Suriname

Suriname is een Zuid-Amerikaanse republiek, gelegen aan de noord-oostkust van dit continent en in het oosten grenzend aan Frans-Guyana, in het westen aan (voormalig Brits) Guyana, in het zuiden aan Brazilië en in het noorden aan de Atlantische Oceaan.

Aan het einde van de Tweede Engelse Oorlog in 1667 werd in het verdrag van Breda vastgelegd dat de Nederlandse kolonie Nieuw-Amsterdam, het huidige New York, geruild zou worden met het toen Britse Suriname. In 1954 verkreeg het een autonome status binnen Koninkrijksverband en op 25 november 1975 werd het land onafhankelijk. President Johan Ferrier, premier Joop den Uyl en Koningin Juliana ondertekenden het verdrag. Sindsdien is de officiële benaming: Republiek Suriname.

Table of contents

1 Topografie en Geologie
2 De Surinaamse bevolking
3 Samenstelling van de bevolking
4 Economie
5 Algemene informatie
6 Natuur
7 Taal
8 Godsdienst
9 Onderwijs
10 Gezondheidszorg
11 Overheid en politiek
12 Rechtssysteem
13 Defensie
14 Media
15 Transport
16 Internationale conflicten
17 Meer informatie
18 Externe informatie

Topografie en Geologie

De hoofdstad van Suriname is Paramaribo. De plaatsten Nickerie ten westen van Paramaribo en Albina, dat gelegen is aan de oostelijke grensrivier de Marowijne, zijn dorpen van enige allure, hoewel Albina tijdens de binnenlandse oorlog vrijwel geheel werd verwoest door militair geschut en de opbouw zeer moeizaam verloopt. Andere rivieren zijn de Surinamerivier, de Coppename, de Tapanahoni, de Sipaliwini en de Corantijn, die de (omstreden) grens met Guyana vormt. Alle rivieren lopen van het zuiden naar het noorden. In de zuidelijke helft van het land liggen twee omvangrijke gebergteketens, het Oranjegebergte (Wilhelminagebergte) en het Eilerts de Haan-gebergte (genoemd naar een Nederlandse ontdekkingsreiziger uit de 19e eeuw). Hoogste top: de Julianatop, 1230 m. Het middengedeelte van Suriname bestaat uit een laag, golvend bebost landschap, dat door kaalslag van de houtkap her en der dreigt te veranderen in savanne; de noordelijke strook van 26 tot 100 km breed is moerasgebied. {| ALIGN=RIGHT | |- align=center |Kaart: The World Factbook CIA |}

De Surinaamse bevolking

Suriname is verdeeld in 10 districten: Paramaribo, Nickerie, Coronie, Saramacca, Wanica (Pad van Wanica), Commewijne, Marowijne, Brokopondo, Para en Sipaliwini. Het dunstbevolkte gebied is Coronie. In het eveneens dun-bevolkte gebied Para wonen vooral Javanen en Creolen. De meeste van de ca. 434.000 (juli 2001) inwoners wonen in het noorden van het land, in de districten Paramaribo, Suriname (Wanica) en Nickerie. In Nederland leven ca. 350.000 Surinamers, waarvan velen na de onafhankelijkheid, na de militaire coup van 1980 en na de 'decembermoorden' van 1982 uit Suriname vertrokken. De meeste van hen zijn met redelijk succes in de Nederlandse samenleving geïntegreerd. Voor de Surinaamse samenleving betekende deze uittocht evenwel een gevoelige aderlating: onder de emigranten was veel geschoold kader en slechts een handjevol daarvan kwam later terug. Dit had een enorme remmende werking op velerlei gebied.

Samenstelling van de bevolking

De Surinaamse bevolking bestaat uit een mengsel van verschillende ethnische groepen:

Creolen, afstammelingen van ingevoerde negerslaven uit Afrika.
- Typering: overwegend werkzaam in administratieve banen en in de mijnbouw. Hun gezinsstructuur vertoont sterk matriarchale trekken. Godsdienst: overwegend christendom; Woongebieden: voornamelijk de districten Paramaribo en Wanica.
Boslandcreolen of marons, nakomelingen van gevluchte slaven, ook wel bosnegers genoemd. Aukaners (Djoeka) en Saramacaners bewoonden afgelegen bosgebieden (Brokopondo, Marowijne, Saramacca), maar trokken later door de openlegging van het binnenland ook naar Paramaribo en andere plaatsen.
- Typering: landbouwers (kostgrondje), handelaars. Godsdienst: veelal beoefenaars van de winti; geesten- en voorouderverering. Ook 'wisi' (hekserij) behoort tot het cultureel erfgoed. Matrilineaire verwantschapsstructuur (vererving via de vrouwelijke lijn).
Hindoestanen, nakomelingen van de z.g. Aziatische 'contractslaven' uit het toenmalige Brits-Indië. Zij bewonen voornamelijk de districten Wanica, Paramaribo en Nickerie.
- Typering: overwegend werkzaam in administratie en handel, kleine landbouwers. Godsdienst: overwegend aanhangers van de hindoestaanse religie
Javanen, nakomelingen van de contractslaven uit Indonesië. Veel Javanen wonen in de districten Paramaribo en Wanica.
- Typering: Overwegend kleine landbouwers, handelaars. Sterke onderlinge harmonie, roekoen genoemd. Godsdienst: overwegend moslim, daarnaast beoefenaars van geesten- en voorouderverering;
Chinezen, wonen voornamelijk in de districten Paramaribo en Wanica. Veelal handelaars
Indianen, de oorspronkelijke bewoners van gebieden in Suriname. Zij wonen vooral in de districten Paramaribo, Wanica en Marowijne. Te onderscheiden in
- Bovenlandse indianen: o.a. de Trio en Akurio in het zuiden en de Tucajana's (de Tucajana Amazones) in het westen.
- Benedenlandse indianen: Arowakken en Caraïben.
- Typering: De indianen leven van kleinschalige landbouw, visserij en jacht en op bescheiden niveau van kunstzinnige nijverheid. Veel jongeren trekken naar Paramaribo. Godsdienst: de Trio zijn sinds eind jaren '60 van de 20e eeuw overwegend christen. Ook onder de Akurio en sommige andere stammen vindt men christenen. De overigen hangen traditionele natuurgodsdiensten aan, waarbij geesten- en voorouderverering een grote plaats innemen.
Blanken en kleurlingen (nakomelingen van de Nederlanders en andere Europeanen, Libanezen, Syriërs en Anglo-Amerikanen). Hun invloed op de samenleving is groter dan hun (kleine) aantal. Zij wonen vooral in de districten Paramaribo en Wanica. Godsdienst: voornamelijk christen, sommigen moslim. De blanken welke of recentelijk in Suriname zijn komen wonen, of geen gemengd bloed hebben, staan bekend als bakra's. De afstammelingen van de plantage-eigenaren met gemengd bloed (voornamelijk Indiaans) staan bekend als boeroe's.
Nakomelingen van Portugese Joden. In hun geschiedenis speelt de Jodensavanne een grote rol. Godsdienst: Overwegend aanhangers van de Joodse godsdienst (Joodse Synagoge in Paramaribo).

De bevolkingsgroepen onderling zijn op cultureel, politiek en sociaal niveau weinig geassimileerd. Dit is grotendeels een gevolg van de koloniale arbeidspolitiek, die gericht was op het behoud van het plantagesysteem. Vooral het politiek toneel wordt sinds jaar en dag achter de schermen beheerst door een strijd om de macht tussen de grootste bevolkingsgroepen, de creolen, hindoestanen en Javanen. Religieuze en ethnische scheidslijnen lopen vrijwel parallel.

Economie

De grootste pijler van de Surinaamse economie is de winning van bauxiet door de Suralco en Billiton bij het plaatsje Moengo, niet ver van Albina. 70% van de export komt op rekening van de bauxiet. Aanverwante industrie: aluinaardefabriekfabriek en aluminiumsmelterijsmelterij (Billiton en Alcoa). Aan het grote Brokopondomeer, ten zuiden van Paramaribo, liggen een stuwdam en waterkrachtcentrale, gebouwd om elektriciteit te leveren voor de productie van aluminium. Bouwonderneming: Alcoa.
Andere takken van de economie zijn de landbouw en visserij, houtwinning (Bruynzeel), handel. Landbouwproducten: padie (rijst), bacoven (bananen), palmpitten, kokosnoten, pinda's, rundvlees, kippen, bosproducten, garnalen. Export: onder meer rijst, garnalen, bacoven, palmolie, suiker. Import: Consumptiegoederen, olieproducten, voedingsmiddelen, katoen, productiemiddelen.

Munteenheid: de Surinaamse gulden (=100 cent); code: SRG. Met ingang van 1 januari 2004 kent Suriname de Surinaamse dollar als munteenheid. De koers is terug gebracht met 3 nullen. 1000 Surinaamse guldens is dus 1 Surinaamse Dollar geworden. Een eigenaardig bijeffect is dat het muntgeld, dat door de devaluatie niet meer werd gebruikt, opeens 1000x meer waard is geworden.

Algemene informatie

Oppervlakte: 163.265 km².
Kustlijn: 386 km

Natuurlijke hulpbronnen: hout, waterkracht, vis, bauxiet, goud, porseleinaarde en garnalen, plus kleine hoeveelheden nikkel, koper, platinum, ijzererts.
Klimaat: tropisch regenwoudklimaat, met een grote- en kleine regentijd.

Natuur

Suriname heeft een grote verscheidenheid aan flora en fauna. Nog altijd is het overgrote deel van Suriname met oerwoud bedekt, en daarom een geliefd studieoord voor biologen van over de hele wereld. Daarnaast nesten er op de stranden van Suriname bijzondere populaties zeeschildpadden. Er zijn bedreigingen voor de natuur, met name door de ontbossing en verontreiniging als gevolg van kleinschalige mijnbouw (met name goudwinning). Suriname heeft echter een lange historie op het gebied van ntuurbescherming en ook op dit moment zijn er verschillende organisaties actief, zoals Stinasu, 'slands-bosbeheer en wwf-guiana's.

Taal

De officiële taal is het Nederlands; de 'lingua franca' voor vooral creolen en jongeren is echter het Surinaams of Sranan Tongo, in de volksmond 'Sranang' genoemd. Kleinere talen zijn de indiaanse talen (o.a. Caraïbs en Trio), Sarnami (Surinaamse variant van het Hindoestaans), Javaans, Chinees en Engels.

Godsdienst

Christendom (v.n. Evangelische Broedergemeente (ook: Moravische Broeders, Hernhutters, Zeister Zendingsgenootschap), Rooms-Katholicisme en diverse Protestantse kerken en gemeenten) - 48%, Hindoeisme (Sanatan Dharm en Arya Samaj)) - 27,4%, Islam (Soenni en Amadhiya) - 19,6% en diverse religies - 5%.

Onderwijs

Gratis en verplicht voor kinderen tussen 6 en 12 jaar. 93% van de totale bevolking kan lezen en schrijven. Suriname heeft sinds 1967 een unversiteit, de 'Anton de Kom Universiteit'. Een probleem is het chronisch tekort aan onderwijzend personeel, vooral voor scholen in het binnenland.

Gezondheidszorg

Academisch Ziekenhuis Paramaribo. Problemen in de gezondheidszorg zijn grotendeels te wijten aan gebrek aan overheidsgelden, aan de emigratie van artsen en verplegend personeel, en aan de gebrekkige transportmogelijkheden.

Overheid en politiek

Staatsvorm: constitutionele democratie. De grondwet dateert van 30 september 1987. Normaliter worden eens per vijf jaar landelijke parlementsverkiezingen gehouden. Suriname heeft een éénkamerparlement, de Nationale Assemblee. De Nationale Assemblee kiest de president. Het ministerskabinet wordt door de president samengesteld. In bijzondere gevallen komt de Volksvergadering bijeen; deze bestaat uit 869 leden uit alle lagen van de bevolking. De volgende verkiezingen staan gepland voor mei 2005.

Staatshoofd en regeringsleider vanaf mei 2000 is Ronald Venetiaan. Vice-president: Jules Rattankoemar Ajodhia.

Politieke partijen die deelnamen aan de verkiezingen in mei 2000 en hun zetelaantal in de Nationale Assemblee (51 zetels):
NF, Nieuw Front - 33 zetels
MC - 10 zetels
DNP 2000, Democratisch nationaal Platform - 3 zetels
DA91, Democratisch Alternatief 91 - 2 zetels
PVF - 2 zetels
PALU - 1 zetel

Voormalige premiers en presidenten: Jagernath Lachmon, Jopie Pengel, Sedney, Johan Ferrier, Henck Arron, Henk Chin a Sen, Errol Alibux, Udenhout, Radakishun, Shankar, Johan Kraag, Ronald Venetiaan, Jules Wijdenbosch.

Vervoer door de lucht:

1 nationale luchtvaartmaatschappij, de SLM (Surinaamse Luchtvaart Maatschappij)
1 nationale luchthaven: Zanderij
4 vliegvelden met verharde landingsstrips
41 vliegvelden met onverharde landingsstrips

Treinvervoer:

Suriname bezit 166 km enkelvoudig spoor (de voormalige goudtrein), wat niet in gebruik is.

Vervoer over de weg:

Verharde wegen: 1178 km (1996)
Onverharde wegen: 3352 km (1996)

Vervoer over het water:

Dit is voor Suriname de belangrijkste transportmogelijkheid.
In totaal is er 1200 km aan bevaarbare waterwegen
Havens: Albina, Moengo, Nieuw Nickerie, Paramaribo, Paranam en Wageningen.

Internationale conflicten

Tussen de rivieren de Latini en de Marowijne ligt een gebied dat wordt betwist tussen Suriname en Frans-Guyana;
Tussen de rivieren de Nieuwe Boven-Corantijn en de Corantijn/Koetari ligt een gebied dat wordt betwist tussen Suriname en Guyana.
Illegale drugshandel: Suriname wordt beschouwd als doorvoerland van illegale drugs vanuit Zuid-Amerika naar Europa en Brazilië. (Bron: CIA World Factbook)
Illegale wapenhandel: Suriname wordt beschouwd als doorvoerland voor wapens-voor-drugs transacties. (Bron: CIA World Factbook)

Meer informatie

Geschiedenis van Suriname

Externe informatie

WWF-guiana's