We onderscheiden rookzwak kruit dat in moderne munitie wordt gebruikt en dat van nitrocellulose wordt gemaakt, en het ouderwetse zwarte buskruit. Dit laatste is een mengsel van ca 75% kaliumnitraat (salpeter), 10% zwavel en 15% houtskool, ieder afzonderlijk fijn gepoederd, vermengd en daarna eventueel (b.v. onder toevoeging van wat water en een bindmiddel) tot korrels van verschillende grootte gevormd. Na droging is het mengsel gemakkelijk tot ontbranding te brengen, een vonk van statische elektriciteit of een flinke stoot die wrijvingswarmte veroorzaakt kan hiervoor genoeg zijn. Buskruit kan wegens het ontbrandingsgevaar alleen nat worden fijngemalen! De hevigheid van de verbrandingsreactie hangt zowel af van de mengverhouding als van de korrelvorm en de korrelgrootte waarin het mengsel is gebracht.

Bij de verbranding ontleedt het kaliumnitraat waarbij zuurstofgas vrijkomt dat reageert met de koolstof en zwavel onder vrijkomen van warmte en een aantal vaste en gasvormige reactieproducten, met name CO, CO₂, N₂, en SO₂. De vaste producten zijn vooral kaliumoxide en -sulfide. De verbranding vindt snel plaats maar wordt pas explosief als het kruit opgesloten is in een kleine ruimte. De snelheid van verbranding in het mengsel blijft onder die van het geluid - buskruit detoneert niet.

De explosieve kracht van zwart kruit is daarom betrekkelijk gering. Het verbrijzelt naastliggende structuren niet (wat in de mijnbouw een voordeel kan zijn) maar duwt ze weg. De vrij hoge hoeveelheid vast residu na de explosie is een van de redenen dat zwart buskruit niet meer in geweerpatronen wordt gebruikt - de producten zijn sterk corrosief en tasten de loop aan; ook verraadt de grote rookwolk de plaats van de schutter onmiddellijk.

geschiedenis