Cambodja

Cambodja is een land in zuidoost Azië. In het noorden heeft het een 541 kilometer lange grens aan Laos. In het noordwesten en westen heeft het een ongeveer 800 kilometer lange grens met Thailand en in het oosten en zuidoosten heeft het een 1.228 kilometer lange grens met Vietnam.

Geografie

Cambodja heeft een oppervlakte van ongeveer 181.400 vierkante kilometers. In het zuiden heeft Cambodja een kustlijn van ongeveer 441 kilometer aan de golf van Thailand. Behalve in het zuidoosten worden alle grenzen van Cambodja gevormd door lage gebergtes. Binnen deze grenzen ligt een grote laagvlakte die het hartland van Cambodja vormt. Deze vlakte is het meest dichtbevolkte deel van Cambodja en is zeer vruchtbaar door de overstromingen, natte rijstbouw vormt hier het belangrijkste landgebruik. De Mekong rivier die stroomt vanaf Laos in het noorden tot aan Vietnam in het zuidoosten zorgt voor de drainage van dit gebied. Centraal in deze laagvlakte in het noordwesten van Cambodja ligt het Tonlé Sap meer (Grote meer in het Khmer). In het droge seizoen stroomt het water via de Tonlé Sap rivier in de Mekong. In het natte seizoen verandert de stroomrichting echter door de hoge waterstand in de Mekong. het water stroomt dan het meer in en verdrievoudigt in oppervlak. Het meer wordt dan het grootste zoetwatermeer in zuidoost Azië.
Ongeveer 75% van Cambodja ligt op een hoogte van minder dan 100 meter boven het zeeniveau. In het zuidwesten van Cambodja ligt het Kravanh gebergte (Cardamon gebergte) met als hoogste piek de Aoral berg van 1771 meter. Dit gebergte heeft een uitloper langs de kust tot aan de grens met Vietnam genaamd het Damrei gebergte (olifant gebergte) met pieken tussen de 500 en 1000 meter. De westelijke grens van Cambodja met Thailand wordt gevormd door een heuvelachtig gebied met toppen tot 500 meter. Aan de noordelijke grens met Thailand ligt het steile Dangrek gebergte met pieken tot 700 meter, ook de tempel Preah Vihear ligt in dit gebergte.

Klimaat

Cambodja heeft een tropisch moesson klimaat. De gemiddelde temperatuur het hele jaar door is ongeveer 30 graden. De temperatuur kan zo laag worden als 10 graden in de koele maanden en zo hoog als 38 graden. Cambodja kent 2 moessons. De droge Noordoost moesson van November tot April als de winden uit het noordoosten komen. En de natte Zuidwest moesson van Mei tot Oktober als de winden uit het zuidwesten komen en veel regen brengen. De periode met de minste regenval is in januari en februari.

Vegetatie

Ongeveer 75% van Cambodja wordt beslagen door regenwouden. Aan de kust komt ook veel mangrove begroeiing voor. De rest is in gebruik als akkerland.

Politiek

Hedendaagse problematiek:

Een van de grote problemen is nog steeds de influx van Vietnamezen die in Cambodja komen wonen. Ook de Khmer Krom vormen een politiek probleem voor de regering. Er heerst in Cambodja dan ook een sterk anti Vietnamees sentiment. Ook de Thais worden beschouwd als kolonisator en de woede hierom is door politieke figuren gebruikt om in januari 2003 een grote onrust tegen Thaise bedrijven en instellingen uit te lokken. Onder andere de Thaise ambassade is toen afgebrand.
Ook AIDS vormt een groot probleem met een schrikbarende explosie in het aantal gevallen in recente jaren. Dit komt onder andere door de pertinente weigering van de Khmer man om condooms te gebruiken bij het geslachtsverkeer en de grote rol die prostitutie speelt in de cultuur (net als in thailand en andere Aziatische landen) waarbij het normaal is voor een man om al vanaf de pubertijd een prostituee te bezoeken.
Ook de grote politieke rivaliteit tussen de partijen van Hun Sen, prins Norodom Ranariddh (gesteund door koning Norodom Sihanouk) en Sam Rainsy in combinatie met de overvloedige beschikbaarheid van oorlogstuig vormen een gevaar voor de stabiliteit van het land.
De schreinende armoede en de vele landmijnen vormen op het platteland een groot probleem

Staatkundige Indeling

Cambodja is onderverdeeld in 20 Khett (provincies) en 3 krong (stedelijke gebieden).

Economie

Cambodja is een zeer arm land en de economie is grotendeels vernield door de vele oorlogen. Voor 1970 produceerden de boeren genoeg voedsel voor de behoefte van het land. Maar tegen 1986 was dit door de vele vernielingen nog maar 75%. Landbouw is de belangrijkste activiteit en rijst, rubber en maïs zijn de belangrijkste gewassen. Er is bijna geen industrie en de industrieën die er zijn produceren voornamelijk voor binnenlandse consumptie.
Tijdens de economische crisis in Azië in 1997 kwam de economie tot een stilstand. Dit kwam ook door onrust, burgeroorlog en politieke crisis. In 1999 het eerste volledige jaar zonder gevechten in 30 jaar begon de economie mede dankzij hervormingen weer te groeien met 5%. In 2000 groeide het bbp met 5%, in 2001 met 6,3% en in 2002 met 5,2%. De snelst groeiende sector in de afgelopen jaren was het toerisme.
Ondanks deze groeipercentages staat de regering voor een grote uitdaging. Het grootste deel van de begroting word nog steeds betaald met buitenlandse hulp en de politieke instabiliteit en corruptie houden veel buitenlandse investeerders tegen. Ook het gebrek aan scholing en de bijna totale afwezigheid van enige infrastructuur op het platteland zorgen voor grote problemen in de nabije toekomst.

Toerisme

Het toerisme is de snelst groeiende sector in de Cambodjaanse economie in de laatste jaren. Dit ondanks dat er 20 US dollar[[ betaald moet worden bij aankomst in Cambodja. En de hoge toegangsprijzen voor monumenten. In het jaar 2000 waren er 34% meer toeristen en in het jaar 2001 groeide het zelfs met 40% voor de [[11 september 2001 terroristische aanslagen in New York.

Bevolking

De meeste Cambodjanen horen ethnisch gezien bij de Khmer(94%). De Chinezen zijn de 2e grootste groep met ongeveer 3%, de Moslim Chamss volgen met 2%. De rest van de bevolking bestaat uit Vietnamezen, Thais, Chinezen en bergvolkeren. Een grote groep Cambodjanen woont buiten Cambodja, namelijk in de provincies Buriram, Sisaket, Surin en Ubon Ratchathani in het noordoosten van Thailand. En in het zuidelijk deel van Vietnam, wat door de Cambodjanen ook wel Kampuchea Krom wordt genoemd, de inwoners worden ook wel Khmer Krom genoemd.

Religie

De belangrijkste religie in Cambodja is het Theravada Boeddhisme, ongeveer 88% van de bevolking. De Islam heeft ook een grote groep volgelingen ongeveer 3% van de bevolking, zij behoren over het algemeen tot de Cham.

Geschiedenis

De eerste bekende beschavingen verschijnen ongeveer in de 1e eeuw van onze jaartelling in Cambodja. Dit zijn de beschavingen van Chenla (Chinese naam, Khmer naam Kambu) en Funan (Chinese naam, echte naam onbekend) meer in hedendaags Vietnam. Van 802 tot ongeveer 1350 was Cambodja onderdeel van een groot Khmer rijk. Dit rijk strekte zich uit over grote delen van Zuidoost Azië, waaronder het hedendaagse Cambodja, delen van Vietnam, Laos, Thailand en tot aan de oostelijke grenzen van Myanmar. De hoofdstad van dit rijk was in Angkor dat bij het hedendaagse Siem Reap ligt. Angkor Wat en andere Hindoe tempels zijn beroemde overblijfselen van deze beschaving. Na verscheidene oorlogen met Ayutthaya en Lan Xang (dat het zelf had helpen stichten), verplaatsten de Khmerss de hoofdstad naar Phnom Penh en ongeveer vanaf die tijd veranderde de naam in Kambu-ja (Cambodja).
Vanaf het midden van de 15e eeuw tot de komst van de Fransen werd Cambodja gereageerd door zwakke koningen en werd het verscheurd door interne conflicten. Ook vele oorlogen met Ayutthaya en Vietnam leiden tot grote verliezen in zowel land als rijkdom. Cambodja zou nooit meer de omvang en glorie van het oude Khmer rijk meemaken.
Tussen 11 augustus1863 en 9 november 1953 werd Cambodja geregeerd door Frankrijk. Eerst werd Cambodja een Frans protectoraat, op 17 oktober 1887 werd het een onderdeel van de Unie van Indo China samen met Tonkin, Annam, Cochin China en Laos (vanaf 1893). Vanaf 8 november 1949 trad Cambodja toe in een associatie met Frankrijk. Op 9 november 1953 werd Cambodja onder koning Norodom Sihanouk onafhankelijk en kent sindsdien een turbulente geschiedenis, dit uit zich onder andere in de vele politieke wisselingen.
Tijdens de Vietnamoorlog werd Cambodja zwaar gebombardeerd door Amerikaanse B-52's bommenwerpers die de Vietcong en het Ho Chi Minh Pad als doel hadden. Cambodja was na Laos zelfs het zwaarst gebombardeerde land in Zuidoost-Azië, er vielen naar schatting 600.000 burgerslachtoffers. In 1970 vielen amerikaanse en Zuid Vietnamese troepen Cambodja binnen om aldaar gelegerde Vietcong troepen aan te vallen. In 1975 wierp de rode Khmer de regering van Lon Nol omver en kwam aan het bewind. Ze oefenden een waar schrikbewind uit en vermoorden tussen 1,5 miljoen en 2,5 miljoen mensen (Schattingen zijn zo laag als 800.000 (bekentenis Pol Pot en zo hoog als 3 miljoen (Vietnamese bronnen)). Ongeveer 25% van de Cambodjaanse bevolking. In 1978 vielen de Vietnamezen Cambodja binnen nadat de laatste het zuiden van Vietnam was binnengevallen. Hierna heerste er tot ver in de jaren 90 van de laatste eeuw een burgeroorlog die uiteindelijk resulteerde in het uiteenvallen en de overgave van de laatste Rode Khmer guerillas. In Mei van 1993 zouden er voor het eerst weer verkiezingen gehouden worden. De situatie blijft echter tot in 2003 onstabiel.

Voor meer geschiedenis zie ook:

Het rijk van de Khmers

De lijst met de koningen van het Khmer rijk

De lijst met de koningen van Cambodja

De lijst met de hoofden van het koloniaal bestuur in Cambodja

De lijst met de staatshoofden en presidenten van Cambodja

De lijst met de Minister presidenten van Cambodja

De naam Cambodja

Cambodja is zo vaak van naam veranderd dat het af en toe een beetje verwarrend is. De Cambodjanen zelf noemen hun land Kampuchea, deze naam is afgeleid van het woord Kambu-ja. Deze naam betekend letterlijk: zij die geboren zijn door Kambu. Kambu is volgens een mythe de grondlegger van Cambodja. Deze mythe gaat zover terug als de 10e eeuw. Het Portugese woord Camboxa en het Franse Cambodge, waarvan wij de naam Cambodja hebben overgenomen, stamt direct van Kambu-ja.
Sinds de onafhankelijkheid van Frankrijk in 1953 heeft Cambodja vele namen gekend:

Koninkrijk Cambodja (Royaume du Cambodge)
Khmer Republiek onder Lon Nol van 1970 tot 1975
Democratisch Kampuchea onder de Rode Khmer van 1975 tot 1979
Volksrepubliek Kampuchea onder de Vietnamese bezetting van 1979 tot 1989
Staat Cambodja (L'Etat du Cambodge, in Khmer Roet Kampuchea) vanaf midden 1989
Koninkrijk Cambodja sinds de verkiezingen in mei 1993

De Rode Khmer veranderden de naam Cambodja in Kampuchea om op die manier definitief afscheid te nemen van het koloniale tijdperk. De naam werd weer terugveranderd in Cambodja omdat de naam Kampuchea herinneringen oproep aan het regime van de Rode Khmer, en de regering daardoor geassocieerd werd met diens wreedheden.

Landen-Werelddeel