Met de landsnaam Palestina (فلسطين) wordt een landstreek bedoeld, gelegen tussen de Middellandse Zee in het westen en de rivier de Jordaan in het oosten. De naam stamt uit de Romeinse tijd. Nadat keizer Hadrianus in 135 n. Chr. de laatste joodse opstand neersloeg, werden de joden uit het land verbannen. Om de verwijdering compleet te maken, noemde men het land daarna 'Palestina' (vermoedelijk afgeleid van Filistea, 'land van de Filistijnen'). Door de hele geschiedenis heen is Palestina bestuurd door verschillende volkeren met elk hun eigen religie. Het joodse volk had er (gedurende een aantal eeuwen, en met enkele onderbrekingen) haar hoofdstad, Jeruzalem.
Bijbelse gegevens | 1250-1020 Twaalfstammenrijk van Israël | 1250 Verovering van Kanaän door Jozua |
| 1020-928 Eén koninkrijk | Koningen Saul, David en Salomo. Bouw van de eerste tempel. Jeruzalem wordt religieus centrum. |
| 928-722 Koninkrijken Israel en Juda | 722 Samaria (Hoofdstad tienstammenrijk Israel) ingenomen door Assyrie (Sargon II) |
| 722-586 Koninkrijk Juda | |
| 586-538 Babylonische ballingschap | Juda deels ontvolkt. In de periode van de ballingschap wordt in Babylonië de synagoge de plaats van samenkomst. |
| 538-525 | 538 Cyrus van Perzië laat eerste ballingen terugkeren naar het land; herbouw van Jeruzalem en de tempel |
| 525-333 | 445 Jeruzalem herbouwd onder Nehemia Judea en het omringende gebied zijn afwisselend onder Perzische en Egyptische heerschappij. Jeruzalem is met herbouwde tempel het religieuze middelpunt. |
Historische gegevens | 333-166 Hellenistische overheersing | 333-198 Alexander de Grote verovert het gebied; Egyptische koningen 198-166 Syrische koningen, w.o. Antiochus Epiphanes, die de tempel plundert en de Joodse godsdienst verbiedt | | 166-63 Joodse onafhankelijkheid | 166-160 Juda de Makkabeeër; 165-163 herinwijding van de tempel |
63 v. Chr-AD 337 Romeinse overheersing | 63 Pompejus neemt Jeruzalem in; Juda wordt onderdeel van de Romeinse provincie Syrië AD 66 Opstand tegen de Romeinen 70 Verwoesting van Jeruzalem (incl. de tempel van Herodes) door Titus 73 Val vesting Massada 132-135 Opstand van Bar Kokhba, in 135 neergeslagen door keizer Hadrianus. Om de band met het volk te verbreken wordt het land voortaan Palestina genoemd. 135 Christendom wordt staatsgodsdienst in Romeinse Rijk, juridische positie joden slechter |
| 337-638 Byzantijns bestuur | |
| 638-1099 Islamitische overheersing (kaliefen) | 638 Omar ibn al-khattaab valt Jeruzalem binnen en beëindigt het Byzantijnse bestuur. 661-750 Omajjaden van Damascus; bouw van de Rotskoepel (Abd al-malik) (685-705) en al-Aqsa in zijn huidige vorm (al-walid) (705-715). 969 Fatimiden uit Egypte 1071 Seljoeken (oorspronkelijk uit Isphahan) (Jeruzalem en delen van Palestina officieel nog onder Abbassieden). |
| 1099-1291 Onder de kruisvaarders: "Latijnse Koninkrijk van Jeruzalem" | 1097-1099 Eerste kruistocht, 1099 inname van Jeruzalem 1187 Sultan Saladin (Salah al-diin al-ayyoubi van Koerdistan) verovert Jeruzalem in de slag van Hittin. 1260 Mamelukken verslaan Ayyubis |
| 1291-1516 Onder Mamelukken | 1291 Khalil bak Qalawuun verovert het laatste kruisvaarderbolwerk in Acra (Akko) en Qisariya (Cesarea); regering vanuit Caïro. |
1516-1917 Onderdeel van Ottomaanse rijk | 1516 Palestina wordt in het de Ottomaanse rijk opgenomen en vanuit Istanboel bestuurd. 16e eeuw: er wonen ongeveer 10.000 joden in het district Safed. 18e eeuw: Napoleon verovert de kuststreek. 1832-1840 Pasha Moh'd Ali (Egypte) bestuurt tijdelijk Palestina, Ottomanen nemen het daarna weer over. 1878 Eerste zionistische nederzetting (Petach Tiqva) 1880 Jeruzalem wordt de grootste stad, met een joodse meerderheid. 1882-1903 De eerste golf joden (25.000) naar Palestina op de vlucht voor pogroms in Oost-Europa (voornamelijk Rusland). 1882 De Franse Baron E. de Rothschild begint Zionistische activiteiten in Palestina financieel te steunen. 1887-1888 Ottomanen verdelen Palestina in drie districten: Jeruzalem (volgt Istanboel), Akka en Nablus (volgt de 'wilaya' van Beiroet). 1896 Theodor Hertzl, een journalist van een Oostenrijks-Hongaarse oorsprong, publiceert "Der Judenstaat" (de Joodse Staat) die de totstandbrenging van een Joodse staat in Palestina (of elders) bepleit. 1896 JCA (de Joodse Vereniging van de Kolonisatie) begint Zionistische vestigingen in Palestina te helpen. 1897 Het eerste Zionistische congres in Zwitserland geeft het Programma van Bazel uit "waarin ze vragen om een thuis voor de Joodse mensen in Palestina" en vestigt er het WZO (Zionistisch Wereld Organisatie). 1901 JNF (Joods Nationaal Fonds) opgezet door het 5e Zionistische congres om land (in Palestina) te verwerven en het 'Joods te maken'. 1904-1914 De Tweede golf (rond de 40.000) van Joodse immigranten uit voornamelijk Rusland en Polen brengt het totaal op 85.000, dat is 6% (?) van de bevolking. |
| 1917 | De Britten, onder leiding van generaal Allenby, maken een einde aan de Ottomaanse overheersing. |
| 1920-1948 Brits gebied, onder mandaat van de Volkerenbond | 1920 Groot Brittannië krijgt op de San Remo Conferentie het mandaat over Palestina (waaronder het tegenwoordige Jordanië). 1921 Groot-Brittannië benoemt Abdoellah, zoon van Hoessein van Mekka, als emir over het deel ten oosten van de Jordaan, de nieuw te vormen staat Transjordanië. Daarna mogen joden zich in dat deel van Palestina niet meer vestigen. 1923 Groot-Brittannië draagt de Golan-hoogvlakte over aan het Franse mandaatgebied Syrië. 1937 Groot-Brittannië beperkt, onder Arabische druk, joodse immigratie en landaankoop (het Peel-verdelingsplan) 1947 De VN neemt Resolutie 181 aan, met de aanbeveling het mandaatgebied Palestina (dat wil zeggen: het deel ten westen van de Jordaan) te verdelen in een Joodse en een Arabische staat. 1948 Uitroepen van de staat Israël. |
De joden stichtten na het aflopen van het Britse mandaat op 14 mei 1948 de staat Israël op het aan hen toegewezen gebied, maar van een afzonderlijke Palestijns-Arabische staat kwam het niet. De 'Westelijke Jordaanoever' werd in 1950, op verzoek van 2.000 palestijns-arabische notabelen, ingelijfd bij Jordanië. De Gazastrook werd veroverd en bestuurd door Egypte.
De oorlog die volgde op de onafhankelijheid van Israël, waarbij de Israël het moest opnemen tegen Arabisch-Palestijnse milities en legers van Egypte, Transjordanië, Syrië en Irak, hield Israël gebiedsuitbreiding over, met name het westelijke deel van Galilea, en verbindingen tussen de die tot dan toe losse gebieden.
Bij de Zesdaagse Oorlog (4 juni 1967) veroverde Israël de Westelijke Jordaanoever op Jordanië, de Gazastrook op Egypte en een deel van de Golan-hoogvlakte op Syrië. De Oude Stad ('Oost-Jeruzalem') en een deel van de Golan werden door Israël geannexeerd, de overige gebieden niet.
De Westelijke Jordaanoever en de Gazastrook vormen sinds de in werking treding van de Oslo-akkoorden in 1994 de Palestijnse Gebieden en vallen gedeeltelijk onder bestuur van de Palestijnse Autoriteit. De zogenaamde 'nederzettingen', Israëlische dorpen en steden die sinds 1967 in deze gebieden zijn gebouwd vallen echter onder Israëlisch gezag of zijn min of meer autonoom (de buitenposten).
De meeste partijen zijn het er wel over eens dat er definitieve Palestijnse staat moet komen, die dan waarschijnlijk Palestina gaat heten, maar wanneer die er komt en op welk grondgebied precies, moet nog worden bepaald door middel van onderhandelingen. Een staat met Jeruzalem als hoofdstad is voor de overgrote meerderheid van het Israëlische volk in elk geval onbespreekbaar.
Zie ook: Palestijnse Gebieden Geschiedenis van de moderne staat Israël.