masturbatie of zelfbevrediging is het met de hand bewerken van de geslachtsorganen om seksuele opwinding te bereiken, meestal tot er een of meerdere orgasmen op volgen. De term masturbatie wordt soms gebruikt voor het met de hand stimuleren van de geslachtsorganen van een ander (wederzijdse masturbatie), maar meestal wordt bedoeld het met de hand stimuleren van de eigen geslachtsorganen. Masturbatie en geslachtsgemeenschap zijn de twee meest voorkomende seksuele activiteiten onder mensen.

De term onanie wordt soms als synoniem gebruikt voor masturbatie. Waarschijnlijk berust deze term echter op een verkeerde interpretatie van de Bijbel waar in het boek Genesis 38:7-9 Onan zijn zaad (sperma) op de grond verloren liet gaan. Tegenwoordig denkt men dat daar wordt gerefereerd aan coitus interruptus.

Bij masturbatie van een vrouw worden de omgeving van de vagina en in het bijzonder de clitoris beroerd. Vrouwen kunnen ook stromend water gebruiken om de geslachtsdelen te stimuleren. Sommige vrouwen vinden het prettig om vingers of een voorwerp in de vagina in te brengen.

De meest gebruikte techniek voor masturbatie van een man is het eenvoudig op en neer schuiven van de hand over de penis totdat het hoogtepunt wordt bereikt. Het meest gevoelige deel van de penis is het gebied waar het toompje de voorhuid en de eikel verbindt.

Beide seksen gebruiken soms glijmiddel om het gevoel te versterken.

Ook is het voor beide seksen mogelijk te masturberen door de geslachtsdelen tegen een voorwerp als een kussen te wrijven, of door vingers of een voorwerp in te brengen in de anus. Elektrisch trillende vibrators kunnen een sterke stimulatie van de geslachtsdelen geven die veel mensen als prettig ervaren. Deze hulpmiddelen kunnen ook in de vagina of anus worden ingebracht. Veel mensen, mannen zowel als vrouwen, vinden het ook prettig om de tepels te stimuleren tijdens de masturbatie.

Vaak wordt er tijdens masturbatie pornografisch materiaal gelezen of bekeken. Ook wordt er vaak seksuele fantasieën uitgeleefd in gedachten.

Masturbatie zonder partner is de veiligste seksuele activiteit; zowel vanuit het gezichtspunt van overdracht van seksueel overdraagbare aandoeningen als voor het voorkomen van zwangerschap. Wanneer partners elkaar masturberen is het wel mogelijk dat een zwangerschap ontstaat als er sperma in contact komt met de vagina. Ook is overdracht van ziekten mogelijk door contact met sperma of vaginaal vocht van de partner.

Er is geen enkel wetenschappelijk bewijs dat masturberen schadelijk is voor de lichamelijke of geestelijke gezondheid.

Voorwerpen die worden gebruikt om in de vagina of anus in te brengen moeten veilig zijn: ze moeten geen scherpe delen hebben en niet kunnen breken. Voorwerpen die in de anus worden ingebracht moeten een duidelijke vergroting aan de achterzijde hebben om te voorkomen dat ze in het geheel in de endeldarm verdwijnen, anders kan een ziekenhuisbezoek noodzakelijk zijn om het voorwerp te verwijderen. Het verdient aanbeveling indien men het gebruik van voorwerpen op deze manier prettig vindt om daarvoor ontworpen dildo's aan te schaffen. Er moet algemeen zeer voorzichtig worden omgesprongen met mechanische hulpmiddelen, omdat de geslachtsorganen nu eenmaal zeer gevoelig zijn en eenvoudig kunnen worden beschadigd. Het komt zeer regelmatig voor dat mannen die een stofzuiger gebruiken bij de masturbatie na zulke praktijken in het ziekenhuis terecht komen voor een behandeling.

Wanneer masturbatie aan de orde komt bij de seksuele voorlichting wordt vaak vergeten te vertellen dat masturbatie prettig kan zijn.

Statistieken

Volgens onderzoeken masturberen meer dan 90% van alle jongens die de geslachtsrijpe leeftijd hebben bereikt. De frequentie varieert, maar is voor sommige jongens meerdere (tot wel 5) malen per dag.

Voor meisjes ligt het percentage dat masturbeert een stuk lager.

Ook in een huwelijk wordt door de partners wanneer zij alleen zijn gemasturbeerd.

Er zijn verhalen bekend van kinderen van drie jaar die hebben ontdekt dat het prettig kan aanvoelen om de geslachtsorganen aan te raken, en eigenlijk op die leeftijd al masturberen.

Geschiedenis

Zoals boven al gezegd is er geen enkel bewijs dat masturberen op de lange termijn schadelijke effecten kan hebben. Het wordt in de medische wetenschap gezien als normaal. In het verleden, echter, zijn allerhande van onheilspellende effecten verbonden met masturbatie. Allerlei manieren om masturbatie te genezen werden ontwikkeld, waaronder lichamelijke beperkingen, elektrische schokken en behandeling van de geslachtsorganen met brandnetels. Soms werd er zelfs toe overgegaan om de geslachtsorganen - of delen ervan - operatief te verwijderen. Later werden deze tamelijk drastische lichamelijke maatregelen vervangen door psychologische: kinderen werd verteld dat ze door masturbatie haren op hun handen zouden krijgen, of een groen gezicht. Nog steeds circuleren er fabeltjes dat je van masturberen doof of blind kunt worden. Grote aantallen pubers zijn vooral door deze verhalen ten onrechte bang dat de ouders of anderen eenvoudig aan ze kunnen zien dat ze gemasturbeerd hebben.

Er wordt gedacht dat de besnijdenis die om niet-religieuze redenen wordt uitgevoerd (nog steeds een veelvoorkomend gebruik in sommige landen) origineel tot stand is gekomen als een populaire manier om masturberen tegen te gaan. Inderdaad is het voor een besneden man vaak nodig om met een glijmiddel te werken, waar bij de niet-besneden man de voorhuid voldoende natuurlijke glijding verzorgd. Extreme besnijdenis waarbij een groot deel van de huid van de penis wordt verwijdert maakt het niet alleen moeilijk te masturberen, maar maakt het krijgen van een erectie al tot een zeer pijnlijke aangelegenheid. In vele religies wordt de onbesneden man als 'onrein' gezien.