 |
Claudius Ptolemaeus {| align="right" | |} Ptolemeus leefde tussen 87 en 150 na Chr. in Alexandrië. Zijn volledige naam was Claudius Ptolemaeus (Grieks: Klaudios Ptolemaios). Hij was een Grieks astronoom, geograaf, wiskundige en muziektheoreticus. Astronomie Ptolemaeus had een geocentrisch beeld van het zonnestelsel. Zijn opvattingen over astronomie, bekend als het "Stelsel van Ptolemaeus", hebben meer dan 1400 jaar, tot ver na de middeleeuwen, deze wetenschap in West Europa en Arabië beheerst, en werden pas door Copernicus weerlegd. Ptolemaeus heeft de epicykel-theorie van Hipparchus vervolmaakt. Want met het sferenmodel van Aristoteles kon namelijk niet verklaard worden waarom de planeten zich soms snel en zich soms langzaam , of soms zelfs achterwaarts, aan de hemel bewegen. Om deze bewegingen met behulp van de epicykel-theorie te kunnen verklaren gebruikte Ptolemaeus honderden epicykels (hulpcirkels), maar zelfs nu nog zou de Aarde niet precies in het midden staan. Dit model legde Ptolemaeus vast in zijn dertiendelig manuscript 'Hé mathématiké syntaxis' ('De wiskundige verhandeling'). De werken van Ptolomaeus over astronomie zijn overgeleverd in het Arabisch, wat door de Arabische astronomen 'Kitab al-Madjisti' genoemd werd, wat 'Het grootste boek' betekent. Dit werd later verbasterd tot Almagest (het zeer grote). De Almagest bevatte ook een sterrencatalogus en een lijst van 48 sterrenbeelden, die door Hipparchus gemaakt zijn. Geografie Ptolemaeus is wellicht nog meer bekend geworden door zijn "Cosmographia" of "Geographia", een gids voor het maken van kaarten met een lijst van de geografische lengte en breedte van ca. 350 plaatsen. Aan de hand van dit werk kon men een serie kaarten tekenen van de gehele aan de auteur bekende wereld. In de Renaissance bestond veel belangstelling voor deze "Geographia": vóór 1600 werden er 31 Latijnse of Italiaanse edities van gedrukt. Deze uitgaven vormden de eerste atlassensen. Ptolemaeus verzamelde zijn gegevens in de eerste helft van de 2e eeuw na Chr. Hij noemt het Eiland van de Bataven niet, omdat hij voornamelijk steden en rivieren opgaf en weinig landschappen, maar hij heeft wel de goedheid gehad om enkele plaatsnamen en enige andere geografische aanwijzingen op te nemen, die men altijd in Nederland probeerde te lokaliseren en die blijkens andere klassieke schrijvers in of bij het Eiland van de Bataven lagen. Hij gaf een lijst van steden, rivieren en streken, waarachter hij vier getallen liet volgen: de lengtegraad met de minuut en de breedtegraad met de minuut. Zijn getallen corresponderen uiteraard niet met onze graden, omdat hij uitging van de meridiaan van Alexandrië.
|
|
|
