Ludwig Boltzmann (20 februari 1844 - 5 september 1906) was een Oostenrijks natuur- en wiskundige. Ludwig Boltzmann werd in Wenen geboren, als zoon van een belastingambtenaar. Toen hij 24 jaar oud was en aan de universiteit van Wenen studeerde, leidde hij de snelheidsverdeling van gasmoleculen in een verdund gas af met behulp van klassieke mechanische bewegingsvergelijkingen. Deze vergelijking was al eerder door de Engelsman James Clerk Maxwell opgesteld, maar nog niet wiskundig bewezen. Heden ten dage is deze snelheidsverdeling voor moleculen bekend als de Maxwell-Boltzmann-verdeling.
Boltzmann legde zijn hele leven toe op wat nu de kinetische gastheorie wordt genoemd. Hij was zijn tijd vooruit op dit gebied van de thermodynamica en werd daardoor niet altijd door iedereen begrepen en gewaardeerd.
Beroemd is zijn entropievergelijking, waarin hij entropie (S), een maat voor wanorde, koppelde aan de waarschijnlijkheid (W) via de natuurconstante k: S = k log(W). Later werd deze natuurconstante door Nobelprijswinnaar Max Planck de Boltzmannconstante genoemd.
Deze constante wordt aangeduid met kB en heeft de waarde 1,380658(12) × 10-23 J/K.
In 1884 leidde hij de Wet van Stefan-Boltzmann theoretisch af (eerder experimenteel ontdekt door Jozef Stefan).
De entropievergelijking, tegenwoordig meestal geschreven als S = kB ln P, staat als eerbetoon op de grafsteen van Boltzmann in Wenen vermeld. Boltzmann pleegde op 5 september 1906 in Duino (tegenwoordig in Italië) zelfmoord door ophanging.
