Buurelementen

{| border=1 bgcolor=#F9FFFF |----- | |H | |----- |He |Li |Be |----- |Ne |Na |Mg |}

Lithium is een scheikundig element met symbool Li en atoomnummer 3.

Het is het lichtste metaal, een alkalimetaal. In pure vorm is het een zacht zilverachtig materiaal dat aan de lucht snel oxideert. Ook met water reageert het snel onder vrijkomen van waterstof, hoewel het het minst reactieve element van de alkalimetalen is. In de vlam geeft het een rode kleur.

Ontdekking

Lithium werd in 1817 ontdekt door Johann Arfvedson. De naam is afgeleid van het Grieks λιθος lithos dat steen betekent.

Eigenschappen

Het metaal kan uit zijn zouten vrijgemaakt worden langs elektrochemische weg, via elektrolyse van bijvoorbeeld het chloride:

kathode: Li⁺* + e^- --> Li*

anode: Cl^-* -->½Cl₂ (gas) + e^-

Lithiumchemie

Zoals bij alle alkalimetalen wordt de chemie van lithium beheerst door de 2s¹ configuratie en de neiging het ene buitenelectron af te geven en een ion Li⁺ met de [He] configuratie te vormen. Het komt daarom voor in een groot aantal vaak goed oplosbare zouten. Het vormt een hydroxide dat de minst sterke base van de alkalilogen is.

Toepassing

Lithium wordt toegepast in legeringen voor warmteuitwisseling. Het heeft een grote specifieke warmte. Het Li⁺ ion is bijzonder klein en mobiel. Er zijn een aantal vaste stoffen met een gelaagde structuur waar het tussen de lagen kan indringen. Deze interkalaten zijn interessante materialen voor vaste stof batterijen. Bovendien heeft lithium een hoge elektrochemische potentiaal. Het metaal wordt gebruikt in de organische synthese De halogeniden zoals lithiumchloride en lithiumbromide zijn hygroscopisch en worden als droogmiddelen gebruikt. Het stearaat is een veelgebruikt smeermiddel bij hoge temperaturen. Lithium wordt ook toegevoegd aan speciale glassoorten, bijvoorbeeld om telescoopspiegels van te maken. Lithiumcarbonaat wordt als geneesmiddel gebruikt bij de bestrijding van Bipolaire stemmingsstoornis of manisch-depressief-syndroom .

Voorkomen

Het element komt in bepaalde rotssoorten voor en in het water van vele bronnen. Ook de mineralen lepidoliet,spodumeen,petaliet en amblygoniet zijn lithiumhoudende verbindingen. In de Verenigde Staten wordt het gewonnen uit de pekel uit het Searles zoutmeer.

Isotopen Er zijn twee natuurlijke stabiele iostopen ⁶Li(7,5%) en ⁷Li (92,5%). Het isotoop ⁷Li werd al in de oerklap (big bang) aangemaakt, de zwaardere elementen stammen van nucleosynthese in de later gevormde sterren. De isotoop verhouding is op aarde aan plaatselijke schommelingen onderhevig om bij een aantal geologische processen de uitwisseling van het ene isotoop gemakaaleijker is dan het andere. Zo ontstaat fractionering. Bijvoorbeeld in klie mineralen kan Li⁺ de oktaëdrische plaats van magnesium en ijzer overnemen, ⁶Li doet dat met groter gemak dan ⁷Li.

Toxicologie en veiligheid

Hoewel oplossingen van lithium niet bijzonder giftig zijn, moet het vanwege zijn medische effecten toch met voorzichtigheid behandeld worden. Het metaal is brandbaar en kan in kontakt met water tot ontplossingen leiden. Kontakt met de huid moet vermeden worden.

Zie ook:

• Scheikunde
• Periodiek systeem
  • Standaard
  • Alternatief
• Isotopen tabel
  • Complete tabel
  • Tabel in delen
• Lijst met elementen
  • Gesorteerd op naam
  • Gesorteerd op symbool
  • Gesorteerd op nummer
• Naburige elementen
  • Lager atoomnummer is Helium
  • Hoger atoomnummer is Beryllium

• EnvironmentalChemistry.com - Lithium
• WebElements.com - Lithium