Hersenvliesontsteking of meningitis, ook wel nekkramp genoemd, is een ontsteking van de om de hersenen en het ruggemerg gelegen vliezen. Deze ontsteking kan door een aantal oorzaken optreden, waaronder infectie met bacteriën of virussensen.
Door de nabijheid van de hersenen is dit, vooral bij bacteriële meningitis, een zeer gevreesde aandoening die tot de dood of tot ernstige invaliditeit kan leiden, bv beschadiging van omliggende structuren zoals de gehoorzenuw. Soms treedt dit zo snel op (binnen 12 uur) dat de patiënt al niet meer te redden is op het moment dat de diagnose wordt gesteld.
Er zijn ook niet-infectieuze oorzaken van meningitis, en de virale meningitis verloopt over het algemeen veel goedaardiger (en kan overigens behoudens enkele uitzonderingen (b.v. herpesvirus)niet worden behandeld). Het onderscheid kan alleen door laboratoriumonderzoek worden gemaakt, dus bij verdenking moet de patiënt altijd worden opgenomen.
Volwassenen en kinderen
Bij het vermoeden van meningitis (een of meer van de volgende symptomen: plots erg ziek worden, hoge koorts met sufheid, erge hoofdpijn eventueel met lichtschuwheid of overgeven, de kin niet op de borst kunnen brengen, puntbloedinkjes in de huid van met name de benen) dient de patient onverwijld door een arts te worden gezien.
Baby's
Bij baby's kan een meningitis veel verraderlijker verlopen: niet meer willen drinken, lusteloos, kreunen, bleek, huidbloedinkjes (een laat symptoom), soms ook geen koorts. Baby's met dergelijke symptomen, of die minder dan de helft van de normale dagelijkse voeding binnenkrijgen of -houden moeten door een arts worden gezien. Bacteriële verwekkers
Meningococcen, pneumococcen, Haemophilus influenzae zijn de voornaamste veroorzakers. Deze komen onder de bevolking bij vele gezonden in de neus en keel voor zonder dat ze tot ziekte leiden.
Vaccinatie
In Nederland worden kinderen sinds kort (2002) ingeënt tegen de gevaarlijkste meningococ, de Neisseria meningitidis type C. Naar verwachting zal het aantal gevallen van bacteriële meningitis hierdoor met ca 50% afnemen. Het is nog niet mogelijk zich door vaccinatie tegen alle vormen van bacteriële meningitis te beschermen. Om één fataal geval te voorkomen moeten tienduizenden worden gevaccineerd; of dit in die andere tienduizend gevallen ook geheel onschadelijk is, is momenteel (2003) wel aannemelijk maar niet aantoonbaar zeker.
Preventieve behandeling van contacten van patiënten
Dit is over het algemeen weinig zinvol, omdat de kans dat een ander in de omgeving het ook krijgt gering is (enige procenten). Slechts binnen het gezin is een duidelijk verhoogde kans aangetoond. Gezinsleden en kinderen waarmee nauw contact bestaat kunnen bij aangetoonde bacteriële meningitis eventueel een preventieve antibioticakuur krijgen. De grootscheepse campagnes die in de media worden belicht zijn meer een gevolg van publieke druk dan van een reëel besmettingsgevaar. Verhoogde alertheid als ergens een geval van meningitis is ontdekt is meestal voldoende bescherming.
externe links
