{| border="1" cellpadding="2" cellspacing="0" align="right" ! colspan="2" bgcolor="#cccc99" | Algemeen |----- | Naam | Dysprosium |----- | Symbool | Dy |----- | Atoomnummer | 66 |----- | Groep | Scandiumgroep |----- | Periode | Periode 6 |----- | Blok | F blok |----- | Reeks | Lanthaniden |----- | Kleur | zilverwit |----- ! colspan="2" bgcolor="#cccc99" | Chemische eigenschappen |----- | Atoommassa (u) | 162,50 |----- | Elektronenconfiguratie | [Xe]4f4f10 6s2 |----- | Oxidatietoestanden | +3 |----- | Elektronegativiteit (Pauling) | 1,22 |----- | Atoomradius (pm) | 176 |----- | 1ste Ionisatiepotentiaal (kJ×mol-1) | 573,02 |----- | 2de Ionisatiepotentiaal (kJ×mol-1) | 1125,99 |----- | 3de Ionisatiepotentiaal (kJ×mol-1) | 2199,88 |----- ! colspan="2" bgcolor="#cccc99" | Fysische eigenschappen |----- | Dichtheid (kg×m-3) | 8550 |----- | Hardheid (Mohs) | ## |----- | Smeltpunt (K) | 1685 |----- | Kookpunt (K) | 2540 |----- | Aggregatietoestand | Vast |----- | Smeltwarmte (kJ×mol-1) | 17,2 |----- | Verdampingswarmte (kJ×mol-1) | 293 |----- | van der Waals straal (pm) | ## |----- | Kristalstruktuur | ## |----- | Molair volume (10-6m3×mol-1) | 19,00 |----- | Dampdruk (Pa) | ## |----- | Geluidssnelheid (m×s-1) | ## |----- | Specifieke warmte (J×kg-1×K-1) | 170 |----- | Elektrische weerstand (μ&Omegacm) | 57 |----- | Warmtegeleiding (W×m-1×K-1) | 10,7 |----- ! colspan=2 bgcolor="#cccc99" | Meest stabiele isotopen |---- | colspan=2 | {| border="1" cellpadding="2" cellspacing="0" width=100% |----- ! Iso ! RA (%) ! Halveringstijd ! VV ! VE (MeV) ! VP |---- | 154Dy | syn | 3×106 j | &alpha | 2,947 | 150Gd |---- | 156Dy | 0,06 | colspan=4 | stabiel met 90 neutronen |---- | 158Dy | 0,10 | colspan=4 | stabiel met 92 neutronen |---- | 160Dy | 2,34 | colspan=4 | stabiel met 94 neutronen |---- | 161Dy | 18,9 | colspan=4 | stabiel met 95 neutronen |---- | 162Dy | 25,5 | colspan=4 | stabiel met 96 neutronen |---- | 163Dy | 24,9 | colspan=4 | stabiel met 97 neutronen |---- | 164Dy | 28,2 | colspan=4 | stabiel met 98 neutronen |} |----- ! colspan=2 bgcolor="#cccc99" | SI eenh. & STD worden gebruikt tenzij anders aangegeven. |}
Buurelementen
{| border=1 bgcolor=#F9FFFF |----- |Tb |Dy |Ho |----- |Bk |Cf |Es |}
Dysprosium is een scheikundig element met symbool Dy en atoomnummer 66.
Het is een zilvergrijs zwaar metaal uit de groep van de Lanthaniden, ook wel Zeldzame Aarden genoemd. Het metaal is buigzaam en vervormbaar en komt in twee modificaties voor. De α-vormt gaat bij 1390oC over in de β-vorm. Het metaal is erg onedel en reactief. Aan de lucht hult het zich in een oxidehuid. In water of verdund zuur lost het op onder vorming van waterstof.
Ontdekking
P.E. Lecoq de Boisbaudran slaagde in 1886 erin dysprosiumoxide te isoleren uit een oxide dat men tot dan toe voor zuiver holmiumoxide gehouden had. Zoals bij de hele lanthanide-groep was de grote overeenkomst in chemische eigenschappen lange tijd een struikelblok bij het verkrijgen van het zuivere oxide. Door de ontwikkeling van ionenwisselaars is dat in de jaren 1960-1970 veranderd. Het aandeel van het element in de aardkorst bedraagt ongeveer 4,2 ppm. Als andere lanthaniden komt het vooral voor in monaziet en bastnasiet.
Toepassingen
Het element vindt niet erg veel toepassing, de productie is minder dan 100 ton per jaar. Het wordt verwerkt in een aantal legeringen, in magnetische materialen en in de kerntechnologie.
Chemie
Het element gaat als driewaardig positief ion Dy3+ in oplossing en deze oxidatietoestand beheerst grotendeels de chemie.
Zie ook:
- Scheikunde
- Periodiek systeem
- Isotopen tabel
- Lijst met elementen
- Naburige elementen
Externe links: - Zeer uitgebreide informatie over alle elementen op webelements (engels)
Oproep
Deze pagina is nog niet ingevuld. Op de Engelstalige Wikipedia (zie boven) staat voor de meeste bekende elementen uitgebreide informatie. Het zou natuurlijk leuk zijn als de Nederlandstalige Wikipedia net zo volledig zou zijn. Wie aan de omzetting wil bijdragen is hartelijk welkom. De tabel invullen is een mooi begin.
Zie artikel over Waterstof voor een voorbeeld. Zie voor tips Wikipedia: Project Scheikundige Elementen
