Diamant is een van de vier natuurlijke allotrope verschijningsvormen van koolstof (de meestvoorkomende is grafiet). In diamant hebben de koolstof-koolstofbindingen de tetraëdische structuur. Het is het voor zover bekend het hardste materiaal dat in de natuur voorkomt; het is dan ook het ijkpunt voor hardheid 10 op de hardheidsschaal van Mohs. De diamant ontleent zijn naam aan het Griekse adamas, "ontembaar" of "onoverwinnelijk", verwijzend naar zijn hardheid. Diamant is een transparant kristal met een brekingsindex van 2,417. Het wordt om zijn hardheid gebruikt voor vele toepassingen in de industrie, waaronder slijpen, boren, snijden en polijsten. Daarnaast worden geslepen diamanten gebruikt in sieraden en als belegging.
Het winnen van diamanten in bepaalde delen van Afrika roept tegenwoordig volgens sommigen ethische bezwaren op, omdat de verkoop door verschillende legers wordt gebruikt om hun oorlogen mee te financieren. Men spreekt dan van conflict-of bloeddiamant. Recent zijn stappen gedaan om dit fenomeen tegen te gaan, het zgn. Kimberley-proces (naar een conferentie in die Zuid-Afrikaanse stad). Afgesproken is dat diamanten nog alleen zullen mogen circuleren met een attest, waaruit blijkt dat ze op reguliere wijze zijn gewonnen, en niet in conflictzones. Het proces staat evenwel nog maar in de kinderschoenen, omdat de controle moeilijk is en omdat regeringen - die moeten instaan voor de attestering - nu juist in oorlogszones meestal ook geen grote garantie voor betrouwbaarheid bieden. Bovendien staan zulke grote bedragen op het spel, dat smokkel, corruptie en fraude uiterst verlokkelijk zijn. In de toekomst zal een oplossing wellicht gezocht moeten worden in spectografisch bewijs van oorsprong. Aan die technologie wordt gewerkt.
Diamant wordt o.a. gevonden in het Sperrgebiet ten zuiden van Lüderitz aan de kust van Namibië en in het aansluitende kustgebied van Zuid-Afrika. In die gebieden komt de diamant voor in een zandlaag enige meters onder de oppervlakte. Deze gebieden zijn gesloten voor eenieder die er niets te zoeken heeft. Een deel van de diamant spoelt ook wel de Atlantische Oceaan in en wordt daar door diamantvissers gewonnen. Zij werken onder licentie van De Beers, het grote diamantbedrijf dat de facto vrijwel een wereldmonopolie op diamant bezit, hoewel de voormalige Sovjetunie ook een belamgrijke diamantproducent is geworden. Veel diamant voor industriële doeleinden wordt ook synthetisch gemaakt; diamanten van sieradenkwaliteit levert dit echter (nog) niet op.
De belangrijkste centra voor verhandeling van diamant zijn Londen (waar De Beers gevestigd is) en Antwerpen.
De grootste diamant die ooit op aarde is gevonden, is de Cullinan.
Zie ook: diamantslijpen
