Tagoror  

Encyclopedie




Fryslân/Friesland

 
Fryslân/Friesland
provincie van Nederland
TalenFries, Nederlands
HoofdstadLeeuwarden
CvdKEd Nijpels
Oppervlak
- totaal
- Water
1e
5741 km²
41%
Inwoners
- totaal
- Dichtheid
8e
630000
109/km²
VolksliedDe âlde Friezen

Table of contents
1 Algemeen
2 Het Fries
3 Vlag
4 Plaatsnaamaanduidingen
5 Karakter
6 Geschiedenis
7 Bestuur
8 De gemeenten (en hoofdplaatsen)
9 Zie ook
10 Externe link

Algemeen

Friesland of Fryslân is een Nederlandse provincie die door Groningen, Drente, Overijssel en de Noordoostpolder wordt begrensd.

Met de naam Friesland wordt ook wel het gehele woongebied van de Friezen langs de Waddenkust aangeduid. Door sommigen wordt ter onderscheiding de huidige provincie Fryslân/Friesland wel aangeduid als 'Friesland tussen Vlie en Lauwers' of 'Westerlauwers Friesland'.

Het Fries

Friesland/Fryslân is een dubbeltalige provincie. Provinciale Staten van Friesland/Fryslân hebben besloten dat de provincie vanaf 1 januari 1997 officieel Fryslân heet. De officiële bestuurstalen in Friesland/Fryslân zijn dan ook Fries en Nederlands. In het grootste deel van de provincie spreekt de autochtone bevolking Fries. In de steden was tot ver in de 20e eeuw het Stadsfries de gebruikelijke omgangstaal. Stadsfries is, anders dan de naam doet vermoeden, geen Fries, maar een Hollands dialect, dat waarschijnlijk in de 15e eeuw door handelaren is ingevoerd. Op het Bildt wordt ook een Zuid-Hollands dialect gesproken. Ook het dialect van Midsland en omgeving en dat van Ameland zijn van Hollands komaf. In de Stellingwerven en in Kollumerpomp spreekt men Nedersaksische dialecten. Vlieland is Nederlandstalig. De Friese dialecten van Hindeloopen, Terschelling en Schiermonnikoog wijken sterk af van de Friese standaardtaal.

Vlag

De Friese vlag bevat zeven rode pompeblęden (waterleliebladeren) die verwijzen naar de middeleeuwse Friese 'zeelanden'. Er zijn nooit precies zeven van deze bestuurseenheden geweest, het getal 7 heeft waarschijnlijk de connotatie 'veel'.

Plaatsnaamaanduidingen

Van de meeste plaatsnamen in Friesland/Fryslân bestaan Nederlandstalige exoniemen. Bij grotere plaatsen als Leeuwarden en Franeker zijn dat veelal de namen die in het Oudfries (voor de 16e eeuw) werden gebruikt. Bij veel kleine plaatsen zijn het gelegenheidsvertalingen die kaartenmakers in de 19e en 20e eeuw hebben bedacht, toen Friesland/Fryslân in kaart werd gebracht. In veel gemeenten hebben deze exoniemen het tot officiële plaatsnaam gebracht. Alleen in de gemeenten Tytsjerksteradiel, Ferwerderadiel, Boarnsterhim, Littenseradiel en Ameland zijn de door de bevolking gebruikte Friese plaatsnamen ook de officiële.

Karakter

Friesland/Fryslân is een streek met een agrarisch karakter. Toerisme, met name op de meren in het zuidwesten van de provincie en op de Waddeneilanden, is in de zomer een belangrijke bron van inkomsten. Deze streken kennen in de winter een grote seizoenswerkloosheid. De sterk opkomende dienstensector concentreert zich in Leeuwarden, Drachten en Heerenveen. Binnen het Westerlauwerse cultuurgebied kunnen nog drie grote cultuurgebieden worden onderscheiden: de Kleistreek, de Friese Wouden en de Zuidwesthoek.

Geschiedenis

Aan het begin van de Middeleeuwen strekte Friesland zich uit van het Zwin tot aan de Wezer. In de zevende eeuw was het onafhankelijk en waren er hertogen of koningen aan de macht. Na de inlijving in het Frankenrijk in de 8e eeuw bestond Friesland uit drie delen zo blijkt uit de Lex Frisionum: het gebied tussen Zwin en Vlie, het gebied tussen Vlie en Lauwers en het gebied tussen Lauwers en Wezer. Een deel viel rond het jaar 1000 onder graven van Holland. De overige delen hadden in die tijd een grote mate van zelfstandigheid omdat geen enkele graaf of Hertog het gebied onder controle kon krijgen. In 1287 en 1288 veroverde Graaf Floris V van Holland West-Friesland. In de 14e eeuw kreeg de stad Groningen steeds meer macht in Friesland tussen Lauwers en Eems. In de 15e eeuw werd Ulrik Cirksema graaf van Oost-Friesland. In 1498 benoemde keizer Maximiliaan van Oostenrijk Hertog Albrecht van Saksen tot heer van heel Friesland. Hij kreeg echter alleen Westerlauwers Friesland onder controle. Toen was de opsplitsing van het oude Friesland een feit.

Door de gebrekkige kennis van historische feiten buiten Holland is in Nederland het besef verzwakt dat Friesland tussen Vlie en Lauwers deel is van een groter cultuurgebied. Hierdoor gebruiken Nederlanders de naam Friesland sinds de Saksische tijd meer en meer exclusief voor het onder Nederland ressorterende deel daarvan.

Bestuur

Friesland/Fryslân wordt bestuurd uit het Provinsjehűs (provinciehuis) aan de Tweebaksmarkt in Leeuwarden. De Provinciale Staten van Friesland/Fryslân tellen 55 leden. Het college van Gedeputeerde Staten is op het moment zes personen groot en staat onder voorzitterschap van Commissaris van de Koningin Ed Nijpels.

De gemeenten (en hoofdplaatsen)

(gehanteerd zijn de officieel vastgestelde namen per 1 januari 2000)
Zie ook:
Lijst van voormalige gemeenten in Friesland/Fryslân

Zie ook

Literatuur:

  • De wereld van het Friese landschap,onder redactie van M. Schroor uitgegeven door Wolters Noordhoff 1993 ISBN 9001955193

Externe link


Drenthe Flevoland Fryslân/Friesland Gelderland Groningen Limburg
Noord-Brabant Noord-Holland Overijssel Utrecht Zeeland Zuid-Holland




Tagoror Networks: Spain  |  Philippines  |  Mexico

Los documentos de esta enciclopedia on line se publican bajo la Licencia de Documentación Libre GNU

De tekst is beschikbaar onder de licentie Creative Commons Naamsvermelding/Gelijk delen, er kunnen aanvullende voorwaarden van toepassing zijn.