De lever is de grootste chemische fabriek in ons lichaam ligt, beveiligd door de onderste ribben van de borstkas, rechts boven in de buikholte. Met zijn gewicht van anderhalve kilo niet alleen het zwaarste, maar - na de hersenen - ook het veelzijdigste orgaan. De "fabriek" is zo complex, de produktieschema's zo ingewikkeld, dat alle indrukwekkende industrieën die mensen hebben gebouwd, grof en lelijk zijn in vergelijking met dit orgaan.
Grondstoffen
De grondstoffen die deze fabriek te verwerken krijgt, komen binnen via de poortader. Per minuut stroomt door die ader anderhalve liter bloed de lever binnen. Bloed uit de maag, de darmen, de milt en de alvleesklier. In dit bloed bevindt zich het reeds in de spijsverteringsorganen ontlede voedsel.: eiwitten, die afgebroken zijn tot aminozuren, koolhydraten in de vorm van suikers, vetten, enzovoorts.
Productie
De lever stuurt de aminozuren door naar andere organen of bewerkt ze. De suikers en vetten slaat zijn op tot ons lichaam ze nodig heeft. Ook ijzer en vitaminen AD en B12 worden bewerkt en opgeslagen in bepaalde afdelingen in deze "fabriek". De lever maakt ook alle eiwitten aan die in het bloed een eigen functie vervullen. Bijvoorbeeld eiwitten, die nodig zijn voor een goede bloedstolling, of die een taak hebben in het afweerstelsel dat ons lichaam beschermen moet.
Een andere belangrijke functie van de lever ligt in het zuiveren van het bloed. Allerlei afvalstoffen moeten eruit vòòr het bloed teruggaat naar boven, richting longen. Ook afstervende rode bloedlichaampjes worden in de lever uit het bloed verwijderd. De rode bloedkleurstof wordt omgezet en geloosd in de galblaas en komt tenslotte in de darmen terecht. Die bloedkleurstof geeft onze ontlasting - als het chemische complex goed werkt - haar bruine kleur. Zijn die afvoerwegen verstopt (bijvoorbeeld door galstenen), dan ontbreken in de ontlasting ook die kleurstoffen en lijkt het eindprodukt in de wc wel stopverf.
De lever produceert ook gal; per dag iets meer dan een halve liter. Die gal komt via de galblaas in de darmen. Dat gebeurt als we vet eten. Gal verandert die vetten in hele kleine druppeltjes, die gemakkelijk opneembaar zijn in het bloed. Als zogenaamde vetzuren komen die voorbewerkte vetten dan via de darmen en het bloed weer in de lever terecht, waar ze in de energievoorziening van ons lichaam een rol spelen. Reiniging
De lever haalt ook allerlei schadelijke en giftige stoffen uit ons bloed. Zonder lever zouden we binnen 24 uur sterven aan een totale vergiftiging door ammoniak die vrijkomt bij de vertering van eiwitten. Maar onze lever zet dit gif om in ureum, dat vervolgens uitgescheiden wordt via de nieren.
Ook met geneesmiddelen weet de lever raad. Barbituraten (slaapmiddelen) en sulfaatpreparaten filtert hij uit het bloed. Bij dosering van medicijnen wordt rekening gehouden met de "ontgiftende" functie van de lever. En omgekeerd: wanneer de lever door ziekte of natuurlijke slijtage (ouderdom) niet goed meer functineert, zullen medicijnen voorzichtiger gegeven dienen te worden. Soms wordt een medicijn ook per zetpil: het bloed uit het laatste deel van de darm gaat namelijk niet via lever naar hart en longen, maar komt daar rechtstreeks terecht.
Ziekte en beschadiging
Een beschadigde lever groeit weer aan. Anders ligt het wanneer het uiterst fijn opgebouwde leverweefsel verwoest wordt en overwoekerd door bindweefsel. Zo'n verschrompeling van de lever (cirrose) wordt onder andere veroorzaakt door chronisch alcoholisme. Een andere - zeer besmettelijke - ziekte van de lever is de leverontsteking. Het virus van deze hepatitis circuleert soms jaren in het bloed.
