In de optica is een diafragma een (meestal ronde of veelhoekige) opening in de lichtbaan van een lens of objectief die een bepaalde hoeveelheid licht door kan laten of tegenhouden. Het midden van het diafragma valt samen met de optische as van de binnenvallende lichtbundel in het instrument of objectief.
Veel fototoestellen hebben een verstelbaar diafragma waardoor de hoeveelheidinvallend licht kan worden veranderd. De andere manier om dit te doen is door de belichtingstijd te wijzigen.
Bij een kleiner diafragma wordt de hoeveelheid doorgelaten licht kleiner, maar komen optische fouten van het objectief minder tot uiting en neemt de scherptediepte toe. Bij een langere belichtingstijd neemt daarentegen de kans op bewegingsonscherpte weer toe.
De iris is het diafragma van het menselijk oog.
De 'stervorm' die we zien als een punt op een foto sterk overbelicht wordt (b.v. de zon) is meestal een gevolg van interne reflecties op de inwendige randen van het diafragma; door het aantal punten van de ster te tellen kun je zien uit hoeveel lamellen het diafragma gemaakt was. Dit is een optische fout, althans een artefact van veel objectieven waar we zo aan gewend geraakt zijn dat ook bij foto's die deze afwijking niet vertonen het effectdigitaal kan worden aangebracht om 'echter' te lijken.
Donkerveldmicroscopen maken gebruik van een speciaal diafragma in ringvorm dat juist de lichtstralen die langs de optische as zouden lopen tegenhoudt en randstralen doorlaat.
