De Nestoriaanse Kerk , meer officieel de Kerk van het Oosten is een van de oudste christelijke kerken. In tegenstelling tot de westerse en orthodoxe kerken die hun oorsprong in het Romeinse Rijk hadden, is de Kerk van het Oosten ontstaan in de eerste eeuwen na Christus in het toenmalize Perzische Rijk onder de Sassaniden. De oorspong ligt volgens de legende bij St. Thomas, en de bisschoppen van Ctesifon, de Sassanidische hoofdstad in het huidige Irak, wierpen zich al vroeg op als hoofd van de Perzische kerk.
Het Perzische Rijk had een min of meer monotheïstische godsdienst, het zoroastrisme, en deze godsdienst was ook min of meer staatsgodsdienst. De Perzische overheid stond dan ook niet altijd erg positief tegenover de christenen in hun rijk. Er zijn een aantal perioden aan te wijzen van ernstige vervolging. Voor een deel had dat te maken met het feit dat de buurman en erfvijand, het Romeinse (later Byzantijnse) Rijk het christendom tot staatsgodsdienst verhief. Daarmee werden de Perzische christenen al snel als verraders beschouwd. Dt verklaart voor een deel waarom het Patriarchaat van Ctesifon zich graag onafhankelijk van en op gelijke voet met de Romeinse Patriarchaten zag.
In de vijfde eeuw werd de breuk met vnl. Constantinopel onheelbaar. Patriarch Nestorius werd daar afgezet en tot ketter verklaard vanwege zijn afwijkende formulering van de Christologie. Ctesifon weigerde daarin te volgen en verklaarde dat zij in de formulering niets verkeerd zagen. Daarna verklaarde Constantinopel de Kerk van het Oosten tot een ketterse beweging. Dit had eerder politieke achtergronden dan dat er theologisch nu werkelijk zulke verschillen waren, maar in het westen wordt de kerk nog steeds meestal de Nestoriaanse Kerk genoemd, een naam die de kerk zelf niet graag hoort. De kerk kreeg ook te maken met andere ketterijen van de Byzantijnse buren. In Syrië bijvoorbeeld ontstond de Jacobietenkerk van Jacobus Baradaeus, waarmee de betrekkingen niet altijd even goed geweest zijn.
Bij de komst van de Islam verwelkomde de inmiddels flink gegroeide christelijke gemeenschap in het tot ondergang gedoemde Perzische Rijk de komst van de nieuwe meesters, omdat zij tolerantie voor het christendom beloofden. In de eerste eeuwen van het kalifaat bleek dat inderdaad grotendeels op waarheid te berusten. Voor het zoroastrisme lag dat anders, aanhangers van dat geloof moesten ofwel moslim worden ofwel het land uit, en een aantal van hen belandde zo in India (de Parsi's). In het Irak van de kaliefen dienden vele christenen in hoge posten. Zij waren goede administrateurs en geleerden en waren in grote mate verantwoordelijk voor de hoge bloei van de 'islamitische cultuur'.
Toch werden hun beperkingen opgelegd. Harun al Rashid bijvoorbeeld liet kerken die groter waren dan de grootste moskee afbreken, en onder Mutawwakil was er een regelrechte vervolging. Ook mochten de christenen in het grote rijk van de kalief geen zending bedrijven. Dit had een opmerkelijk gevolg: de Kerk van het Oosten begon daarom buiten het rijk zending te bedrijven en verspreidde zich zo verder dan enige andere kerk in die tijd. Al in de 4e eeuw waren er zendelingen naar India vertrokken, maar nu trokken de Nestorianen naar Centraal-Azië, Tibet, Mongolië, China en zelfs naar Japan en Java. De Kerk van het Oosten werd zo een tijdlang een grotere kerk dan die van Rome, die zich desondanks graag de 'wereldkerk' bleef noemen. Marco Polo werd overal waar hij kwam geconfronteerd met het feit dat hij er niet de eerste christen was: er waren vrijwel overal Nestoriaanse gemeenschappen.
Niet overal was de overheid de christenen gunstig gezind. In China bijvoorbeeld werden zij als een vreemd element gezien. Voor een deel kwam dat doordat de kerk vasthield aan het ritueel en de liturgische taal van het moederland, het Syrisch, een vorm van Aramees. Hoewel die taal uiteraard meer te maken had met wat Jezus gesproken had dan bijvoorbeeld Latijn was het voor Chinezen niet zo makkelijk te verstaan. Onder keizerin Wu werd er een zware vervolging van de Nestorianen ingesteld en de kerk werd goeddeels uitgemoord. Na haar tijd zond de kerk opnieuw zendelingen, maar het christendom werd er nooit meer dan een met achterdocht bekeken minderheid.
Onder de Mongolen had de kerk meer succes. Het heeft er enige tijd op geleken dat de Mongolen het christendom als hun staatsgodsdienst zouden aanvaarden, maar er was veel concurrentie van de islam. Onder Djengis en Kublai was het gigantische Mongoolse Rijk tolerant tegenover de meeste religies, daarmee ook het christendom.
Met Tamarlan (Timur Lenk) ging het echter volledig mis voor de Kerk van het Oosten. Hij was een fanatiek moslim die besloot de lastige christelijke concurrent voorgoed uit te schakelen. Er volgde een ware holocaust. Velen werden vaak op afschuwelijke wijze gedood of bekeerden zich tot de islam (en werden dan soms nog doodgemaakt).Na deze gruwelijke tijd -die overigens ook voor vele islamitische streken massaslachtingen met zich meebracht- bleef er van de Kerk van het Oosten niet veel meer over. Er was nog een restant in het huidige Irak, vooral in het noordelijke Koerdistan, en in India bleef een christelijke minderheid.
Onder de Turken waren de Nestorianen niet veel meer dan tweederangsburgers. Een deel van hen keek naar het westen met hoop op hulp en zo werden onderhandelingen geopend voor een hereniging met Rome. Een deel van de Kerk van het Oosten is inderdaad herenigd met behoud van hun eigen liturgie. Een ander deel bleef onafhankelijk, de eigenlijke 'Nestorianen'.
In de Eerste Wereldoorlog vochten een aantal van hen aan Britse zijde in de hoop een eigen Assyrisch thuisland te krijgen. De Britten hadden zo hun eigen plannen voor de bevrijding van Irak: het werd een Brits mandaat. In die tijd werd de christelijke minderheid door hun moslim buren al gauw beticht van collaboratie met de Britse bezetter en daarom besloot de Patriach van Bagdad bij het beëindigen van het mandaat in 1935 dat het maar beter was niet op de tolerantie van de moslimburen te bouwen. Het hoofdkwartier van de kerk verhuisde naar Los Angeles in de Verenigde Staten.
Zie ook: 
