in Nederland. In 1952 werd de eerste Hilversumse zendmast in gebruik genomen, die stond aan de Insulindelaan, nabij het latere Mediapark. In 1971 werd de huidige zendmast gebouwd; de oude bleef nog staan tot 1976.
Dat 'Hilversum' vanaf het begin meer dan Bussum verbonden bleef aan het begrip 'omroep' kwam door de namen van de vijf radiozenders: Hilversum 1 t/m 5. Pas in 1985 werden die namen gewijzigd in 'Radio 1 t/m 5'.
Eerste televisiestation
| TV-kijken in de jaren '50'' | |
In 1952 werd Nederland 1 het eerste Nederlandse televisiestation. In 1967 werd kleurentelevisie officieel in Nederland geïntroduceerd. Rond 1985 hadden de meeste Nederlandse huishoudens een kleurentoestel aangeschaft en was het aantal publieke tv-zenders gestegen tot 3. Populaire tv-programma's als Spel zonder grenzen, Swiebertje, de De lopende band en een dramaserie als De glazen stad trokken vele miljoenen kijkers; televisiekijken werd algemeen de belangrijkste vorm van vrijetijdsbesteding en nam steeds meer de rol over van het traditionele gezelschapsspel of het lezen van een boek. Critici begonnen zich te roeren en wezen op de bedenkelijke invloeden van geweld en seks op de televisie, vooral op de jeugd. Socioloog en pedagoog Neil Postman schreef een boek getiteld Wij amuseren ons kapot. Hij doelde daarmee vooral op het vluchtige karakter en de afstompende invloed van televisie in de VS, die vrijwel geheel in de greep was geraakt van de commercie. Rond het begin van de 90-er jaren veranderde er in Nederland in dat opzicht ook veel. Eerste commerciële station
Tot dan toe was in Nederland televisie met zijn verzuilde zendgemachtigden een uniek, open bestel met slechts drie televisiekanalen, comform de wetgeving voor de Publieke omroep. Op 2 oktober 1989 werd de eerste buitenlandse, op Nederland gerichte commerciële tv-zender (RTL Véronique, in 1990 gewijzigd in RTL4) via nieuwe wetgeving toegelaten. Begin 1992 werd binnenlandse commerciële omroep mogelijk. Op 30 augustus 1993 werd in Nederland het fenomeen dagtelevisie geïntroduceerd. In oktober van dat jaar begon RTL5 met uitzenden. Op 1 september 1995 verliet de VOO, de Veronica Omroep Organisatie de publieke omroep om samen met Endemol het eerste binnenlandse commerciële station te beginnen. Sinds die tijd zijn er nog ettelijke binnenlandse commerciële omroepen bijgekomen, met name Yorin, Net 5 en SBS 6. Andere initiatieven, zoals TV 10, sneuvelden.
Ook op het technische vlak veranderde er bijzonder veel. In de 90-er jaren van de 20e eeuw werd massaal overgeschakeld van film naar video, van analoge naar digitale televisie, kwam er kabeltelevisie en sateliet-tv, breedbeeldtelevisie, HDTV en integratie met internet en mobiele telefoon. Ook veranderden opname-, montage- uitzend- en opslagtechnieken, niet alleen bij de Nederlandse televisie, maar wereldwijd.
Mijlpalen in de Nederlandse televisiegeschiedenis
- 5 december 1952 - De eerste keer dat Sinterklaas op de Nederlandse televisie wordt ontvangen. Presentatrice is Mies Bouwman die deze taak vervult tot 1973.
- 6 juni 1954 - Eerste Eurovisie-uitzending met een verslag van het Narcissenfeest in Montreux.
- 31 december 1954 - Eerste oudejaarsconference van Wim Kan op de Nederlandse televisie.
- 20 april 1955 - Eerste aflevering van Swiebertje (met Joop Doderer in de hoofdrol) op de Nederlandse televisie. Helaas zijn de meeste afleveringen van deze serie, die tot 1968 werd uitgezonden, verloren gegaan.
- 5 januari 1956 - Eerste NTS journaal op de Nederlandse televisie. Onderwerpen: hardnekkige gladheid, interview met Caroline, de dochter van schaakkampioen Max Euwe en jonge stieren door de straten van Pamplona.
- 17 september 1958 - De eerste aflevering van Pipo de Clown verschijnt op de Nederlandse televisie
- 5 april 1959 - Eerste uitzending van het programma Sport in beeld op de Nederlandse televisie, de voorloper van Studio Sport.
- 1963 - Willem Duys treedt op als eerste talkshowpresentator op de Nederlandse televisie in zijn programma Voor de vuist weg
- 1 mei 1964 - Esther Ofarim figureert als zeemeermin in de Robinson Crusoe show van Rudi Carell
- 15 augustus 1964 - De eerste uitzending van REM-tv, de piraat die de voorloper is van de TROS
- 15 juli 1965 - Eerste uitzending op het Tweede Nederlandse televisiekanaal, kortweg Nederland 2.
- 3 september 1966 - Eerste uitzending van de populaire serie Ja Zuster, Nee Zuster op de Nederlandse televisie. De serie werd in 1975 beeindigd, helaas zijn de opnames van meeste afleveringen verloren gegaan.
- 2 januari 1967 - Voor het eerst wordt reclame uitgezonden op de Nederlandse televisie
- 1967 - De serie Peyton Place viert triomfen op de Nederlandse televisie. Het is een continuing story over de bewoners van een dorp in New England en duurt tot 1973
- 1967 - Officiële introductie van kleurentelevisie in Nederland.
- 28 juli 1967 - Het eerste bloot op de Nederlandse televisie: De actrice Phil Bloom vertoont haar onbedekte lichaam in het VPRO-programma Hoepla
- 18 november 1967 - In het tv-programma Bij Dorus op schoot zingt de 3-jarige Corina Konijnenburg een geheel eigen versie van het aloude lied Poesje Mauw
- 1968 - De Nederlandse journalist en presentator Koos Postema stelt in het televisieprogramma Een Groot Uur U als eerste een groot aantal hete hangijzers aan de orde, waaronder euthanasie, pedofilie en transseksualiteit
Televisie in Vlaanderen
De eerste tv-avond in Vlaanderen van het toenmalig NIR ging op 31 oktober 1953 de ether in. Er kwamen verschillende naamsveranderingen. In 1960 werd de nationale omroep BRT genoemd, in 1991 BRTN, om tenslotte in 1998 de VRT te worden. In 2003 vierde de nationale omroep zijn vijftigste verjaardag middels een groot verjaardagsfeest dat gelijktijdig op TV1 als Canvas werd uitgezonden. Ook werden verschillende succesreeksen herhaald. Sedert 1997 vaart de omroep een nieuwe koers met een aanbod dat over drie zenders verdeeld wordt voor de verschillende types van kijkers. Op TV1 worden programma's uitgezonden voor het hele gezin. Canvas richt zich op de liefhebbers van cultuur en Britse kwaliteitseries. Ketnet richt zich op kinderen van 6 tot 12 jaar. Die aanpak wierp na jaar betere vruchten af. Begin 2004 haalde de VRT met 41 procent zijn hoogste marktaandeel sedert de start van VTM.
Op 1 februari 1989 begon de commerciële omroep VTM met uitzenden. VTM groeide snel uit tot de populairste zender van Vlaanderen, maar kreeg het door de vernieuwde aanpak van de VRT steeds moeilijker om die positie te handhaven. De zender kreeg aanvankelijk een monopolie op de televisiereclame voor 18 jaar. Dat monopolie werd in 1999 door de EU-Commissie vernietigd. Het Vlaamse mediadecreet diende hierna aangepast te worden.
Op 30 januari 1995 startte Ka2 ,het tweede kanaal van VTM. De zender bracht aanvankelijk debatten, een eigen informatiemagazine, Amerikaanse series en het fel bekeken Vanavond niet schat, waarin Goedele Liekens over seksuele onderwerpen praatte. Omdat de kijkcijfers niet meevielen, werden eerst alle Vlaamse producties geschrapt en nadien werd het aanbod langzaam verder uitgekleed. In 1997 werd de zender omgedoopt tot Kanaal2 en sedert 2002 schrijven we KanaalTwee. De zender brengt nu voornamelijk Amerikaanse topreeksen en zond ook vier seizoenen lang de realityreeks Big Brother uit.
Op 1 februari 1995 startte VT4, de Vlaamse zenders van de Scandinavisch-Amerikaanse mediagroep SBS. Aanvankelijk zond de zender met een Britse licentie uit. Die U-bochtconstructie werd aanvankelijk ingeroepen om de zender van de Vlaamse kabel te weren, maar tevergeefs. Nadat de Europese richtlijn televisie zonder grenzen dit officieel verbood, vestigde de zender zijn Vlaams hoofdkwartier in Londen. Officieel werden alle beslissingen van daaruit genomen. In 2001 werd de directie, mede door de aanhoudend tegenvallende kijcijfers, aan de kant geschoven en vervangen. In 2002 vroeg VT4 een Vlaamse uitzendvergunning aan. Vanaf 1 maart van dat jaar is het station officieel een Vlaamse zender. Tegelijkertijd vroeg het een uitzendvergunning aan voor VT5, een zender die zich op jongeren zou richtten. Dat kanaal is vooralsnog niet opgericht. Internationale samenwerking
In Europees verband kwam internationale samenwerking op televisiegebied begin 50-er jaren reeds tot stand in het kader van Eurovisie om een oplossing te bieden aan de grote vertraging waarmee beelden uit het buitenland op pelicule binnenkwamen op de journaalredacties.
Zie verder: Televisietechniek - Videobewerking - Beeldtechniek - Geluidstechniek - Lichttechniek - Media - Mediawet - Regionale Omroep - Stadstelevisie - STER - Kijk- en Luisteronderzoek - Radio - Radio-omroep
Lijst van televisiezenders - Lijst van televisieprogramma's - Soapserie - Dramaserie - Praatprogramma (Talkshow) - Nieuws - Documentaire - Televisiedetective - Politieserie - Ziekenhuisserie - Reality-televisie - Spelprogramma
Externe links
