Het Coriolis effect is een traagheids kracht, welke het eerst in 1835 is beschreven door de Franse wetenschapper Gaspard-Gustave Coriolis. Als een voorwerp zich beweegt in een draaiend coördinatensysteem, zal het pad van het voorwerp ogenschijnlijk gaan afwijken van een rechte lijn, hetgeen te danken is aan het Corioliseffect. Als de waarnemer in het bewegende coördinatensysteem staat, lijkt deze afwijking veroorzaakt te worden door een kracht die op het voorwerp werkt. In werkelijkheid is er echter geen kracht, maar wordt het effect veroorzaakt door de draaiing, die inderdaad een versnelling veroorzaakt van het coördinaten systeem zelf. Als de draaiing niet te snel is, zal de waarnemer deze kracht met zijn eigen lichaam niet waarnemen. Een soortgelijk effect is de centrifugaalkracht.
Het belangrijkste voorbeeld van het corioliseffect is het effect dat de draaiing van de aarde heeft op bewegende lucht. Hierdoor gaat de lucht schijnbaar niet meer rechtuit ten opzichte van het aardoppervlak, maar vertoont de lucht een draaiing. Het effect is omschreven in de Wet van Buys Ballot.
Op soortgelijke manier treedt het corioliseffect op in zeestromingen. Het feit dat water door een afvoer ook altijd met een draaiende beweging wegloopt wordt niet veroorzaakt door het Corioliseffect. Een verkeerd begrip van de grootte van het effect, heeft geleid tot het Broodje-aapverhaal dat op het noordelijk halfrond het water de ene kant op zou draaien, en op het zuidelijk halfrond de andere kant op.
Toelichting op animatie
Het corioliseffect kan gedemonstreerd worden door een kogel over een ronddraaiende plaat te laten rollen. Dit is aangegeven in de animatie bij dit artikel. De bovenste animatie toont een bovenaanzicht van de draaiende plaat. De waarnemer (U, de lezer) bevindt zich in een stilstaand coördinatensysteem. De zwarte kogel rolt vanuit u gezien in een rechte lijn over de plaat. De kogel beschrijft de baan die verwacht wordt, namelijk als een éénparige, rechtlijnige, beweging. De plaat draait als het ware onder de kogel door. Natuurlijk is hierbij aangenomen dat er geen wrijving is tussen de kogel en de plaat. Op de onderste figuur wordt de situatie getoond, gezien vanuit een waarnemer die zich op de plaat bevindt, de rode stip. Deze waarnemer draait mee met de draaiing van de plaat en bevindt zich dus in een roterend coördinatensysteem. Voor deze waarnemer ziet het eruit alsof de kogel eerst naar hem toe komt rollen. Daarna wijkt de kogel af, en lijkt het of er een onverklaarbare kracht op werkt. De baan die de kogel over de draaiende plaat beschrijft wordt aangegeven door de gekromde gele lijn. Van boven gezien is deze lijn gewoon een rechte lijn.
