De Griekse filosoof Empedocles leefde omstreeks 440 vóór Christus, en was dus een tijdgenoot van Parmenides. Net als Pythagoras was ook hij een filosoof, profeet, natuurkundige en kwakzalver. Natuurkunde
Empedocles ontdekte dat lucht een afzonderlijke substantie was: als je een emmer ondersteboven in het water duwt, stroomt het water er niet in. Hij wist dat de maan geen licht uitstraalt, maar slechts weerkaatst. Hij dacht dat dit ook voor de zon gold. Hij vermoedde al dat het licht zich met zeer hoge snelheid voortplant. Vermoedelijk leerde hij van Anaxagoras dat zonsverduisteringen ontstaan doordat de maan voor de zon schuift. Evolutieleer
Empedocles was op de hoogte van de geslachtelijkheid van planten. Hij verkondigde een fantastische evolutie-leer: in het begin waren er allerlei losse ledematen, die willekeurig bij elkaar kwamen en eenheid zochten. Alleen de beste combinaties konden zich handhaven. Daarbij ontstonden eerst de lagere organismen: eerst planten en dieren, later de mens; eerst wezens die beide geslachten in zich verenigden, later afzonderlijke vrouwelijke en mannelijke wezens. De vier elementen
Thales beschouwde het water als het oer-element; Anaximenes de lucht; Herakleitos het vuur; de Eleaten de aarde. Empedocles was vooral de man die uit voorafgaande stelsels het beste trachtte te halen en tot een eenheid te verenigen. Hij stelt deze elementen gelijk aan elkaar, en komt zo tot de leer van de vier elementen: aarde, water, lucht en vuur. Deze verschillen kwalitatief, zijn eeuwig, en kunnen zich in verschillende verhoudingen met elkaar verenigen om het aanschijn te geven aan de wereld om ons heen.
Hij nam waarschijnlijk aan dat de grondstoffen voorkwamen als onwaarneembaar kleine deeltjes. De dingen veranderen door het samenkomen en weer uiteengaan van deze deeltjes, onder invloed van de krachten liefde en strijd. Dit alles gebeurt bij toeval en noodzakelijk, en in een kringloop. Op een bepaald moment zijn de elementen volledig vermengd door de liefde. . Dan worden zijn door de strijd geleidelijk weer gescheiden, om vervolgens door de liefde weer verenigd te worden.
Bij Herakleitos was het uitsluitend de strijd die veranderingen teweegbracht; bij Empedocles zijn het de strijd én de liefde. Plato zou later de ideeën van beiden combineren in "De Sophist".
Deze leer van de vier elementen kunnen we zien als het eindpunt van het zoeken naar de oerstof, dat de Ionische filosofie beheerste. Kennistheorie
Het gelijke wordt door het gelijke gekend, "in die zin dat onze zintuigen de gelijke ordening van elementen aannemen, welke aan de dingen buiten ons beantwoordt."(Störig, 1964, p132) Goethe zou later opmerken dat ons oog de zon kan zien omdat het met de zon verwant is. Levenseinde
Het schijnt dat Empedocles van zichzelf dacht dat hij een god was. Het verhaal over zijn dood komt mogelijk van een komediedichter: om de roep van onsterfelijkheid, die van hem uitging, te bekrachtigen zou hij in de krater van de Etna zijn gesprongen. Helaas voor hem spuwde de krater een van zijn schoenen weer uit.
