Meditatie als het einde van dualiteit
Extremisme is het kiezen en aanhangen van het ene of het andere deel van een paar van tegendelen. Als men bijvoorbeeld zegt dat mensen bewust leven, dan neemt men een extreem standpunt in. Beweert men het tegenovergestelde, namelijk dat niemand bewust leeft, dan is dat een even extreem standpunt. Volgens het Boeddhisme is de waarheid zoek als men in een betoog te absoluut is. De waarheid is schuw van extremisme, en verbergt zich tussen de twee extremen in. Extremisme kan men bijvoorbeeld vinden in het Midden-Oosten, waar de Joden één bepaald standpunt verdedigen, en de Palestijnen het tegenovergestelde standpunt. Thesis, antithesis. De waarheid kan enkel duidelijk worden in de synthesis die meer is dan een louter compromis omdat ze beide tegendelen samenbrengt tot één complementair geheel. Meditatie is het vinden van het midden tussen twee tegendelen, waardoor inzicht in de complementariteit van de tegendelen ontstaat en de onverzoenlijkheid van de dualiteit in de synthese verdwijnt.
Een andere manier om dit te bekijken is deze: als men voorstander is van een bepaalde stelling houdt men er gedachten, emoties en handelingen op na die lijnrecht staan tegenover de gedachten, emoties en handelingen van diegene die voorstander is van de tegenovergestelde stelling. Met andere woorden, identificatie ligt aan de basis van discussie, argumentatie en strijd. Het midden houden tussen deze twee stellingen in betekent, dat men geen woorden, emoties of daden meer kan vinden om wat dan ook te verdedigen. In dit midden vindt men dus rust en stilte. Volgens het Boeddhisme is het precies dit bewaren van het midden, en van de gelijkmoedigheid die er het gevolg van is, wat de essentie van meditatie uitmaakt. Jiddu Krishnamurti noemt deze meditatieve ingesteldheid "keuzeloos bewustzijn" (choiceless awareness). Dit keuzeloos gewaar zijn vindt men terug bij Vipassana (wat "inzicht" betekent of "zien wat is", in Pali, de taal van Gautama de Boeddha). Bij Vipassana is men zich bewust van alle opkomende gedachten en emoties maar laat men ze zonder meer aan zich voorbij gaan. Men hecht er geen belang aan en kijkt er afstandelijk naar, alsof ze aan iemand anders toebehoren, of als naar een wolk die aan een heldere hemel voorbijdrijft.
Meditatie als zelfkennis
Volgens de geschiedkundige uit de Griekse oudheid, Plutarchus, stond er boven de ingang van de Orakel van Delphi tempel, toegewijd aan de zonnegod Apollo, "Gnothi se auton", wat Grieks is voor "Ken Uzelf". Plutarchus kan het weten want hij was één van diegenen die instonden voor het goede beheer van de tempel. Het advies van Ramana Maharshi sluit hier perfect bij aan. U zelf leren kennen houdt volgens hem in, dat men aan zelfonderzoek doet en hij gaf daartoe aan zijn discipelen een heel simpele methode. De methode bestaat hierin dat men, telkens er een gedachte, emotie of drang tot handelen opkomt, men zich de vraag stelt "wie heeft die gedachte, emotie of drang?". Het antwoord luidt natuurlijk "ik". De tweede vraag die men zich vervolgens moet stellen is "wie is die ik?". Het is niet de bedoeling om op deze laatste vraag het definitieve antwoord te geven. Waar het op aan komt is, dat iemand die voor deze meditatie kiest met deze vragen alle opkomende gedachtenassociaties en emotiestromen voortdurend onderbreekt en de aandacht verlegt naar een beschouwen van de bron van al deze activiteit. Mettertijd stilt deze meditatie de gedachten en emoties en voelt men de bron van het ik in het spirituele hart, dat volgens Ramana Maharshi ter hoogte van het fysieke hart ligt, maar aan de rechterkant van de middenlijn. Volgens hem verwerft men zelfkennis niet door antwoorden te vinden op gestelde vragen, maar doordat men voorbij alle antwoorden rust vindt in het spirituele hart, waar stilte heerst. "TAT svam asi" zegt de Chandogya Oepanishad: "DAT (Atman) is wat u bent". In het vinden van stilte ontdekt de mens volgens de Oepanishaden dat hij een onsterfelijke Atman of Ziel heeft en bereikt hij een bewustzijnstoesand waarin alles in het universum met elkaar tot een eenheid is verweven. Deze onsterfelijkheid is het "Goud" waarnaar de Alchemisten zo ijverig zochten.
Meditatie is indvidueel
Het lijkt er op dat aan de basis van alle meditaties, welke die ook zijn, het streven ligt van de mens naar het ware geluk. De vele verschillende uitingsvormen kunnen worden verklaard doordat mensen verschillend van aard zijn. Osho beweert dat er voor ieder mens een meditatie bestaat die overeenstemt met zijn/haar inborst. Het komt er enkel op aan dat ieder mens die voor meditatie kiest een methode zoekt en vindt die voor hem/haar geschikt is. Externe links
Referenties
- Psychological Commentaries on the Teachings of Gurdjieff and Ouspensky door Maurice Nicoll
- Meditatiehandboek, vrij zijn in het hier en nu ISBN 90 71985 687 door Osho
- Het Boek der Geheimen, 112 meditaties uit de Vigyan Bhairava Tantra van Shiva door Osho
- Op Zoek Naar het Wonderbaarlijke door Ouspensky
- Alchemie van het Geluk door Hazrat Inayat Khan ISBN 90-73207-22-3
- The Collected Works of Ramana Maharshi door Arthur Osborne
- Commentaries on Living door J. Krishnamurti
- The First and the Last Freedom door J. Krishnamurti
