De god Mithras was al in de Veda's van de Arërs van het Indische subcontinent bekend.
Later werd hij een van de voornaamste godheden van het pantheon van de volgelingen van Zarathustra in het Perzië van de Parthen en de Sassaniden. Hij werd daar gezien als de god van het licht en in toenemende mate ook als de god van de zon. In de Romeinse tijd verbreidde de Mithrascultus met zijn mystieke vormen van astrologie en zonnecultus (Mithras werd wel Sol invictus de onoverwinnelijke Zon genoemd) over het gehele rijk. De cultus kreeg vooral de soldaten in Syrië in zijn greep en was een geduchte rivaal van het in opkomst zijnde Christendom. Sommige keizers probeerden de Mithrascultus te bevorderen, bijvoorbeeld Valerianus. De cultus maakte gebruik van donkere, onderaardse, met wierrook gevulde ruimten als mysterieuze vergaderruimten en hield een aantal initiaties in, waar de volgeling werd ingewijd in de geheimen van de leer. Julianus Apostata heeft nog even geprobeerd om de cultus in ere te verstellen, maar in de 4e en 5e eeuw werd de cultus verboden en verdrongen door het zegevierende Christendom.
