Freelance is een arbeidsvorm waarbij een individu zijn arbeid en kennis aanwendt om een taak van de opdrachtgever (ook wel: werkgever) te vervullen. Freelance arbeid verschilt van loondienst door de afwezigheid van een vast of langdurig (langer dan 6 maanden) dienstverband. Ook dient een freelancer zelf opgave en afdracht te doen aan de belastingdienst.
Freelance arbeid kenmerkt zich door een korte contractduur, van enkele uren tot enkele maanden. In Nederland wordt freelance arbeid voor langere tijd (een half tot een heel jaar) wordt door de belastingdienst veelal gezien als een verkapte vorm van loondienst, en de opdrachtgever wordt in zulks geval aangeslagen voor het werkgeversdeel van de loonbelasting en sociale premies.
Een ander kenmerk van freelance arbeid is het hebben van meerdere opdrachtgevers. Als gedurende een langere periode een freelancer slechts een enkele opdrachtgever heeft kan dat wederom gezien worden als loondienst.
Soms wordt freelance arbeid niet in uren betaald maar in de vorm van afgeleverd werk. Vooral in de journalistiek gebeurt dit, waar journalisten of columnschrijvers worden betaald per artikel, of per woord.
Een freelance arbeider verschilt in weinig van een zelfstandig ondernemer. Inschrijving bij de Kamer van Koophandel is niet verplicht, maar vaak wel raadzaam. Voor incidentele freelance opdrachten hoeft de belastingdienst niet van te voren op de hoogte worden gesteld, maar kan worden volstaan door op het belastingformulier 'inkomsten uit overige arbeid' op te geven.
Freelance werkzaamheden kunnen ook verricht worden naast arbeid uit loondienst. Elke Nederlander (of niet-Nederlander met Nederlandse werkvergunning) mag in Nederland freelance arbeid verrichten, mits aan de basiseisen van administratie wordt voldaan, zoals het opstellen van een factuur voor elke opdracht en het maken van een jaarrekening. Gebruik maken van de diensten van een accountant is niet verplicht, maar in geval van grotere verdiensten wel aan te bevelen.
Ten opzichte van het zelfstandig ondernemerschap gelden ook beperkingen. Zo kan men geen handelsbedrijf voor particulieren (detailhandel of middenstander) opzetten, omdat men als freelancer geen vestigingsvergunning kan verkrijgen. Afhankelijk van de situatie hoeft een freelancer geen BTW in rekening te brengen, hoewel het raadzaam kan zijn dit wel te doen omdat bij geringere inkomsten de BTW niet afgedragen hoeft te worden. Het is raadzaam dit met de belastingdienst te overleggen.
Mits men voldoende uren in de freelance arbeid (grofweg: een half jaar aan manuren) heeft besteed, kan men in aanmerking komen voor zelfstandigenaftrek. Als men naast de freelance werkzaamheden een volledige baan in loondienst heeft komt men hier meestal niet voor in aanmerking. Part-timers die naast hun vaste contract overige werkzaamheden verrichten wellicht wel.
De kosten voor materialen mogen afgetrokken worden van de inkomsten.
Voorbeelden
- Een handige auto- of computerjongen die af en toe reparaties verricht. Iedereen mag een factuur schrijven, dus ook iemand die af en toe voor 50 euro een computer opleukt. Kosten van onderdelen mogen afgetrokken worden van de inkomsten.
- Een kunstenaar, die naast zijn baan, of geheel toegewijd, kunstwerken maakt en verkoopt. Het materiaal, en kosten van huur van een atelier (in geval van eigen woning evenredig met het oppervlak doch maximaal 40% van de woonlasten) mogen van de inkomsten afgetrokken worden.
- Een systeembeheerder die aan meerdere bedrijven zijn diensten verleend.
Facturering
Zoals met elk bedrijf dient de facturering in tweevoud gemaakt te worden, een afschrift voor de klant en een afschrift voor eigen administratie. Digitale gegevens zijn niet voldoende, er dient altijd een 'hard-copy' (printafdruk) te worden gemaakt. Wanneer de factuur geboekt wordt mag, naar wens van de freelancer, de factuurdatum danwel de feitelijke betaaldatum worden gebruikt. De gemaakte keuze is echter definitief en wordt bij of voor de eerste belastingaangifte gemaakt. Iedereen mag een factuur schrijven. Het is een misverstand dat alleen ondernemers (lees: ingeschreven van de Kamer van Koophandel) mogen facturen.
Uitkeringsgerechtigden dienen de voorwaarden van de uitkering na te gaan, omdat zij mogelijk voor een deel van de inkomsten worden gekort op de uitkering. Dit is per uitkering anders geregeld, zo moeten de zogenaamde WW'ers het aantal gewerkte uren opgeven (aan de hand waarvan gekort wordt op de uitkering), waar bijstandsgerechtigden gekort worden op basis van het inkomen. WAO'ers en pensioengerechtigen mogen naar eigen dunken bijverdienen en hoeven alleen met de belastingdienst te communiceren.
Kamer van Koophandel
Inschrijving bij de Kamer van Koophandel is voor een freelancer niet verplicht. Wel kan het voordelen hebben, zoals toegang tot groothandels of met betrekking tot BTW. Ook zal een aantal bedrijven slechts produkten of diensten leveren aan ondernemingen, of tegen gereduceerd tarief. Conclusie
Freelance arbeid kenmerkt zich door: - vrij ondernemerschap;
- kortdurende opdrachten;
- meerdere opdrachtgevers;
- iedereen mag freelance arbeid verrichten;
- inschrijving bij de Kamer van Koophandel is niet verplicht.
