Jan Ámos Komenský (28 maart 1592 - 15 november 1670) was een Tsjechisch filosoof, theoloog en pedagoog.
Jan Amos Comenius zoals de gelatiniseerde naam luidt, werd geboren in Nivnice (oostelijk Moravië). Op 12-jarige leeftijd was hij al wees. Hij studeerde theologie en filosofie in Heidelberg.
Een van zijn bekendste werken is de Janua Linguarum Reserata (de geopende talenpoort), waarin voor het eerst (latijns) taal- met ander onderwijs verbonden wordt. Het werk is in 12 Europese talen en enige Aziatische talen vertaald. Daarnaast schreef hij de Orbis sensualium pictus (De zichtbare wereld in beeld). Dit is een geïllustreerde versie van de Janua en wordt wel als de stamvader van alle kinderboeken beschouwd. Het was meteen ook de eerste kinderencyclopedie.
Zijn belangrijkste pedagogische werk is de Didactica magna (Grote onderwijsleer), die tot vandaag als een belangrijke mijlpaal in de didactiek wordt gezien.
Zijn pedagogiek heeft als middelpunt een Christelijk humanistische levensbeschouwing. Hij verstaat onder pedagogiek de kunst om een ieder alles aanleren te kunnen.
Als beginsels van zijn leermethode stelt hij het leren door iets te doen, met een nadruk op aanschouwelijke eerder dan mondelinge overdracht, de moedertaal eerder dan een vreemde taal en voorbeeld eerder dan woord.
Comenius overleed in Amsterdam op 78 jarige leeftijd waar hij sinds 1656 op voorspraak van zijn vriend de Geer asiel kreeg na een zwervend bestaan vanwege godsdiensttwisten.
In het Comenius project van de Nederlandse overheid in de jaren 90 werden scholen van computers voorzien die aan bepaalde eisen moesten voldoen: de Comenius-PC. externe links
Zie ook: biografielijst
