Onder drinkwater wordt in Nederland verstaan al het water dat in huishoudens wordt gebruikt. Hiermee wordt dus eigenlijk meestal leidingwater bedoeld. Leidingwater kan worden onderverdeeld in drinkwater, het water dat we inderdaad drinken, warm tapwater en huishoudwater. Drinkwater komt in de meeste huizen uit de kraan. In verreweg de meeste huizen wordt dit zelfde water ook gebruikt om bijvoorbeeld mee te douchen of om het toilet mee door te spoelen. Gezuiverd door het waterleidingbedrijf is het zo schoon dat het voor consumptie geschikt is.
Winning en zuivering
Drinkwater wordt in tweederde deel van Nederland gemaakt van grondwater. Grondwater is regenwater dat diep - tussen de 40 en 200 meter - de grond is ingezakt. Het is door de bodem gefilterd, maar het moet nog wel behandeld worden voordat het geschikt is als drinkwater. In het westelijk deel van Nederland is het grondwater niet geschikt voor het maken van drinkwater; het zoute water van de zee heeft zich ermee vermengd. Daarom wordt in dit deel van het land vooral oppervlaktewater gebruikt. De grote rivieren Rijn en Maas leveren elk ongeveer de helft van de benodigde hoeveelheid. Oppervlaktewater is vuiler dan grondwater. Daarom is het reinigingsproces uitgebreider en duurder, en dat maakt het drinkwater hier weer duurder dan in andere delen van Nederland.
Het PWN Waterleidingbedrijf Noord-Holland zal vanaf 2004 ultraviolet licht gebruiken om drinkwater te zuiveren. UV-licht breekt in combinatie met peroxide organische afvalstoffen af en maakt organische microverontreinigingen onschadelijk. Hierbij blijven geen schadelijke reststoffen achter in het water.
Bestanddelen en kwaliteitseisen
Naast water (H2O) bevat drinkwater natuurlijke mineralen en metalen zoals koper, ijzer, seleen en chroom, maar ook bacteriën zoals colibacteriën en streptokokken. Als het water enigszins warm is en te lang in leidingen blijft stilstaan kunnen er legionellabacteriën in groeien die bij inademing als kleine druppeltjes, vooral via douchen of via airconditioners of luchtbevochtigers, de veteranenziekte kunnen veroorzaken.
Verder komt in ongeveer 300.000 woningen in Nederland lood in het water voor (2003). Dit kan schadelijk zijn voor baby's tot 1jaar. De loden leidingen kunnen zowel binnen de woningen als buiten de woningen aanwezig zijn. Er bestaat een subsidieregeling voor het vervangen van deze waterleidingsbuizen.
Leidingwater mag geen risico’s opleveren voor de volksgezondheid. Dat is een ruim begrip, dat in de Waterleidingwet en in het Waterleidingbesluit nader wordt uitgewerkt. Daarin staan ook specifieke eisen voor drink- en warm tapwater. Deze normen zijn vastgesteld door het ministerie van VROM, in overleg met de waterleidingbedrijven en mede op basis van adviezen van bijvoorbeeld de Wereldgezondheidsorganisatie en de Gezondheidsraad. De richtlijn die de Europese Unie heeft opgesteld voor het drinkwater, is ook geïntegreerd in de Nederlandse wetgeving. Voor huishoudwater gelden in 2003 voorlopige eisen, geformuleerd in rapporten van Kiwa en RIVM.
Wanneer fluoride ionen worden aangeboden in het drinkwater kan dat tandbederf voorkòmen. Vanwege groot maatschappelijk verzet is in Nederland besloten geen fluoride aan het drinkwater toe te voegen. Wel zit fluoride in vrijwel alle types tandpasta.
Smaak en kleur
Smaak en kleur van drinkwater zijn afhankelijk van het soort water waarvan het wordt gemaakt en van de wijze waarop het gezuiverd wordt om het geschikt te maken voor consumptie. Er zijn regels voor de smaak en de kleur van het water. Dit zijn normen voor stoffen die niet schadelijk zijn voor de gezondheid, maar die wel kleur- of smaakveranderingen in het drinkwater kunnen veroorzaken. Het gaat om stoffen als ijzer en mangaan.
Decennia lang heeft chloor een belangrijke rol gespeeld voor de waterzuivering. Chloor doodt ziektekiemen zeer effectief maar geeft een duidelijke smaak aan het water. Het heeft ook bijgedragen aan de betrouwbaarheid van drinkwater dat uit oppervlaktewater is bereid. Het gebruik van chloor is echter sterk op zijn retour. In tachtig procent van het Nederlandse drinkwater zit (2003) helemaal geen chloor. Sommige waterleidingbedrijven gebruiken nog wel chloor bij de zuivering van oppervlaktewater, maar alleen in zeer kleine hoeveelheden. Bij bacteriële verontreiniging in het waterleidingnet, die plotseling kan optreden door een leidingbreuk, is chloor tijdelijk nodig om eventuele ziekteverwekkende bacteriën te doden. In dat geval gaat het om zeer kleine doses, die absoluut niet schadelijk zijn voor de gezondheid.
Kalk
In water zit kalk. Dit is in de ene regio meer dan in de andere, wat komt door het soort water dat gebruikt wordt om het drinkwater te maken. Als er veel kalk in het water zit spreek je van ‘hard’ water, anders is het ‘zacht’ water. Hoewel kalk de smaak kan beïnvloeden, is het waarschijnlijk niet schadelijk voor de gezondheid. Wel heeft hard water een paar nadelen. Hoe harder het water hoe meer kalkaanslag er ontstaat. Bijvoorbeeld op kranen of douchetegels, maar ook op verwarmingselementen van de wasmachine, boiler of waterkoker. Dat laatste is nadelig voor het energieverbruik en de levensduur van die apparaten. Ketelsteen in de fluitketel is ook kalk. Met hard water is er ook meer wasmiddel nodig. Vanwege al deze nadelen hebben de betreffende waterleidingbedrijven maatregelen genomen om zachter water te leveren. Mineraalwaters bevatten vaak meer kalk dan in leidingwater zou zijn toegestaan.
Controle
Alle partijen die betrokken zijn bij de levering van leidingwater in Nederland moeten het regelmatig onderzoeken. Dit zijn de waterleidingbedrijven, eigenaren van collectieve watervoorzieningen en eigenaren van grote collectieve leidingnetten. De resultaten van deze onderzoeken moeten voor iedereen beschikbaar zijn. VROM maakt jaarlijks een landelijk rapport over de kwaliteit van drinkwater in Nederland. Watergebruik
In Nederland wordt per persoon per dag (2003) gemiddeld 134 liter water gebruikt. Dat water wordt gebruikt om te douchen, voor het toilet en om te wassen. In totaal gebruiken we in Nederland 1,1 biljoen liter. Dat is 1.100.000.000.000 liter. Huishoudens nemen daarvan 0,7 biljoen liter voor hun rekening, de rest wordt gebruikt door industrie, landbouw enzovoort. Jaarlijks komt, via rivieren en neerslag, ongeveer 90 biljoen liter water ons land binnen. Gemiddeld waterverbruik per persoon per dag:
| Bad en douche | 47,3 liter |
| Wastafel | 4,2 liter |
| Toiletspoeling | 39 liter |
| Was | 25,5 liter |
| Afwas | 5,8 liter |
| Voedselbereiding | 2 liter |
| Overig | 8,2 liter |
| Totaal | 134 liter |
Er wordt van uitgegaan dat per persoon gemiddeld twee liter water per dag wordt gedronken. Hoewel er over het algemeen voldoende water is, probeert de overheid wel het waterverbruik terug te dringen, om het milieu te sparen.
Kosten
Duizend liter water (één kubieke meter, of 'kuub') kost (2003) in Nederland ongeveer 1,36 Euro. Met andere woorden: voor een liter water uit de kraan betaalt u bijna 0,14 eurocent. Leidingwater is dus honderden keren voordeliger dan flessenwater, terwijl het kwalitatief minstens even goed is. De waterprijs kan per regio verschillen, doordat waterleidingbedrijven te maken hebben met onder meer verschillen in grondstof (is het oppervlaktewater of grondwater?) en distributienet (is het landelijk of stedelijk?). De aandeelhouders van de waterleidingbedrijven bepalen de prijs van water. Dat zijn gemeentenn en provincies.
Milieu
De productie van schoon drinkwater vormt een zekere belasting voor het milieu. Oppervlaktewater bijvoorbeeld is vaak verontreinigd als gevolg van lozingen van chemisch afval en het gebruik van mest en bestrijdingsmiddelen in de landbouw. Om dit water schoon te krijgen zijn desinfectiemiddelen en chemicaliën nodig. Een afvalproduct dat bij dit reinigingsproces ontstaat, is vervuild slib. Dit slib moet worden verwerkt of opgeslagen. Verder is het zo dat Nederlanders steeds meer water verbruiken. Het kost daardoor ook steeds meer geld en energie om water te produceren. De winning van grondwater ten slotte draagt ook bij aan de daling van de grondwaterspiegel en daardoor aan verdroging van bijvoorbeeld natuurgebieden. Om al die redenen is het belangrijk om zuinig met water om te gaan.
De Nederlandse overheid probeert dan ook het gebruik van water terug te dringen door middel van voorlichting, via heffingen en in de vorm van subsidies voor waterbesparende maatregelen. Voorbeelden van watersparende maatregelen zijn:
- een waterbesparende douchekop,
- een waterzuinige wasmachine
- een regenton plaatsen om de planten in de tuin regenwater te geven in plaats van kraanwater.
Voor zover het gaat om warm water, is de bespaarde energie in bovenstaande gevallen haast nog belangrijker dan het bespaarde water: het opwarmen van water kost veel energie. Bron
De tekst op deze pagina of een eerdere versie daarvan is afkomstig van de website van het ministerie van VROM.
