Het woord paus heeft zowel een Griekse (pappas) als Latijnse (papa) herkomst. Het betekent letterlijk "vader", en is de titel van de leider van de Rooms-Katholieke kerk. De paus staat aan het hoofd van de hiërarchie van de Rooms-Katholieke kerk. De paus is volgens de katholieke kerk de rechtmatige opvolger van Petrus, dat wordt echter ontkend door de kerken die ontstaan zijn uit de reformatie (lutheranisme, calvinisme, doopsgezinden). De paus wordt door de katholieken gezien als discipel van Christus, en eerste leider van de Kerk, als de plaatsbekleder (en niet: plaatsvervanger !) van Christus op aarde. Het woord plaatsvervanger suggereert een gelijkschakeling met Christus die er nooit kan zijn. De paus "bekleedt" slechts de plaats van Christus. Hij verenigt in zijn persoon de hoogste geestelijke macht, dit wil zeggen, het hoogste leergezag, de opperste wetgevende en rechterlijke macht. Toch is zijn macht niet enig in de Kerk, want de bisschoppen hebben belangrijke beslissingsmacht, in grote mate onafhankelijk van het pauselijk gezag.
De paus is de Heilige Stoel, bisschop van Rome, aartsbisschop van de Romeinse kerkprovincie, primaat van Italië, patriarch van het Westen en soeverein vorst over de staat Vaticaanstad.
Zijn uiterlijke tekenen van macht, naar traditie teruggaand op de oudste Romeinse gebruiken, zijn de tiara of driekroon, zijn witte toga evenals zijn rode pauselijke toga, de kruisstaf, de pauselijke vissersring, de draagstoel, de troon en het baldakijn. De tiara stamt eigenlijk uit een voor-christelijke Perzische traditie. In de 9e eeuw pas droegen de pausen voor het eerst een tiara en wel met één kroon. Onder Bonifatius VIII werd een 2e en onder Benedictus XII een derde kroon toegevoegd. Paulus VI heeft - als symbool - zijn tiara ten gunste van de armen van Rome afgelegd. Nadien heeft geen paus de tiara meer laten opzetten bij zijn kroning. Sinds 1294 is er geen paus meer afgetreden. Zij bekleden het pontificaat tot hun dood.
De staat Vaticaanstad herbergt nog steeds de beroemde Zwitserse garde, een militie die heden nog alleen een ceremoniële functie heeft, maar die ooit een volwaardig leger is geweest in dienst van de paus.
nog aan te vullen:
- de keuze van een nieuwe paus
- de pauselijke zegen
- pauselijke onderscheidingen
Zie ook Lijst van pausen
externe link: de officiële website van de Heilige Stoel
