Geschiedenis
In de 12de eeuw was het geloof niet meer te stoppen, alhoewel de kerkelijke overheid zijn best deed om deze uit te roeien. De beginselen van het katharisme zijn de vinden bij gnostici uit Turkije, de paulicianen (de volgelingen van Paulus). Van daaruit werden de beginselen naar Bulgarije gebracht, waar de gnostici bogomielen genoemd werden. Uiteindelijk kwamen ze, via een omweg langs Italië aan in Occitanië, het zuiden van Frankrijk.
In het vrije, tolerante en zachtmoedige Occitanië vonden de individualistische beginselen van de gnostiek een vruchtbare bodem. Deze situatie ging gepaard met o.a. de opflakkering van de Hoofse Liefde in de literatuur in een periode die de Occitaanse Renaissance wordt genoemd.
Het ontbreken van een erkenning van kerkelijke autoriteit, samen met de wereldlijke ambities van paus Innocentius III, leidde tot het oproepen tot een kruistocht tegen de Katharen. Na talrijke mislukte pogingen en meer beschaafde middelen (zoals prediking door Dominicus Guzman, de stichter van de Dominicaner orde (die later de Inquisitie zou oprichten) en de latere Sint Dominicus werd), slaagde de paus er in een leger te verzamelen dat optrok naar Occitanië in 1209. Tijdens deze kruistocht werd o.a. het bloedbad van Béziers aangericht. Na de aanvankelijke successen werd de militaire leiding op zich genomen door Simon de Montfort een lage edelman uit Noord-Frankrijk, die via erfenis ook in naam graaf van Leicester was. Andere edelen uit het kruisvaardersleger wilden het besmette geschenk niet aannemen.
De verdreven edelen, de faidits kwamen op inspiratie van Raymond VII, de zoon van de verdreven Raymond VI, graaf van Toulouse, in opstand, en verdreven de Montfort in 1223. De kruistocht was mislukt.
Later lukte het de paus om de Franse koning Lodewijk VIII, bijgenaamd Lodewijk de Leeuw, voor zijn kar te spannen, nadat zijn voorganger dat had geweigerd. Via een ingenieuze propaganda door de paus ontvingen de faidits de koning haast welwillend. Na zijn dood was de betovering over, en werd het leger van de koning Occitanië uit verdreven.
Koning Lodewijk IX van Frankrijk, de Heilige Lodewijk, nam de kruistocht op zich. Deze maal was het wel prijs, en na de val van de burcht van Montségur (het bolwerk van de Katharen), waarbij 215 parfaits werden verbrand op de brandstapel, in 1244 waren de hoogdagen van het katharisme over.
Was er resteerde van parfaits en croyants werd opgeruimd door de Inquisitie.
Naamgeving
In 1163 bedacht Eckbert van Schönau de term kathaar. Men geloofde indertijd dat de duivel op aarde zou verschijnen in de vorm van een kat. Duivelaanbidders zouden deze kat dan vereren door hem te kussen, vooral op zijn anus. [Walter Map - diaken in Oxford in 1180] In het gebied wat nu Duitsland heet, werden deze mensen Katzer genoemd, net als de mensen die ervan verdacht werden de duivel te aanbidden. Eckbert verlatiniseerde dit woord. Het is ondenkbaar dat men in de bronnen van kerk en inquisitie (enige bronnen) naar dit gehate volk verwees met rein of zuiver, en Kathaar zou dus niet komen van katharsis, zoals sommigen vandaag nog beweren.
De Zuid-Franse ketters heetten Albigenzen naar de stad Albi. In de Franse gebieden kwam het tot een soort Tegenkerk, gesteund door de regionale adel en de bevolking en niet bestreden door de bisschoppen.
Beginselen
De leer was zoals gezegd gnostisch van aard.
Hun visie was dat de wereld zoals wij die kennen slechts een schijnwereld is, een wereld van schimmen. Alle stoffelijke zaken waren vernederend voor het goddelijke dat in iedere mens zat.
De katharen waren dualisten. Dat betekende dat ze zowel een goede als een slechte God erkenden. Deze slechte god was voor hun Jahweh, de god van het Oude Testament, die de wereld geschapen had en de geesten had gevangen in stoffelijke lichamen, ze vulde met ellende en lijden. De goede god was de God van Jezus, die liefde predikte. In principe is het katholicisme ook dualistisch door de verhouding God-Duivel, maar daarbij is God almachtig en superieur, en de duivel delft het onderspit. Katharen stelden beiden als machtig voor.
Dit streven naar liefde, de eeuwige zoektocht naar het goddelijke in ons, zonder invloed van een externe autoriteit in een sfeer van complete vrijwilligheid waren de belangrijkste basis van het katharisme.
De katharen erkenden 3 niveaus van betrokkenheid tot het katharisme.
- Auditeur: dit was men indien men niet geloofde in de kathaarse leer, maar er wel welwillend tegenover stond. De meeste Occitaanse faidits waren auditeurs.
- Croyant: dit was men indien men geloofde in de principes van de katharen.
- Chrétien: dit was men nadat men besloot te leven volgens een bepaalde code (geen vlees eten, altijd de waarheid spreken, geen kwaad doen, celibatair leven,...), nadat men een soort handoplegging had ontvangen, het consolamentum. Dit kon men pas ontvangen op latere leeftijd, omdat katharen meenden dat dit bewust gedaan moest worden, in alle vrijwilligheid. De Inquisitie gebruikte de term christen echter niet, maar noemde hen parfaits (van hereticus perfectus).
Stervenden diende men ook een soort consolamentum toe. Zij werden geacht dan volgens de code te leven, maar door hun toestand was dit niet moeilijk. Geneesde men alsnog, dan liet men hen de keuze: verder blijven leven volgens de code, of ze opgeven om later, als men weer op zijn sterfbed lag, ze opnieuw te ontvangen. Dit gebrek aan gebod kwam bij katholieken soms al zeer laks over. Kleine kinderen die stierven hadden het consolamentum niet ontvangen. Toch konden ook zij volgens de katharen de hemel bereiken na een gunstige evaluatie door de goede god. Dit was mogelijk, doordat katharen in reïncarnatie geloofden: men kreeg altijd een tweede kans.
De katharen noemden zichzelf chrétiens (christenen) of Amis de Dieu (Vrienden van God).
Externe Links
http://www.katharen.be
simple:Cathar 
