Geschiedenis
Het gedachtengoed van het Libertarisme gaat al een aantal eeuwen terug en is vooral voor de geschiedenis van Nederland van groot belang. In de middeleeuwen was Friesland het enige gebied in Nederland zonder horigheid. Wegens de afwezigheid van een centrale staat zou dit dus als een redelijk libertarisch gebied kunnen worden beschouwd.
De Nederlandse Republiek van de 17e en 18e eeuw belichaamde ook in belangrijke mate het libertarische gedachtengoed. De macht van de staat was in deze republiek vrij beperkt en de handel had grotendeels vrij spel, ook om bijvoorbeeld monopolies te vormen. De VOC is daar een goed voorbeeld van. Het verweer van libertariėrs tegen het risico van monopolievorming is dat de meeste monopolies alleen stand kunnen houden dankzij de overheid. Monopolie zou in dat geval niet een probleem van de markt zijn, maar juist een probleem van de staat (en dus een gebrek aan markt).
Dat dit in de 17e eeuw tot een ongekende groei en innovatie op vrijwel alle gebied gevoerd heeft is onmiskenbaar. Nederland was toen een tijd lang het rijkste land van Europa, en mischien van de wereld. In de latere tijd van de Republiek traden ook de schaduwzijden van het systeem aan het licht. Eenmaal gevestigd had de steeds kleiner wordende groep regenten weinig belang meer bij innovatie of wat voor vorm voor verandering en de Nederlandse staat verwerd hoe langer hoe meer tot een systeem om hun belangen in stand te houden. Uiteindelijk leidde dit tot de ondergang van de Republiek en een periode van grote rampspoed.
De Amerikaanse grondwet weerspiegelt ten dele de lessen van de Nederlandse Republiek op dit punt omdat het ontstaan van deze nieuwe staat goeddeels samenviel met de ondergang van de oude. Vooral de latere president Adams heeft in zijn tijd als ambassadeur in het in verval verkerende Holland goed zijn ogen de kost gegeven. De gevolgtrekking van de Founding Fathers was dat de Amerikaanse Republiek wel degelijk zijn eigen rol moest spelen en meer moest zijn dan de spreekbuis van enig monopolie. De Amerikaanse grondwet is niet puur libertarisch, maar staat er wel heel dicht bij en legt maar een hele kleine rol voor de staat weg. Vooral tijdens het presidentschap van Rooseveld in de jaren 30 van de twintigste eeuw kwam daar verandering in. Daarna werd ook in Amerika de overheid en de verzorgingsstaat steeds meer uitgebreid.
In de slotjaren van het tweede millenium is de discussie rond de rol van de staat jegens handelsmonopolies weer opgelaaid, met name rond de vermeende monopoliepositie van het Microsoft bedrijf van Bill Gates.
Externe Links
