Flavius Valerius Constantinus was de volledige naam van Constantijn de Grote, eerst medekeizer van 306-323, vanaf 308 met Licinius en vanaf 324 als alleenheerser van het Romeinse Rijk. Hij was de zoon van Constantius I Chlorus en Helena. Met Constantius voerde hij in Schotland een veldtocht tegen de Picten. Zijn vader stierf in Eburacum (York) in 306 en Galerius aanvaardde dat Constantijn zijn vader op zou volgen, zij het eerst slechts als Caesar, pas later als Augustus. Na 308 trok hij op tegen de Alamannen en de Franken die de Rijn onveilig maakten, hij was verantwoordelijk voor Gallië, Britannië en Hispanië.

Op 28 Oktober 312 versloeg hij Maxentius die de macht in Italië gegrepen had op de Brug van Milvius bij Rome. Er werd later gezegd dat hij bij deze overwinning een relieuze ervaring had, waarbij hij een kruis zag en een stem hoorde die sprak In hoc signo vincis (in dit teken zul je overwinnen). Licinius in het Oosten zorgde van Maximinus af te komen en trouwde Constantijns zuster in 313. Zij kwamen overeen de vervolging van de Christenen te beëindigen en kondigde dit af in het Edict van Milaan. Spoedig werden de twee bondgenoten echter vijanden en in 316 streden zij om het Balkan gebied. Uiteindelijk versloeg Constantijn zijn medekeizer in 324 bij Adrianopel.

Daarna kon de keizer zich gaan wijden aan de verdere reorganizatie van het rijk waarmee Diocletianus een begin gemaakt had, hoewel hij in tegenstelling tot zijn voorganger de Christenen niet probeerde te vernietigen maar zich uiteindelijk liet bekeren. Hij rekende wel voorgoed af met de Pretoriaanse Garde. Hij maakte ook de Concilies van Arles 314 en Nicea 325 mogelijk.

Zijn wellicht grootste daad was de stichting van een nieuwe hoofdstad, Constantinopel, strategisch gelegen aan een kruispunt van wegen zowel te land als ter zee. De nieuwe hoofdstad lag dichter bij het economische zwaartepunt van het rijk en was ver weg van het oude Rome. Hij legde de grondslag voor de Christlijke fase van het Romeinse Rijk en daarna het Byzantijnse Rijk.

Zelf had hij een groot opvolgingsprobleem omdat hij vier zoons had. Een daarvan liet hij op verdenking van samenzwering ter dood brengen. De overige drie Constantijn II, Constantius II en Constans werden samen zijn opvolgers. Dit leidde zoals hun vader al vreesde tot veel strijd.

---