Machgielis ('Max') Euwe (20 mei 1901 - 26 november 1981) was de eerste en tot nu toe enige Nederlandse wereldkampioen schaken.
Euwe werd geboren in Amsterdam. Toen hij 4 jaar oud was leerden zijn ouders hem schaken. Vanaf ongeveer 1919 was hij een van de sterkste schakers van Nederland. Euwe studeerde in Amsterdam wis- en natuurkunde vanaf 1918. De studie heeft hij korte tijd onderbroken om meer tijd aan het schaken te kunnen besteden. In november 1923 haalde Euwe toch zijn doctoraal in de wiskunde (cum laude). Hij werd wiskundeleraar. Aanvankelijk was Euwe waarnemer, daarna was hij gedurende 2 jaar in Rotterdam wiskundeleraar aan een HBS, en vervolgens wiskundeleraar aan een meisjeslyceum in Amsterdam. In 1926 promoveerde hij bij L.E.J. Brouwer, opnieuw cum laude, op een proefschrift met de titel Differentiaalvarianten van twee covariante-vectorvelden met vier veranderlijken. In 1929 publiceerde hij een speltheoretische verhandeling over schaken vanuit een intuitionistisch perspectief. De titel was Mengentheoretische Betrachtungen über das Schachspiel.
Euwe was van 1921 tot 1935 ononderbroken Nederlands schaakkampioen, en heeft veel voor het Nederlandse schaken gedaan. Hij deed mee met het wereldkampioenschap schaken en won op 15 december 1935 na 80 dagen, 30 partijen en 13 steden van de regerend wereldkampioen Alexander Aljechin. Dit maakte nationaal veel enthousiasme voor het schaken los. Vele Nederlandse schaakclubs hebben als oprichtingsjaar 1935. Euwe verloor de titel in 1937 weer aan Aljechin. Er zijn overigens schakers die na analyse van de partijen tot de conclusie zijn gekomen dat hij in 1935 eigenlijk minder sterk was dan Aljechin, en in 1937 eigenlijk juist beter speelde. In 1923, 1930 en 1934 was Max Euwe winnaar van het grote schaaktoernooi te Hastings.
Euwe stond bekend als een schaker met een grote en gedegen openingskennis. Hij heeft vele schaakboeken geschreven, waaronder een serie over de opening, de serie Praktische Schaaklessen en het boek Oordeel en Plan. Deze boeken zijn op grote schaal vertaald. Misschien wel het bekendste boek bij leken is echter Oom Jan leert zijn neefje schaken, dat voor zeer velen de eerste kennismaking met het spel is geweest.
Hij werkte daarnaast veel aan zijn lichamelijke conditie, en was amateurbokser. Na 1950 wijdde Euwe zich weer meer aan de wiskunde en de opkomende informatica. In 1964 werd hij benoemd tot buitengewoon hoogleraar in de methodologie van de automatische informatieverwerking aan de Nederlandse Economische Hogeschool te Rotterdam, en tot gewoon hoogleraar aan de Katholieke Hogeschool te Tilburg.
Van 1970 tot 1980 was Euwe president van de wereldschaakbond FIDE. Hij had een belangrijke rol bij de totstandkoming van de match Bobby Fischer-Boris Spasski in 1972 te Reykjavik.
Euwe overleed op 80-jarige leeftijd te Amsterdam. Hij was gehuwd met Carolina Elisabeth Bergman. Uit dit huwelijk werden 3 dochters geboren, onder wie Caroline Euwe.
Naar Max Euwe is een prijs genoemd - de Euwe-ring. In 1982 werd te Amsterdam het Max Euwe Centrum opgericht.
Externe links
