Loon als arbeidsvoorwaarde

Loon is een noodzakelijke voorwaarde voor het bestaan voor een arbeidsovereenkomst. Het is dan een arbeidsvoorwaarde. Volgens het BW is loon de tegenprestatie voor de arbeid, die in iets anders dan pensioen bestaat. Als loon in geld uitbetaald wordt, wordt het vaak salaris genoemd. Loon hoeft echter niet alleen geld te zijn, ook kost en inwoning, onderricht en vrije woning kunnen loon zijn. Iets anders kan geen loon zijn. Dit betekent ook dat bijvoorbeeld onkostenvergoedingen geen loon zijn (deze zijn immers geen tegenprestatie voor de arbeid). Er moet een onderscheid gemaakt worden tussen loon en inkomen. Loon is puur de tegenprestatie voor arbeid, inkomen is veel breder dan dat. Loon is wel een onderdeel van het inkomen van een persoon. Daarnaast behoren hierboven genoemde onkostenvergoedingen en fooien tot het inkomen. Ook bijvoorbeeld huur- en renteopbrengsten zijn inkomen (zie ook Wet op de Inkomstenbelasting).

De hoogte van het loon

Werkgever en werknemer zijn in beginsel vrij om de hoogte van het loon te bepalen. Een beperking van deze vrijheid wordt gevormd door de Wet Minimumloon. Ook kan deze vrijheid beperkt worden door een CAO. In CAO's worden vaak afspraken gemaakt over de hoogte van het loon. Soms wordt in de CAO zelf de hoogte van het loon exact vastgesteld, soms is een minimumregeling neergelegd in de CAO. De werkgever kan dan naar boven afwijken. Voor loon dat niet in geld bestaat wordt in CAO's vaak verwezen naar lagere "regelgeving", veelal wordt bepaald dat de werkgever hier met zijn Ondernemingsraad afspraken over moet maken.

Het loon (in geld) hoeft niet een van te voren vastgesteld bedrag te zijn. Loon kan bijvoorbeeld ook een winstaandeel of provisie zijn.

Het recht op loon

De werknemer heeft recht op loon zoals dat in zijn arbeidsovereenkomst (of eventueel de toepasselijke CAO) vastgelegd is. Zoals gezegd is loon de tegenprestatie voor de door de werknemer verrichtte arbeid. Dit betekent dat in beginsel geen loon verschuldigd is wanneer de werknemer de arbeid niet verricht. Dit is men name van toepassing wanneer het gaat om loon in geld. Loon dat bestaat in het gebruik van een (dienst)woning of auto zal veelal ook verschuldigd zijn als de werknemer niet werkt.

In een aantal gevallen is de werkgever toch loon (in geld) verschuldigd, ook al werkt de werknemer niet. Dat is met name het geval wanneer de werknemer vakantiedagen opneemt of (gedurende een bepaalde periode) ziek is. Ook als de werknemer niet kan werken door een omstandigheid die in de risicosfeer van de werkgever ligt, zal het loon in het algemeen doorbetaald moeten worden. De werknemer moet dan wel bereid zijn te werken.

Een 'gewone' staking (dat wil zeggen, een georganiseerde staking als middel om kracht bij te zetten aan de wensen van de werknemers met betrekking tot lonen en andere arbeidsvoorwaarden) ligt in de risicosfeer van de werknemer. Dat betekent dat de werkgever niet het loon hoeft door te betalen. Let wel: de werkgever hoeft geen loon door te betalen aan de stakers, maar ook niet aan de werkwillige werknemers!

In de Wet Arbeid en Zorg wordt een aantal verlofsoorten aangegeven waar de werknemer recht op heeft, en waarbij de werkgever verplicht is het loon door te betalen. Zie bijvoorbeeld het artikel over calamiteitenverlof.

Als een werknemer het werk slecht verricht is de werkgever toch het volledige loon verschuldigd.

Bronnen