Jan Hendrik Oort (28 april 1900 - 5 november 1992) was een Nederlandse astronoom van wereldfaam. Hij was een belangrijke stimulator van de radioastronomie. De bekende Oortwolk is naar hem vernoemd.

Oort werd in Franeker geboren, maar verhuisde al vroeg naar Oegstgeest. In 1917 ging hij in Groningen studeren bij Jacobus Cornelius Kapteyn. In 1924 werd hij door Willem de Sitter naar de Leidse Universiteit gehaald. Hij promoveerde in 1926 bij Pieter Johannes van Rhijn in Groningen cum laude op een proefschrift getiteld "The stars of high velocity".

Oort vond in 1927 het bewijs voor de theorie van Bertil Lindblad dat de melkweg roteert. Hij deed dat door de beweging van verre sterren te analyseren. In Leiden werd hij in 1930 lector en nadat de Deen Ejnar Hertzsprung na het plotselinge overlijden van De Sitter in 1934 hoogleraar/directeur van de Leidse Sterrenwacht werd, kreeg Oort een benoeming als hoogleraar. Zijn oratie in 1935 had de eenvoudige titel De bouw der sterrenstelsels. In de jaren dertig en veertig werd zijn belangstelling gewekt voor radiostraling in het heelal.

Tijdens de oorlog trok Oort zich terug van de sterrenwacht om niet gegijzeld te worden door de Duitsers. Zijn promovendus Hendrik Cornelis van de Hulst deed in 1944 tijdens een geheime lezing de voorspelling dat in de radiostraling uit het heelal de 21-cm waterstoflijn gevonden moest worden, hetgeen na de oorlog werd bevestigd.

Na de oorlog werd Oort hoogleraar/directeur van de sterrenwacht en onder zijn leiding werd begonnen met de radio-astronomie. Hij richtte de Stichting Radiostraling van Zon en Melkweg op. De stichting werd gevormd door een samenwerking van de Leidse en Utrechtse sterrenwachten, de PTT en het natuurkundig laboratorium van Philips. Met een oude radar-antenne van de Duitsers werd in Kootwijk onderzoek gedaan naar radiostraling vanuit de ruimte.

In de jaren vijftig verzamelde hij fondsen voor de bouw van een nieuwe radiotelescoop in Dwingeloo. In 1956 werd deze 25 meter radiotelescoop in gebruik genomen en werd onderzoek verricht naar het centrum van de melkweg, dat veel actiever bleek dan gedacht. In 1970 kon, eveneens door de inspanningen van Oort, de grote samengestelde telescoop in Westerbork in gebruik worden genomen. Deze telescoop bestond uit 12 afzonderlijke radio-telescopen. In 1970 ging hij met emeritaat, maar bleef de rest van zijn leven onderzoek doen naar melkwegstelsels.

Enkele belangrijke ontdekkingen van Oort:

In 1950 opperde hij de hypothese dat kometen een gemeenschappelijke oorsprong hadden. Tegenwoordig heet die oorsprong de Oortwolk. Een andere belangrijke bijdrage was dat hij aantoonde dat het licht van de Krab-nevel gepolariseerd was tengevolge van synchrotronstraling, iets wat door Iosif Samuilovich Shklovskii was voorspeld.