De Ilias beschrijft een korte episode uit de Trojaanse Oorlog, die volgens de overlevering tien jaar geduurd heeft. Uiteindelijk wordt de stad Troje, met behulp van het beroemde Paard van Troje door de Grieken ingenomen. Hierover wordt echter in de Ilias niets verteld.

De Ilias is onderverdeeld in 24 boeken die genummerd zijn volgens de letters van het Griekse alfabet van Α tot Ω. De taal is archaïsch Homerisch Grieks en onderscheidt zich van het latere Attisch in woordenschat zowel als in morfologie.

Er is een tweede epos dat op de Ilias volgt en ook aan Homerus wordt toegeschreven: de Odyssee. Dit verhaalt de tienjarige zwerftocht van Griekse held Odysseus, in zijn poging om naar huis gaan. Omdat de god van de zee Poseidon een wrok tegen hem heeft wil dat maar niet lukken.

Thema

Het voornaamste thema van het boek is echter de 'de wrok van Achilles'. Deze had namelijk een meisje Briseïs als krijgsbuit opgeëist en was verliefd op haar geworden. Zijn makkers besloten echter dat hij afstand van haar moest doen. Daarop deed hij een beroep op zijn moeder, de zeegodin Thetis, om hem te helpen wraak te nemen. Een deel van de goden begonnen daarop Troje te steunen. Achilles weigerde zijn makkers bij te staan in de strijd maar zijn beste vriend Patroclos deed dat wel en werd door Hector, de belangrijkste Trojaanse held, gedood. Pas daarna zag Achilles in wat hij had aangericht en voegde zich weer bij zijn strijdmakkers. Hij verslaat en doodt Hector, en onteert hem door het lijk achter zijn strijdwagen rond te sleuren. Hectors vader Priamus, heerser over Troje, bezoekt het vijandelijke kamp, en smeekt Achilles om erbarmen. Deze stemt daar tenslotte in toe.

Zie ook: Batrachomyomachia, Odyssee, Aeneis

Hoofdrolspelers (mensen en goden)

Griekse kamp

Mensen

• Achilles, zoon van zeegodin Thetis
• Patroclos, strijdmakker van Achilles (zie boven)
• Menelaüs, Grieks vorst, wiens vrouw Helena door de Trojaan Paris met hulp van de godin Aphrodite geschaakt was, hetgeen de aanleiding voor de oorlog was geweest
• Agamemnon, Grieks vorst, aanvoerder van de Grieken
• Odysseus, Grieks vorst, volgens het boek de sluwste van hen (bedacht later de list met het paard), die tegen zijn wil ten strijde was getrokken
• Ajax, Grieks vorst, zeer heldhaftig
• Nestor, Griekse vorst, de oudste van allemaal
• ...

• Thetis, moeder van Achilles
• Pallas Athene, godin van de wijsheid, beschermer van o.a. Odysseus
• Hera, vrouw van oppergod Zeus, steunt Grieken samen met Athene uit wrok tegen Paris, die Aphrodite tot mooiste godin had uit geroepen
• Hephaistos, god van smederijen en handwerk, die Achilles' nieuwe wapenrusting maakte
• ...

Mensen

• Hector, de belangrijkste Trojaanse held
• Priamus, vader van Hector en heerser over Troje
• Andromache, vrouw van Hector
• Paris, zoon van Priamus, die de aanleiding was voor de strijd door Helena te schaken
• Aeneas, strijder voor Troje, die de overlevenden mee zou voeren en wiens nageslacht Rome zou stichten (zie de Aeneis)
• ...

• Aphrodite, godin van de liefde
• Ares, god van de oorlog, tegenstrever van Pallas Athene