Ionisatiepotentiaal De ionisatiepotentiaal is die potentiaal die nodig is om een vrij atoom (of molecuul) in vacuüm een elektron te doen verliezen. Het is dus een maat voor hoe vast dit elekron gebonden zit aan het atoom. In plaats van de potentiaal (= energie/lading), die uitgedrukt wordt in Volt spreekt men ook wel van de ionisatie-energie (in Joule) of de molaire ionisatie-energie (in Joule per mol). Afgezien van de verschillende eenheden weerspiegelen deze grootheden allemaal het zelfde gedrag en de grootheden kunnen in elkaar worden omgerekend, gebruik makend van het Getal van Avogadro en de lading van een elektron in Coulombs
De ionisatiepotentialen van de elementen weerspiegelen de periodieke structuur van de atoomopbouw met zijn regelmatig terugkerende elektronenconfiguraties. De edelgassen met hun volledig gevulde schillen hebben de hoogste potentialen en en elementen er vlak na (de alkalimetalen) juist de laagste. De onderstaande grafiek geeft daarom de herhaling van chemisch gedrag waarop het periodiek systeem stoelt bijzonder goed weer.
Uit de onderstaande grafiek komt ook heel goed naar voren dat de ns2 configuratie van de elementen van de zinkgroep steeds meer het karakter van een edelgas begint te krijgen bij de latere perioden. Dit komt omdat het energie verschil met de p-subschil die er vlak boven ligt in energie steeds groter wordt.
Naaste de eerste ionisatiepotentiaal die aangeeft hoe moeilijk het is een eerste elektron te verwijderen, bestaat er ook een tweede, derde enzovoorts die aangeven hoe moeilijk het is een tweede of derde elektron te verwijderen. We spreken hierbij van de
buitenste elektronen. Bij voldoende energie is het ook mogelijk dieper gelegen elektronen te verwijderen. Dit is wat gebeurt in een Röntgenbuis. Deze potentialen liggen echter in de orde van kiloVolts.
