Geschiedenis
Helsinki werd in 1550 door de Zweedse koning Gustav I Vasa gesticht, om als handelsconcurrent voor het aan de overkant van de Finse Golf gelegen Tallinn te dienen. Dit streven verliep niet succesvol en Helsinki bleef een onbeduidend stadje totdat Finland in 1809 door Rusland werd ingelijfd. In 1812 werd besloten de hoofdstad van het westelijk gelegen Turku naar het centraal gelegen Helsinki te verplaatsen.
Vanaf toen groeide de stad snel. In 1827 werd ook de Finse universiteit van Turku naar Helsinki verplaatst. Na het uitroepen van de onafhankelijkheid in 1917 werd de stad strijdtoneel van de burgeroorlog, waarin het aanvankelijk door socialistische troepen werd ingenomen en de "witte" regering moest uitwijken. Tijdens de Tweede Wereldoorlog was Helsinki een van de weinige hoofdsteden die niet door een vreemde mogendheid werd bezet; wel werd de stad gebombardeerd door Sovjetvliegtuigen. In 1952 vonden in Helsinki de Olympische Spelen plaats en in 1975 werd de slotakte van de Conferentie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa in Helsinki getekend. In 2000 tenslotte was Helsinki, dat toen 450 jaar bestond, culturele hoofdstad van Europa.
Stadsbeeld
Helsinki is (nadat het stadje in 1639 werd verplaatst) op een rotsige landtong in de Finse Golf gebouwd. Het centrum van de stad vormt het marktplein (kauppatori) aan het water. Bijzonder is dat de meeste grote veerboten hier vlakbij aanleggen.
Uspensky-kathedraal
Achter het marktplein ligt het Senaatsplein. Dit gedeelte van de stad is in 1816, na een verwoestende brand, in classicistische stijl herbouwd door de architect Carl Ludwig Engel. Het wordt nu als belangrijkste bezienswaardigheid van de stad beschouwd. Aan het plein staat de imposante witte Domkerk, het handelsmerk van Helsinki dat al van verre te zien is. Ten oosten van het marktplein, op het schiereiland Katajanokka, staat de uit rode baksteen opgetrokken Russisch-Orthodoxe Uspensky-kathedraal. Aan de kade van het schiereiland ligt 's zomers de ijsbrekervloot van Helsinki aangemeerd.
Ten westen van het marktplein begint het zaken-, winkel- en uitgaanscentrum van de stad. De Alexanderstraat is hier de belangrijkste winkelstraat die eindigt bij het imposante Stockmann-warenhuis. Vanaf het marktplein loopt de Esplanade in westelijke richting: vroeger een flaneerstraat, nu de luxe winkelstraat van de stad met een park en muziekpaviljoen in het midden.
Het centrum wordt aan de noordkant begrensd door het centraal station van Helsinki, ontworpen in neoromantische stijl door de architect Eliel Saarinen. Vanaf hier zijn tot aan de oever van de zeearm Töölönlahti enkele interessante gebouwen te zien: allereerst het museum voor moderne kunst Kiasma, daarnaast het in het oog springende parlementsgebouw, imposant uit rood graniet opgetrokken in neoclassicistische stijl. Verder naar het noorden het Nationaal Museum en de witte Finlandia-hal, in 1971 door Alvar Aalto ontworpen.
Direct rondom het centrum liggen de interessantste woonwijken van Helsinki: met name de oostelijke wijken Kruununhaka en Katajanokka, in Jugendstil opgetrokken, alsmede het zuidelijke Ullanlinna en Eira kennen prachtige gebouwen, straatjes en steegjes. Deze wijken zijn behoorlijk heuvelachtig.
Ten noorden van de landtong beginnen de buitenwijken en voorsteden van Helsinki, waarvan Vantaa en Espoo de grootste zijn. Met name in Espoo zijn enkele interessante woningbouwprojecten te vinden, zoals de tuinstad Tapiola. In het algemeen bestaan de meeste woningen uit appartementblokken die zich te midden van de naald- en berkenbossen in een krans ten noorden van het centrum uitstrekken.
Functies
Helsinki is in alle opzichten de belangrijkste stad van het land. Het is regeringszetel en diplomatiek centrum. Vrijwel alle hoofdkantoren van grote Finse en internationale ondernemingen zijn in Helsinki of voorstad Espoo gevestigd. Helsinki is tevens de grootste industriestad van het land (met voornamelijk machinebouw). De stad telt twee universiteiten, enkele hogescholen en tal van specialistische onderwijsinstellingen, zodat veel jongeren uit de rest van het land worden aangetrokken om in Helsinki te studeren.
Ook op cultureel gebied is de stad in Finland ongeëvenaard: Drie symfonieorkesten, de nationale opera en tal van theatergezelschappen vinden hier hun plek. Helsinki staat bekend als uitgaansstad: tal van restaurants, clubs en cafés zijn te vinden in met name het centrum.
Helsinki heeft een uitstekende verkeersaanbinding: Het is de grootste import- en passagiershaven van het land. De luchthaven ligt in de noordelijke voorstad Vantaa. De stad heeft een uitgebreid busnetwerk; verder rijden er trams en een metro.
