Tagoror  

Encyclopedie



Kolonisten van Catan


Klaus Teuber met zijn geesteskind

Kolonisten van Catan is een bordspel voor 3 tot 6 spelers, bedacht door Klaus Teuber. Het origineel is uitgegeven in Duitsland door Franckh-Kosmos Verlags-GmbH & Co. onder de naam Die Siedler von Catan. Het spel heeft diverse prijzen gewonnen, waaronder die van Spiel des Jahres 1995, Deutscher SpielePreis 1995 en de Origins Award 1996.

Kolonisten van Catan is waarschijnlijk het eerste van een hele reeks Duitse bordspellen dat ook buiten Duitsland populair is geworden. Het is vertaald in het Tsjechisch, Deens, Nederlands, Engels, Frans, Grieks, Hongaars, Italiaans, Japans, Noors, Portugees, Russisch, Sloveens, Spaans en Zweeds. Teuber’s originele spelontwerp omvatte het standaardspel en de eerste uitbreiding Zeevaarders. Deze twee zijn te combineren tot verschillende zogenaamde scenario’s, bijvoorbeeld De Nieuwe Wereld. Het standaardspel en de uitbreidingen zijn in Nederland verkrijgbaar via 999 Games, in de Verenigde Staten van Amerika via Mayfair Games, in Japan via Capcom en via Kosmos in Duitsland.

Kolonisten van Catan is vermoedelijk mede populair geworden doordat het spel en de regels eenvoudig te leren zijn, maar daarna kun je je nog een tijdlang bezighouden met het uitdenken van tactieken en strategieën. Het spel heeft een aantal eigenschappen waardoor het geschikt is om met het hele gezin te spelen. Niemand wordt tijdens het spel geëlimineerd en spelers kunnen stap voor stap naar een bereikbaar doel toewerken, zoals het bouwen van een stad op een bepaalde plaats. Op competitieniveau geeft het spel ruimte aan iets waarvoor onze hersenen uitermate geschikt lijken te zijn: het inschatten van veranderende situaties en het daaraan aanpassen van de handelswijze.

Table of contents
1 Overzicht
2 Het bord
3 De spelregels
4 Varianten
5 Strategische overwegingen
6 Verkrijgbaarheid van het spel
7 Externe links

Overzicht


Kolonisten van Catan Officiële Landkaarten

Kolonisten van Catan kan volgens talloze varianten gespeeld worden, op 23 officiële en geteste landkaarten, die zijn gemaakt met het standaardspel en de uitbreidingen.

  • Dynamische kaarten
    • Standaard (III-IV)/(V-VI): 10 overwinningspunten
    • Naar Nieuwe Oevers (III-IV): 13 overwinningspunten
    • Oceanië (III)/(IV)/(V)/(VI): 12 overwinningspunten
    • Een Nieuwe Wereld (III)/(IV)/(V)/(VI): 12 overwinningspunten
    • Groot Catan (IV)/(VI): 18 overwinningspunten
  • Statische kaarten
    • De Vier Eilanden (III)/(IV)/(V)/(VI): 12 overwinningspunten
    • Door de Woestijn (III)/(IV)/(V)/(VI): 12 overwinningspunten
    • De Grote Oversteek (IV)/(VI): 13 overwinningspunten

Uitgangspunt van het spel is dat de spelers kolonisten zijn op het eiland Catan. Op de 21 zeekaarten kunnen de spelers ook andere eilanden verkennen. Tijdens het spel ontvangen de spelers grondstoffen, waarmee ze straten, schepen (alleen op zeekaarten), dorpen en steden kunnen bouwen. Ze kunnen ook ontwikkelingskaarten kopen, die verdere vooruitgang van de beschaving voorstellen. De totale vooruitgang wordt weergegeven door overwinningspunten, die op diverse manieren verdiend kunnen. De grondstofopbrengsten worden bepaald door twee zes-zijdige dobbelstenen (zie voor details hieronder). Een speler wint door als eerste in zijn eigen beurt hardop te zeggen dat hij het benodigde aantal overwinningspunten, heeft verzameld. Dit benodigde aantal punten varieert per bord, zoals je kunt zien in bovenstaande lijst. Behaalde overwinningspunten boven het benodigde aantal om het spel te winnen dienen alleen maar om over op te scheppen.

Het belang van de dobbelstenen lijkt af te nemen met het vaardiger worden van de speler. De beste spelers hebben laten zien dat ze iets meer dan de helft van hun spellen kunnen winnen, over lange perioden gemeten.

Het bord

Het standaard (III-IV) bord bestaat uit 37 zeskantige landtegels. Hierboven staat een voorbeeld van een kaart gemaakt met deze 37 tegels:

tegelnaamproduceertgrondstof# op bord
bosbomen
hout		4
weideschapen
wol		4
akkerskoren
graan		4
heuvelsklei
bakstenen		3
bergensteen
erts		3
woestijngeen1
zee geen9
2:1 haven2-voor-1ruilen met de bank5
3:1 haven3-voor-1ruilen met de bank4

Officiële regels voor het opbouwen van het bord:

De spelregels

Grondstoffenopbrengsten

Van landtegels

Iedere landtegel (behalve de woestijn) levert een specifieke grondstof op voor spelers die een dorp of een stad hebben gebouwd aan deze tegel. Wanneer de twee dobbelstenen worden gegooid, geeft elke landtegel die het nummer draagt dat overeenkomt met het totaal van de dobbelstenen opbrengsten. Elk dorp aan deze tegel(s) geeft 1 grondstof, elke stad 2. Omdat er met twee dobbelstenen wordt gegooid, is het waarschijnlijk dat landtegels met de nummers 6 en 8 de meeste opbrengsten zullen genereren, en die met 2 en 12 de minste. Hoe groter het getal op de fiches gedrukt staat, hoe hoger de waarschijnlijkheid dat het getal gegooid wordt. De twee getallen die volgens de regels van de kansberekening het vaakst gegooid zullen worden, 6 en 8, zijn rood gedrukt. De grondstoffenkaarten die spelers bezitten, dienen voor andere spelers altijd zichtbaar te zijn. Het gaat echter alleen om het aantal kaarten, dit is informatie die altijd eerlijk gegeven moet worden als ernaar wordt gevraagd. Wélke grondstoffen je hebt, mag je geheim houden.

Aan het begin van elk spel voor 3 of 4 spelers, zijn er in de bank 19 kaarten van elke grondstofsoort; in een spel voor 5 of 6 spelers 24. Door naar de bank (zie hierboven) te kijken, kunnen spelers ongeveer zien hoeveel kaarten van elke grondstof er in het spel zijn. Als er op een gegeven moment niet genoeg grondstofkaarten zijn om alle spelers uit te betalen, krijgt geen van de spelers grondstoffen.

Van handelstransacties

  • Onderling handelen
    • Alleen de speler die aan de beurt is mag grondstoffenkaarten ruilen met andere spelers. Iedereen mag de onderhandelingen om tot een ruil te komen beginnen, zolang de speler die aan de beurt is, betrokken is bij de ruil.
    • Hoeveel kaarten er geruild worden tegen elkaar wordt bepaald door de twee ruilende spelers.
    • Iedere speler die ruilt moet in elk geval één grondstof afgeven. Ruilen tegen nul grondstoffen is niet toegestaan.

  • Handelen met de bank
    • Bank (4:1): In zijn beurt, mag een speler 4 gelijke grondstoffen ruilen voor één naar keuze.
    • Gewone haven (3:1): Indien een speler een dorp of stad aan een 3:1 haven heeft gebouwd, mag hij in zijn beurt met de bank 3 gelijke grondstoffen ruilen voor één naar keuze.
    • Gespecialiseerde haven (2:1): Voor elk grondstoftype is er één gespecialiseerde haven. In zijn beurt mag een speler die een dorp of een stad aan zo’n haven heeft gebouwd van dit grondstoftype twee kaarten ruilen voor één naar keuze. Voor de andere grondstoftypen geldt de 4:1 regel.
    • Een haven mag niet gebruikt worden in dezelfde beurt waarin het havendorp is gebouwd.

Het verliezen van grondstoffen

Door stelen en de struikrover

Aan het begin van het spel staat er een zwarte struikrover-figuur op de woestijntegel. Wanneer er zeven wordt gegooid, moet de speler die aan de beurt is de struikrover verplaatsen. De speler moet dan, als dat tenminste mogelijk is, van één van de spelers die een dorp of een stad heeft aan de tegel waar de struikrover naartoe verplaatst is een grondstof stelen. De tegel met de struikrover levert geen grondstoffen op zolang hij daarop staat. De struikrover heeft geen invloed op de werking van havens.

afleggen wanneer 7 is gegooid

Wanneer een zeven wordt gegooid in een spel voor 3-4 spelers, moeten degenen die meer dan 7 grondstoffen op handen hebben de helft (afgerond naar beneden) teruggeven aan de bank. De officiële regels zeggen dat dezelfde regel geldt in een spel voor 5-6 spelers, maar dat alle spelers aan het eind van iedere beurt mogen kopen wat ze maar willen (dorpen, steden, schepen, kaartjes) tijdens een tussentijdse bouwronde na iedere beurt (andere acties dan kopen zijn niet toegestaan). Veel speelgroepen hanteren echter een niet-officiële variant, waarbij er geen tussentijdse bouwronde plaatsvindt. Bij deze variant hoef je pas de helft van de grondstofkaarten af te leggen als je 10 kaarten of meer kaarten op handen hebt.

Spelervolgorde

Aan het begin van het spel gooit elke speler met de dobbelstenen. De speler die het hoogst heeft gegooid is als eerste aan de beurt. Daarna volgen de andere spelers op volgorde van zitplaats, met de klok mee. Analyse van de statistische gegevens van een groot aantal gespeelde potten Catan heeft aangetoond dat de winstpercentages opgedeeld naar startpositie, maximaal 2 procentpunten verschillen van het totale winstpercentage. In andere woorden, het spel is zeer evenwichtig, zodat in ieder spel elke speler grofweg dezelfde kans heeft om te winnen, onafhankelijk van startpositie. Als je iets wilt leren over je sterkten en zwakheden, kan het interessant zijn om je eigen spelresultaten onder de loep te nemen, het zou bijvoorbeeld naar voren kunnen komen dat je vaker wint als je als eerste een dorp mag plaatsen dan wanneer je als derde aan de beurt bent.

Bouwregels

Wanneer het bord klaar op tafel ligt, zie je tussen elke twee tegels een pad. Straten mogen alleen op deze paden geplaatst worden, behalve op een pad tussen twee zeetegels. Op dezelfde manier mogen schepen geplaatst worden, behalve op een pad tussen twee landtegels en alleen op andere kaarten (zie de lijst onder 1) dan de standaard kaarten. Driesprongen zijn daar waar drie tegels bij elkaar komen. Dorpen en steden mogen alleen op deze driesprongen worden gebouwd. Aangezien er aan elke driesprong drie tegels grenzen, spreidt de invloed van een dorp of stad zich uit over elk van deze tegels. Tussen dorpen en steden (of ze nu van jezelf zijn of van een andere speler) moet altijd minimaal één vrije driesprong blijven. Deze regel staat bekend als de afstandsregel. Om iets te kunnen bouwen op het eiland Catan, moet de speler bepaalde bouwkosten betalen, volgens het staatje hiernaast.

Startopstelling

Aan het begin van het spel mag iedere speler twee dorpen plaatsen. Beide dorpen mogen op een willekeurige driesprong geplaatst worden, rekening houdend met de afstandsregel. Aan beide dorpen mag een straat (op het land) of een schip (op zee) geplaatst worden. Volgens de door het gooien met de dobbelsteen vastgestelde spelervolgorde plaatst elke speler één dorp met daaraan vast en schip of een straat. Daarna, in omgekeerde volgorde het tweede dorp met straat/schip. Elke speler krijgt voor het laatst geplaatste dorp maximaal drie grondstoffen, de eerste oogst van de drie tegels die aan dit dorp grenzen. Als één of meerdere van deze drie tegels uit zee of woestijn bestaat, krijgt de speler hiervoor geen grondstof. Veel spelers vinden het handig om hun tweede dorp zo te kiezen dat ze aan het begin van het spel een straat in handen hebben (klei en hout), een ontwikkelingskaart (graan, erts en wol) of het merendeel van een stad (twee ertsen en een graan).

Verdere uitbreiding

De acties binnen een beurt

Elke spelerbeurt is, bestaat uit de volgende mogelijke acties. Deze acties kunnen alleen in de hier gegeven volgorde worden uitgevoerd.

  1. Een ontwikkelingskaart uitspelen. Dit mag op ieder moment binnen de eigen beurt gedaan worden, zelfs voordat de dobbelstenen gegooid worden (optioneel)
  2. De dobbelstenen gooien en grondstoffen innen (of afleggen) (verplicht)
  3. Struikrover plaatsen (verplicht als een zeven is gegooid) en grondstof stelen
  4. Ruilen met spelers of de bank, eventueel via havens.
  5. Bouwen (optioneel)
  6. Dobbelstenen doorgeven en beurt beëindigen (verplicht)

Straten

Het bouwen van een straat kost een hout en een klei. Straten die gebouwd worden na de startopstelling moeten altijd aan bestaande straten of dorpen van de eigen kleur worden gelegd. Ze mogen niet worden verplaatst of teruggenomen op hand. Elke speler heeft 15 straten tot zijn beschikking. Als deze allemaal zijn opgebruikt, is er geen manier om aan nieuwe te komen.

Schepen

Een schip kost een hout en een wol. Schepen mogen alleen gebouwd worden aan bestaande schepen of dorpen van de eigen kleur. Als je aan een schip een straat wilt bouwen of omgekeerd, moet er altijd een eigen dorp tussen staan. Een keer per beurt mag de speler die aan de beurt is het laatste schip van een open rij schepen (dat wil zeggen, zonder dorp aan het einde) verplaatsen, naar iedere andere plek waar hij volgens de regels een nieuw schip zou mogen bouwen. Op kaarten die met de zeevaarders-uitbreiding gebouwd worden (alle behalve de standaard kaarten), heeft een speler 15 schepen tot zijn beschikking. Ook hier geldt: op is op.

Dorpen

Een dorp kost een hout, een graan, een klei en een wol. Dorpen mogen alleen worden gebouwd aan je eigen straten en schepen. Een nieuw dorp kan uitbreiding betekenen van het aantal landtegels waaraan de speler woont, en van het aantal getalfiches dat opbrengsten oplevert. Bij het bouwen van een dorp moet altijd rekening worden gehouden met de afstandsregel. Elke speler heeft vijf dorpen tot zijn beschikking. Als een speler ze allemaal op het bord heeft staan, kan hij alleen een nieuw dorp bouwen als hij eerst een van zijn bestaande dorpen omzet in een stad.

Steden

Een stad kost twee graan en drie erts. Spelers mogen alleen van een bestaand dorp een stad maken. Een dorp wordt opgewaardeerd tot een stad, net zoals je een huis opwaardeert tot een hotel bij Monopoly. Vaak biedt het bouwen van een stad op een goede driesprong de beste mogelijkheid om de productie van grondstoffen te vergroten. In een beurt mag je zo vaak als je wilt een dorpen bouwen en dorpen opwaarderen tot steden. Iedere speler heeft vier steden tot zijn beschikking. Ook hier geldt: op is op.

Ontwikkelingskaarten

Een ontwikkelingskaart kost een graan, een erts en een wol. Een ontwikkelingskaart die geen overwinningspunt is, mag op elk moment in de eigen beurt worden uitgespeeld, in de eerste beurt volgend op het moment van aankoop. Overwinningspunten mogen onmiddellijk na aankoop worden uitgespeeld en tellen in tegenstelling tot andere kaarten niet mee voor de regel die bepaalt dat je slechts één ontwikkelingskaart per ronde mag uitspelen. Dit betekent dat je geen enkel voordeel behaalt met het uitspelen van je overwinningspunten vóór het moment dat je het spel kunt winnen.

Aan het begin van een spel voor 3 of 4 personen bestaat de stapel van 25 ontwikkelingskaarten uit: 14 x ridder, 5 x overwinningspunt, 2 x monopolie, 2 x stratenbouw en 2 x uitvinding. Als je met 5 of 6 spelers bent zijn er 34 ontwikkelingskaarten: 20 x ridder, 5 x overwinningspunt, 3 x monopolie, 3 x stratenbouw en 3 x uitvinding. Elke ontwikkelingskaart kan een keer worden uitgespeeld en wordt daarna open op tafel gelegd. Uitgespeelde ontwikkelingskaarten gaan dus niet terug naar de bank. Als er geen ontwikkelingskaarten meer in de bank zijn, gaat het spel gewoon door, er kunnen alleen geen kaarten meer gekocht worden. Een ontwikkelingskaart mag nooit verhandeld worden.

ridder
Verplaats de struikrover. Steel een grondstof van een van de aanwonenede spelers.
kathedraal, bibliotheek, markt, parlement of universiteit
1 overwinningspunt!
monopolie
Noem een grondstof als je deze kaart uitspeelt. Alle spelers moeten je alle grondstofkaarten van deze soort die ze bezitten aan jou geven.
stratenbouw
Plaats twee nieuwe straten (of schepen als je met de Zeevaarders-uitbreiding speelt) zonder ervoor te betalen.
uitvinding
Neem twee grondstofkaarten naar keuze van de bank. De kaarten mogen onmiddellijk worden gebruikt om mee te bouwen.

Grootste riddermacht

De eerste speler die zijn derde ridder uitspeelt krijgt de kaart 'Grootste Riddermacht'. De kaart is twee overwinningspunten waard. Wanneer een andere speler een ridder uitspeelt en daardoor een grotere riddermacht krijgt dan degene die de kaart in zijn bezit heeft, krijgt deze onmiddellijk de kaart en de bijbehorende twee punten. Let op: de kaart blijft dus in het bezit van de eerste speler als een andere evenveel ridders heeft uitgespeeld. Alleen de speler die de kaart 'Grootste Riddermacht' in zijn bezit heeft krijgt de twee overwinningspunten.

Langste handelsroute

De eerste speler die een aaneengesloten route van minstens 5 straten (en/of schepen) heeft, krijgt de kaart 'Langste Handelsroute'. De kaart is twee overwinningspunten waard. Wanneer tijdens het spel een andere speler een langere route bouwt dan de bezitter van de kaart, neemt hij onmiddellijk de langste handelsroute en de bijbehorende twee punten over. Let op: de kaart blijft dus in het bezit van de eerste speler als een ander een even lange handelsroute heeft gebouwd.

De handelsroute kan verbroken worden als een andere speler een dorp in deze route bouwt. Als dit tot gevolg heeft dat twee spelers een even lange langste handelsroute hebben, gaat de kaart 'Langste Handelsroute' terug naar de bank, totdat een speler de kaart (terug)wint.

Indien de langste handelsroute verbroken wordt, kan het gebeuren dat de speler die de kaart nu in handen krijgt 10 of meer overwinningspunten heeft. Je kunt echter alleen winnen in je eigen beurt. Als een andere speler eerder 10 overwinningspunten of meer haalt is deze de winnaar van het spel.

Overwinningspunten

Eén overwinningspunt per stuk zijn waard: een dorp en een Kathedraal/Markt/Bibliotheek/Parlement/Universiteit. Twee punten waard zijn: een stad, de grootste riddermacht en de langste handelsroute. Op sommige kaarten kun je een extra overwinningspunt behalen met het bouwen van een dorp op een nieuw eiland of met het bouwen van handelsroutes.

Verkrijgbaarheid van het spel

De auteurs en de vertalers van dit artikel hebben geen enkel belang bij het bevorderen van de verkoop het spel, en geen relatie met uitgevers of met Klaus Teuber.

De volgende spellen/uitbreidingssets zijn in Nederland uitgegeven:

De spellen zijn bij vrijwel iedere speelgoed- en spellenwinkel te koop, en in sommige boekhandels.

Externe links

Online spelen

Kolonisten van Catan kan ook online gespeeld worden. Meestal wordt als voorwaarde gesteld dat je een bordversie van het spel in bezit hebt:

Kampioenschappen en officiële regels

Diversen



Tagoror Networks: Spain  |  Philippines  |  Mexico

Los documentos de esta enciclopedia on line se publican bajo la Licencia de Documentación Libre GNU

De tekst is beschikbaar onder de licentie Creative Commons Naamsvermelding/Gelijk delen, er kunnen aanvullende voorwaarden van toepassing zijn.