Tagoror  

Encyclopedie




Luchtvaart

Het woord luchtvaart bestaat uit de woorden ‘lucht’ en ‘vaart’; dus eigenlijk betekent het ‘varen door de lucht’. Per ballon of vliegtuig varen door de lucht, die de aarde omgeeft. Het varen door het luchtledige heet ruimtevaart en gebeurt het op de zeeën en oceanen dan spreekt men van scheepvaart.

Table of contents
1 De droom van mensen
2 De eerste tekeningen
3 Voor het eerst een beetje de lucht in
4 De lucht in zonder motor
5 De uitvinding van de motor
6 Vliegen met een motor
7 Wat kostte het vliegen?
8 Wedstrijden
9 Militaire en burgerluchtvaart
10 Het kon niet sneller
11 Het straaltijdperk
12 Voor- en nadelen van het vliegen

De droom van mensen

Kunnen vliegen is een oude droom van de mensen. Duizenden jaren lang hebben mensen de vogels zien vliegen en ervan gedroomd om dat ook te kunnen. Van een berg af springen en heelhuids beneden komen was ook toen al moeilijk; hangend aan een grote lap of deken, bleek het ook niet goed te lukken. De eersten die wel konden vliegen, waren Daedalus en zijn zoon Icarus uit de Griekse mythologie. Zij maakten, volgens de verhalen, van veren twee paar grote vleugels, die zij met bijenwas aan elkaar plakten. Het lukte zo goed, dat ze lang in de lucht kon blijven. Maar op de ontsnappingstocht wilde Icarus te veel: hij vloog te dicht bij de zon, waardoor de was op de vleugels ging smelten. Hij viel zo hard naar beneden dat alleen zijn vader nog kon navertellen hoe het gebeurd was. Ook na Icarus hebben mensen het nog wel eens geprobeerd. Maar zonder resultaat.

De eerste tekeningen

De oudste tekeningen van iets wat op een vliegtuig moest lijken, komen uit de 15e eeuw. Rond het einde van die eeuw, van 1452 tot 1519, leefde Leonardo Da Vinci. Da Vinci was een geleerde man, die bijna alles kon. Hij was beeldhouwer, architect, natuurkundige en ook schilder. Van Leonardo Da Vinci zijn niet alleen beroemde schilderijen bewaard gebleven (zoals de Mona Lisa) maar ook ongeveer 400 schetsen met toestellen waarmee hij wilde proberen de lucht in te komen. Maar ook Da Vinci liep alleen maar vele blauwe plekken op. Het vliegen lukte niet.

Voor het eerst een beetje de lucht in

Het echte vliegen zou pas eeuwen later kunnen. Tot dan toe wisten de mensen niet genoeg af van zwaartekracht, draagvermogen en meer van die begrippen. Toch kwam de mens de lucht in. Maar dan wel op een andere manier: met een luchtballon. In 1783 vond de eerste ballonvlucht plaats met een hete-luchtballon, die Montgolfière heette, genoemd naar de uitvinders, de gebroeders Montgolfier.

De lucht in zonder motor

In 1894 lukte het Otto Lilienthal voor het eerst te glijden op de lucht. Hij vond het zweefvliegen uit. Hij bewees met vallen en opstaan dat het mogelijk was te drijven op de lucht, maar verder dan enige tientallen meters kwamen hij en zijn opvolgers niet. Om verder te komen was er iets anders nodig, namelijk een motor die je mee kon nemen in de lucht. De stoommotor (een stoommachine), was er wel, maar kon niet worden meegenomen. Te veel kolen en water, dus veel te zwaar. Maar er waren Fransen en Duitsers aan het werk met een nieuwe uitvinding: de benzinemotor. Al rond 1885 werd zo’n motor gebruikt om karren, koetsen en fietsen mee te laten bewegen. Intussen werd ook nog steeds gewerkt aan modernere luchtballonnen, die niet naar boven gingen met behulp van hete lucht, maar met behulp van gas, dat lichter was dan lucht. Ferdinand Graf von Zeppelin bouwde in 1900 zijn Zeppelin, een supergrote sigaar, gevuld met gas en bedoeld om aan een lang touw in de lucht te hangen. Die zou worden gebruikt zodat de Duitsers, hoog in de lucht, de Fransen konden zien aankomen in tijd van oorlog. Maar als het niet te hard waaide, kon je er ook mee vliegen. Er werden motoren aangehangen en er werden lijndiensten mee geopend op Amerika. Blimps (luchtschepen zonder stijf geraamte) bestaan nu nog. Je ziet ze wel eens bij grote evenementen boven een stadion hangen, om van daaruit filmopnamen te maken, of gewoon om er reclame mee te maken. Overigens bestaan er vergevorderde plannen om weer grote luchtschepen te bouwen.

De uitvinding van de motor

De motor zorgde ervoor dat je hard vooruit kon komen. Daardoor merkten de mensen van toen niet dat er nog zoveel moest gebeuren aan het kunnen zweven en vliegen. Of misschien snapten ze dat wel, want alles wat fout kon gaan ging dan ook fout.

Vliegen met een motor

De gebroeders Wright uit de Verenigde Staten waren een van de pioniers die gemotoriseerde vluchten wilden maken. Hun Wright-Flyer was het eerste gemotoriseerde vliegtuig dat een gecontroleerde vlucht maakte. Dat gebeurde in 1903 op het strand van Kitty Hawk in de Amerikaanse staat North Carolina. Het toestel was het ontwerp van de twee broers Orville en Wilbur Wright en woog maar 340 kg. De eerste vlucht in 1903 duurde 12 seconden, over een afstand van 36 meter. Later diezelfde dag maakten ze nog enkele vluchten, en kwamen tot 800 meter in ongeveer één minuut.

De Amerikaan Charles Lindbergh was de eerste piloot die solo en non-stop over de Atlantische oceaan vloog.

Wat kostte het vliegen?

Proberen te vliegen kostte veel geld (en ook veel gebroken benen, of nog erger!). De uitvinders moesten hun eigen geld gebruiken, of mensen met veel geld vinden, maar dat lukte maar moeilijk. In de jaren rond 1910 ging het wat gemakkelijker. Omdat er vaak oorlogen waren gingen de regeringen van oorlogvoerende landen geld geven voor de ontwikkeling van betere vliegtuigen. Zij dachten toen al dat ze alles konden winnen, als ze maar vliegtuigen hadden. Om te zoeken waar de vijand zat en dat aan de aanvoerders van de soldaten door te geven. Door dat geld kon er veel geoefend worden en kwamen er steeds snellere vliegtuigen, die ook steeds verder konden vliegen.

Wedstrijden

Er werd harder gevlogen en verder. Steeds vaker werd geprobeerd om de eerste te zijn: de eerste die naar Londen vloog, of naar Parijs. De eerste over de oceaan of de eerste naar de andere kant van de wereld.

Militaire en burgerluchtvaart

Wat de mensen konden doen met vliegtuigen werd steeds duidelijker. Je kon er mee spioneren, bommen gooien op de vijand, maar je kon er ook mensen mee vervoeren, als je de vliegtuigen maar groot genoeg maakte. Nederland heeft een belangrijke rol gespeeld in de ontwikkeling van de burgerluchtvaart. Dat begon kort na de eerste luchtvaarttentoonstelling in 1919 in Amsterdam, toen Albert Plesman de eerste luchtvaartmaatschappij ter wereld oprichtte onder de naam KLM. Zijn vliegtuigen werden geleverd door een andere bekende luchtvaartpionier, Antony Fokker. Het eerste KLM vliegtuig was een Fokker F2 passagierstoestel. In 1927 startte de eerste passagiersverbinding van Amsterdam naar Batavia in het huidige Indonesië, toen nog Nederlands Oost-Indië, waarvoor de moderne Fokker F12 werd gebouwd. In 1934 wonnen de Nederlanders de race naar Melbourne in Australië met de Uiver.

Het kon niet sneller

Tot in de Tweede Wereldoorlog werd alles gedaan om vliegtuigen sneller en groter te maken, zodat er meer mensen en dingen mee konden worden vervoerd. Maar sneller ging het niet meer. Ook niet hoger, omdat de lucht daar te dun, te ijl werd om er te kunnen vliegen. Door de uitvinding van de straalmotor kwam daar verandering in. Eerst bedoeld als militair wapen, later gebruikt om er passagiersvliegtuigen mee voort te stuwen.

Het straaltijdperk

Vanaf 1960 kwamen de eerste straalvliegtuigen, die ervoor zorgden dat men in plaats van 500 tot 600 km per uur wel kon vliegen met een snelheid van bijna 3000 km per uur. Nu nog steeds de hoogste snelheid voor een vliegtuig, dat binnen de atmosfeer om de aarde kan vliegen. In 1960 startte de KLM de eerst rechtstreekse luchtverbinding tussen Amsterdam en New York. Daar vliegen ze nu acht keer per dag naar toe! In zeven uur met een vol passagiersvliegtuig. Vanuit Parijs en Londen wordt (tot eind 2003) ook met een supersonisch vliegtuig met de naam Concorde op New York gevlogen; met dat vliegtuig duurt de vlucht slechts 3 uur.

Voor- en nadelen van het vliegen

Vliegen heeft veel voordelen. Het brengt de mensen dichter bij elkaar, omdat de afstanden korter lijken te worden. Ook wel makkelijk voor vakantie, want je hoeft nu niet meer zo lang in de trein of auto te zitten. Maar er zijn ook veel nadelen, het veroorzaakt geluidsoverlast en luchtvervuiling. Om die redenen is het voor sommige vliegtuigen tegenwoordig verboden om op vliegvelden in dichtbevolkte gebieden te landen. Ook ontstaat een verhoogd risico op mondiale verspreiding van ziektes.



Tagoror Networks: Spain  |  Philippines  |  Mexico

Los documentos de esta enciclopedia on line se publican bajo la Licencia de Documentación Libre GNU

De tekst is beschikbaar onder de licentie Creative Commons Naamsvermelding/Gelijk delen, er kunnen aanvullende voorwaarden van toepassing zijn.