Table of contents

1 De taal 2 Het werkwoord 3 Uitspraak 4 Begroeting en afscheid 5 Tellen 6 Lidwoord 7 Meervoud en enkelvoud 8 Getallen 9 Woorden 10 Begroeting en afscheid

De taal

Het Quenya zit anders in elkaar dan het Nederlands. Het Quenya valt het beste te vergelijken met Latijn en Spaans. Bij het Quenya, zoals ook bij het Spaans en Latijn, is bijna alle informatie in het werkwoord terug te vinden. In het Nederlands zit er wel wat informatie in het werkwoord, zoals de tijden (werken-werkten), maar die informatie is redelijk beperkt. Voor bijvoorbeeld een toekomstige tijd moeten we in het Nederlands 'zullen' gebruiken (Ik zal werken), maar in het Quenya, Spaans of Latijn zit deze tijd al in het werkwoord. Ook zitten de persoonlijke voornaamwoorden (ik/mij, hij/hem, wij/ons, jullie, zij/hen enz.) in deze drie talen al in het werkwoord. Bijvoorbeeld: ik bezit het - haryanyës [harjanj-es].

Het werkwoord

In het Quenya zijn er, net als in het Nederlands, verschillende tijden: de tegewoordige tijd, de verleden tijd, de toekomstige tijd en de voltooid tegenwoordige tijd. Ook kent het Quenya de aoristus, die niet in het Nederlands bestaat, maar mensen die Grieks hebben gehad zullen het herkennen. Wel wordt deze vorm anders vertaald dan de Griekse aoristus, namelijk als een tegenwoordige tijd en niet als een verleden tijd. Alle tijden komen voort uit een begin: de stam. Dit zou je kunnen vergelijken met de werkwoordsstam zoals we die in het Nederlands kennen. De stam wordt gevormd door het werkwoord min -en. De verschillende tijden worden gevormd door letters achter de stam, van de stam of in de stam te plakken, of door ze juist weg te laten.

Uitspraak

Ook uitspraak en andere niet-grammaticale zaken zijn belangrijk om het Quenys goed te kunnen beheersen. Daarbij is het belangrijk te weten wat de uitspraak is, wat de klinkers en medeklinkers -dubbele klinkers- van het Quenya zijn. Het Quenya gebruikt dezelfde klinkers als wij, namelijk a, e, o, i en u. In de Nederlandse taal kunnen hier veel combinaties mee worden gemaakt, maar in het Quenya zijn dat er een heel stuk minder, namelijk alleen ai, oi, ui en iu (je spreek het net zo uit als in het Nederlands). De medeklinkers wijken nogal af ven die uit ons alfabet: c (een c wordt altijd uitgesproken als k, bv Celeborn wordt niet uitgesproken als Seleborn maar als Keleborn.), d, f, g, gw, h, hy, hw, l, ly, m, n, nw, ny, p, qu (qu wordt uitgesproken als kw, dus Quenya wordt uitgesproken als Kwenya), r, ry, s, t, ty, v, y en w.

Begroeting en afscheid

De bekendste Elfse begroeting is Elen Síla Lúmenn' Omentielvo, wat Ëen ster schijnt op het uur van onze ontmoeting" betekent. Dit is de begroeting die Frodo (uit Lord of the Rings) gebruikt als hij op weg van Hobbiton naar Breeg een antal elfen tegenkomt. Naast deze begroeting bestaan er niet echte officiële Elfse begroetingen of afscheidswoorden, maar er bestaan wel veel zelfgemaakte. Het grootste probleem is echter dat het werkwoord groeten niet bestaat en daarom moet je dus andere, een beetje vreemd lijkende uitspraken en zinnen, gebruiken. Een begroeting die ik (de schrijver van deze tekst, Sarah Coppes) veel gebruik is: Sinomë Antanyel Nilmë. Dit betekent: "in deze plaats geef ik jou vriendschap". Aangezien het werkwoord verlaten wel bestaat, kunnen bij het afscheid veel meer combinaties gemaakt worden. Het woord dat ik voor afscheid gebruik is: Autanyel, wat "ik verlaat jou" betekent.

Tellen

In het Elfs komen telwoorden op dezelfde plaats als in het Nederlands, dus voor het woord waarover ze iets zeggen. Bijvoorbeeld: de twee Dwergen is I atta Nauco [ir attaa Nouko]. In het Elfs zijn de getallen een t/m elf zeker, maar over het getal twaalf bestaan verschillende theorieën, omdat Tolkien daarvoor alleen de stam uit het primitieve Elfs heeft gegeven en nooit het woord zelf. Om getallen te cobineren (bijvoorbeeld vijfendertig) zul je zelf creatief moeten zijn. Er is door Tolkien namelijk niets gepubliceerd waarin daarover aanwijzingen worden gegeven. Ik gebruik zelf altijd gewoon de combinatie van twee woorden, dus vijfendertig wordt Neldëlempië [neld-ee-lemp-ee] en honderdzes wordt Minëcainenenquë [mien-ee-kain-en-kw-ee]. Als je dat systeem gebruikt, moet je echter wel oppassen, want als je sommige woorden aan elkaar plakt, krijg je klanken die onmogelijk in het Quenya, bijvoorbeeld tweeënnegentig, nertëatta [nert-ee-at-taa]. Onder het kopje 'uitspraak' staan de mogelijke combinaties van klinkers en daar staat ae niet bij. Meestal verandert bij zo'n combinatie de ë in een i, omdat vanuit het primitieve Elfs in het Quenya de i's aan het einde van een woord vaak werden vervangen door een ë, maar nu die twee woorden samenkomen staat die ë niet meer aan het einde en kan hij weer zijn oorspronkelijke i worden. Dan krijg je de combinatie ia, die ook niet moglijk is. In zo'n geval kun j ede letters omwisselen, waardoor je ai krijgt, een wel geldige tweeklank, dus wordt dat nertaitta [nert-ai-taa].

Lidwoord

In het Nederlands heb je bepaalde en onbepaalde lidwoorden; een is het onbepaalde lidwoord, en het en de zijn de bepaalde lidwoorden. logisch, want als je bijvoorbeeld "Ik heb een stoel gekocht" zegt, zeg je dat je zomaar een willekeurige stoel hebt gekocht. Maar als je in plaats van een de gebruikt, krijg je opeens een hele andere zin; je hebt de stoel gekocht die je al kende. In het quenya bestaat er alleen een lidwoord voor bepaalde lidwoorden en geen voor de onbepaalde, waardoor er op de plek van een onbepaald lidwoord niks staat: dat mag je er dus zelf bij verzinnen. Het Quenya heeft maar een bepaald lidwoord: i. Dat lidwoord wordt soms voor, soms achter een woord gezet, en soms wordt het er met een streepje aan vastgekoppeld i Nauco, Nauco i en i-Nauco [ie-noukoo] betekenen allemaal de dwerg.

Meervoud en enkelvoud

In het Quenya wordt het meervoud meestal gevormd door ergens een r of een i achter te zetten. Voor de woorden die op een klinker eindigen wordt er een r gebruikt, voor degene die op een medeklinker eindigen wordt een i gebruikt en voor de woorden die eindigen op een l wordt li het meervoud. Enkele voorbeelden zijn:

Silmaril (juwelen) [siel-maa-riel] - silmarilli [siel-maa-riep-lie]

Parma (boek) [par-maa] - parmar [par-mar]

Aran (koning) [aa-ran] - arani [aa-ran-ie].

Bij werkwoorden is het meervoud en enkelvoud anders dan in het Nederlands, want er is namelijk één vorm in het enkelvoud die staat voor de ik-, jij-, en hij-vorm. In het meervoud komt er een r of i achter en is er ook maar één vorm, zoals enkelvoud harya [harjaa], en meervoud haryar [harjar].

Getallen

1 (Één)- Minë {mienee}

2 (Twee)- Atta {at-taa}

3 (Drie) - Neldë {neld-ee}

4 (Vier) - Canta {kan-taa}

5 (Vijf)- Lempë {lemp-ee}

6 (Zes)- Enquë {enkw-ee}

7 (Zeven) - Otso {ot-soo}

8 (Acht) - Tolto {tol-too}

9 (Negen) - Nertë {nert-ee}

10 (Tien)- Cainen {kain-en}

11 (Elf)- Minquë {minkw-ee}

12 (Twaalf)- Rasta {ras-taa}

Combinaties:

35 (Vijfendertig) - Neldë-lempë {neld-ee-lemp-ee}

94 (Vierennegentig)- Nertë-canta {nert-ee-kan-taa}

106 (Honderdzes) - Minëcainenenquë {mien-ee-kain-en-kw-ee}

Woorden

Elf- Elda {Eldaa}

Dwerg- Nauco {Noukoo}

Schat - Harma {harmaa}

Zijn (mv)- Nar {nar}

Ben/bent/is- Ná {naa}

Zon - Anar {Aanar}

Maan - Isil {Isiel}

Koning- Aran {aaran}

Koningin - Tári {taarie}

Duisternis- Mornië {mornie-ee}

Broer- Toron {tooron}

Zus- Seler {seeler}

Juwelen- Silmaril {siel-maa-riel}

Boek - Parma {par-maa}

Meervoud:

Juwelen- Silmarilli {siel-maa-liel-lie}

Boek - Parmar {par-mar}

Koning - Arani {aa-ran-ie}

Begroeting en afscheid

Een ster schijnt op het uur van onze ontmoeting- Elen síla lúmenn' omentielvo

In deze plaats geef ik jou vriendschap - Sinomë antanyel nilmë

Ik verlaat jou - Autanyel

Woorden uit de boeken van Katharine Kerr.

Alar: Een groep elfen, wel of geen bloedverwanten, die gedurende onbepaalde tijd met elkaar rondtrekken.

Alardan: Bijeenkomst van verscheidene alarli, die gewoonlijk op een drokenmanspatij uitdraait.

Bara: Tussenvoegsel dat aangeeft dat het voorafgaande, aan een elfenwoord toegevoegd bijvoegelijk naamwoord, de naam is van een op het tussenvoegsel volgend element, zoals can + bara + melim = Woeste Rivier (Woeste + naamaanduiding + rivier)

Bel: Een voorvoegsel met dezelfde fuctie als bara, met dit verschil dat het aangeeft dat het voorafgaande werkwoord de naam is van het volgende in de samengestelde uitdrukking, zoals in Darabeldal, Golvend Meer.

Conaber: Muziekinsturment, zoiets als de panfluit, maar met een beperkt bereik.

Dal: Meer.

Fola:Een voorvoegsel dat aantoont dat het zelfstandig naamwoord dat eraan voorafgaat in een samengesteld elfenwoord de naam is van het element dat op het voorvoegsel volgt, zoals Corafolamelin, Uilenrivier.

Melim: Rivier.