Periodieke onthouding is een methode van anticonceptie die gebruik maakt van de menstruatiecyclus. Ze werkt door het geslachtsgemeenschap tot de onvruchtbare periode van de vrouwelijke cyclus te beperken. Het is een onbetrouwbare methode van contraceptie, maar de enige die wordt toegestaan door de Rooms-Katholieke kerk.
In zijn eenvoudigste vorm bestaat periodieke onthouding erin de dagen sinds het begin van de menstruatie te tellen om het begin van de vruchtbare periode in te schatten. Deze methode is bijzonder onbetrouwbaar. Meer geavanceerde vormen gebruiken andere aanwijzingen om de ovulatie nauwkeuriger te kunnen voorspellen zoals de lichaamstemperatuur van de vrouw.
Voorstanders van periodieke onthouding geven aan dat ze de voorkeur aan deze methode geven omdat het gratis is (er is alleen een thermometer en wat ruitjespapier nodig), natuurlijk is (er hoeven geen pillen te worden geslikt, noch speciale dingen te worden gebruikt gedurende de daad), en de enige manier van anticonceptie die de man en de vrouw gelijkwaardig behandelen. Sommige tegenstanders zien in het laatste een nadeel.
Nadelen zijn dat periodieke onthouding een continue aandacht verlangt om de periode van lage vruchtbaarheid te bepalen. Bovendien corresponderen in veel vrouwen de periodes van hoge vruchtbaarheid met de periodes waarin zij het meeste zin heeft in seks. Bovendien kan het onprettig zijn voor partners die niet samenleven om te moeten leven volgens een voorgeschreven ritme. Het allerbelangrijkste nadeel is dat periodieke onthouding een onbetrouwbare manier van anticonceptie is: als een stel een jaar lang gebruik maakt van periodieke onthouding is de kans dat de vrouw toch zwanger wordt tussen 10% en 25% (zonder enige methode van anticonceptie is dat 85%, bij correct gebruik van de anticonceptiepil of condooms minder dan 1%). Al deze redenen samen maken dat de meeste mensen gebruik maken van andere methoden van anticonceptie.
De berekeningen
In de meeste vrouwen duurt de menstruatiecyclus tussen 24 en 32 dagen. Het start met de menstruatiebloeding. De ovulatie vindt plaats tussen de 12e en 18e dag, afhankelijk van de lengte van de periode. De eicel moet zeker binnen 24 uur worden bevrucht. Zaadcellen kunnen normaal gesproken een dag of drie na ejaculatie nog een bevruchting uitvoeren, maar er worden ook gevallen beschreven waarin na 7 dagen nog een bevruchting plaats vond.
Als we de ovulatie en de overleving van het sperma in acht nemen, blijft er een periode van 5-11 dagen (afhankelijk van de lengte van de cyclus) aan het begin van de cyclus over waarin geslachtsverkeer veilig moet zijn. De eerste paar dagen daarvan corresponderen met de menstruatiebloeding. De tweede onvruchtbare periode is ná de ovulatie. Aangezien de exacte tijd van de ovulatie niet bekend is, moet ook daar een marge van een aantal dagen worden aangehouden. Zo begint de tweede onvruchtbare periode op de 16e dag als de cyclus 24 dagen duurt, en op de 22e dag als de cyclus 32 dagen duurt.
Geavanceerdere methoden
Door gebruik te maken van observaties van het lichaam van de vrouw kan periodieke onthouding iets nauwkeuriger worden gemaakt. De lichaamstemperatuur van de vrouw gaat na de ovulatie door veranderingen in hormoonspiegels zo'n 0,3 tot 0,9°C omhoog. Deze verhoging duurt voort tot de volgende menstruatie. Door de temperatuur eerst een aantal maanden op te tekenen kan een nauwkeuriger idee gekregen worden over het moment van ovulatie. Er zijn speciale thermometers in de handel die, met hulp van een klein computertje, zelf bepalen of een dag veilig of onveilig is. Een periodieke onthouding die op deze manier is verbeterd staat bekend als de temperatuurmethode
Het baarmoederslijm verandert gedurende de cyclus van textuur. Vlak voor en na de ovulatie is het glad en helder, op andere dagen meer kleverig. Ook dit kan worden gebruikt om het ovulatietijdstip vast te stellen.
Sommige vrouwen kunnen ook door andere observaties aan hun lichaam, zoals de middenpijn, het moment van ovulatie bepalen, en daarmee de periodieke onthouding verbeteren...
