De Koninklijke KPN Nederland (afgekort KPN) is een Nederlandse aanbieder van telecommunicatie. Het bedrijf heette voorheen Koninklijke PTT Nederland en daarvoor het Staatsbedrijf der Posterijen, Telegrafie en Telefonie (afgekort PTT) en bevatte tot de afsplitsing van TPG ook het nationale postbedrijf. Geschiedenis
Het bedrijf is ontstaan halverwege de 19e eeuw toen de overheid nationale telegrafie verbindingen ging aanleggen en exploiteren. Ongeveer 20 jaar later werden de telegrafiediensten en de posterijen samengevoegd. Ze maakten eerst deel uit van het ministerie van Financiën, later van het ministerie van Waterstaat, Handel en Nijverheid.
In de jaren '80 van de 19e eeuw kwam ook de telefoon in opkomst. Oorspronkelijk waren de aanbieders van telefonie lokaal versnipperd, maar in de laatste jaren van de 19e eeuw, werd de telefonie steeds meer genationaliseerd. In 1940 kwamen de laatste lokale telefoonnetwerken in handen van de overheid.
In 1915 werden de posterijen en telegrafiediensten omgezet in een staatsbedrijf, dat in de volksmond P&T genoemd werd. In 1928 werd de naam omgezet in Staatsbedrijf der Posterijen, Telegrafie en Telefonie (PTT). Tijdens de Duitse bezetting tijdens de Tweede Wereldoorlog werd de PTT tijdelijk een (op papier) zelfstandig bedrijf; deze status werd na de oorlog weer opgeheven.
Uiteindelijk werd de PTT op 1 januari 1989 verzelfstandigd. De naam werd omgezet in de Koninklijke PTT Nederland NV, oftewel KPN. In 1994 volgde de beursgang van KPN: in dat jaar kreeg KPN een beursnotering op de Amsterdamse effectenbeurs. Een jaar later kreeg KPN ook een notering in New York. Met de beursgang was de overheid niet langer de enige aandeelhouder. Wel heeft de overheid begin 2004 nog steeds een gouden aandeel, waarmee het een beslissende invloed heeft op belangrijke besluiten. Momenteel (2004) bezit het Ministerie van Financiën 19,3% van de KPN-aandelen.
In 1998 werden de postactiviteiten afgesplitst tot een zelfstandig bedrijf, TPG. Sindsdien is KPN alleen een telecommunicatie leverancier.
In de jaren '90 van de 20e eeuw werd de Nederlandse telecommunicatiemarkt, evenals die in andere Europese landen, geliberaliseerd. Sinds die tijd zijn er meerdere aanbieders van telecommunicatiediensten. Voor KPN betekende dit dat het bedrijf voortaan met concurrentie op de Nederlandse telecommunicatiemarkt te maken kreeg, maar ook dat het bedrijf in het buitenland actief mocht worden.
Onder leiding van Wim Dik expandeerde KPN in hoog tempo. Zo werden er belangen gekocht in Oost-Europese landen, België (Base) en Duitsland (E-Plus). De grote uitgaven hiervoor samen met de mega-investeringen in de UMTS-licenties, gaven KPN een schuld van tientallen miljarden euro's. Paul Smits kreeg als opvolger van Wim Dik te maken met het uiteenspatten van de ICT-hype. Hierdoor daalde de beurskoers van KPN binnen een jaar van meer dan 70 euro naar minder dan 3 euro en KPN bevond zich begin 21e eeuw aan de rand van de afgrond. De opvolger van Paul Smits, Ad Scheepbouwer, slaagde er door ingrijpende bezuinigingen en een aanpassing van de strategie in KPN te laten overleven.
Huidige bedrijf
Anno 2004 is KPN actief op de Nederlandse, Duitse en Belgische telecommunicatiemarkt. In Nederland is KPN eigenaar van het vaste telefonienetwerk en is het marktleider op het gebied van mobiele telefonie (met de merken KPN en Hi). Op internetgebied is KPN o.a. actief als eigenaar van de ISP's XS4ALL, Planet Internet en Het Net.
In Duitsland is KPN met dochter E-Plus de derde speler op de mobiele telefoniemarkt. In België is KPN met dochter Base ook de derde aanbieder van mobiele telefonie.
