Een ras van de mensheid zou omschreven kunnen worden als de uiterlijke kenmerken die de ene groep mensen als groep onderscheiden van een andere groep mensen. Meestal gaat het om groepen mensen die oorspronkelijk een continent of deel daarvan bevolkten: zo onderscheidt men de negride of zwarte rassen, het europide of blanke ras, het mongolide of aziatische ras en het australide ras. Vele nadere onderverdelingen zijn mogelijk. Daarnaast zijn er enkele bevolkingsgroepen die moeilijk of helemaal niet in deze vier hoofdgroepen thuishoren. Omdat de vele termen die de diverse 'rassen' beschrijven ook wel als scheldwoord gebruikt worden is het welhaast onmogelijk om op een neutrale wijze de verschillende groepen te benoemen. Problemen ontstaan met name snel wanneer niet vermeden wordt om aan constateerbare verschillen algemene waarde-oordelen te koppelen.
Beladen term
Het begrip ras is wanneer het op mensen slaat uiterst beladen. Door bepaalde groepen werd of wordt het eigen ras als superieur aan de andere rassen gezien. Een dergelijke beoordeling van mensen op basis van hun ras heet racisme. Dit wordt nog versterkt als, zoals bijvoorbeeld in Nazi-Duitsland er ook nog een begrip als raszuiverheid aan toe wordt gevoegd. Een verwant begrip is rassendiscriminatie, waarbij iemands ras of etnische achtergrond beïnvloedt welke rechten hij of zij had. In de twintigste eeuw kwam rassendiscriminatie, gesanctioneerd en gestimuleerd door de overheid, in diverse samenlevingen, voor zoals Zuid-Afrika, Nazi-Duitsland en de Verenigde Staten.
Rassen bij mens en dier
Het verschil met het begrip ras zoals het bij dieren gebruikt wordt is essentieel: bij een mensenras is geen sprake van bewuste selectie om de raskenmerken te bewaren of te bewerken.
Het begrip ras bij mensen benadert misschien beter het begrip ondersoort uit de taxonomie. Binnen een soort, in het geval van de mens is dit Homo sapiens bestaan populaties die zich onderscheiden en die over de generaties als zodanig herkenbaar zijn.
Het kan in een aantal contexten wel degelijk functioneel zijn om aan te geven wat het ras of de etnische achtergrond van een persoon is:
- Medicijnen werken bij verschillende rassen soms verschillend.
- Vele ziekten heben een verschillende kans om voor te komen bij verschillende rassen.
- Ook andere erfelijke eigenschappen komen in de ene groep vaker voor dan in een andere
- De culturele identiteit wordt vaak ook door een persoon zelf ontleend aan de etnische achtergrond
Relativiteit van het rasbegrip
Sommigen maken bezwaar tegen de traditionele onderverdeling van mensen in rassen. Een bezwaar is dat de verdeling niet nauwkeurig is. Niet alleen zijn er mensen van gemengd bloed, ook zijn er hele bevolkingsgroepen waarvan binnen het standaard raciale onderscheid niet duidelijk is waartoe ze gerekend moeten worden.
Een tweede probleem is dat wanneer naar andere dan uiterlijke eigenschappen gekeken wordt, de grenzen tussen de rassen soms heel anders komen te liggen. In het bijzonder geeft de genetica aan dat het zwarte ras feitelijk veel diverser is dan de andere traditionele rassen.
Ondanks deze bezwaren worden de rassen meestal wel degelijk als werkelijk bestaande entiteiten gezien, onder meer om de reeds bovengenoemde redenen.
