Historisch
Oorspronkelijk was Brabant de naam van een hertogdom in het uiterste westen van het Heilige Roomse Rijk. Het ontstond uit een fusie van het graafschap Leuven met het graafschap Ukkel-Brussel in de 11e eeuw en de uitbreiding naar zowel het noorden als zuiden (bv. Het markgraafschap Antwerpen). De natievorming was min of meer compleet met het toekennen van de hertogstitel aan Godfried I (ook bekend als Godfried met den baard) door de keizer in 1106 (zie ook: Hertogen van Brabant)
Het hertogdom Brabant voor 1585 |
Verdere uitbreidingen gingen vooral naar het oosten. In 1288 verslaat Brabant in de slag bij Woeringen het hertogdom Limburg (niet te verwarren met de Belgische en Nederlandse provincies), en ontstaat er een band tussen de twee hertogdommen die 5 eeuwen zal duren. In 1406 komt het bij het huis van Bourgondië, die op dat ogenblik bezig zijn een rijk uit te bouwen in wat later de Zeventien Provinciën zal heten. Deze Zeventien Provinciën werden definitief gevormd door Keizer Karel V. Brabant was hier een deelstaat van, en behield een grote mate van autonomie in deze confederatie. Samen met Vlaanderen was Brabant een van de kerngebieden van dit gebied. Bij zijn opvolger, Filips II, koning van Spanje en ook hertog van Brabant liep het mis. De Tachtigjarige Oorlog brak uit omwille van godsdiensttwisten. Uiteindelijk ging het noorden van Brabant naar de Republiek der Zeven Verenigde Provinciën als generaliteitsland, het zogenaamde Staats Brabant. Het zuiden, maakte nog steeds deel uit van de de Staten-Generaal van de Rooms-Katholieke bondsstaat onder de heerschappij van Spanje, maar deze Zuidelijke Nederlanden verkregen een grote mate van autonomie onder de landvoogden Albrecht en Isabella.
Nadat de Spaanse tak van de Habsburgers was uitgestorven, ging het gebied over naar de Oostenrijkse Habsburgers. In 1789 verklaarde Brabant zich onafhankelijk van de heerschappij van keizer Jozef II na diens vernieuwingspolitiek, in de Brabantse Omwenteling. Al spoedig volgden de andere Zuidelijke Nederlanden het voorbeeld van Brabant en ontstond de federatie van de Verenigde Nederlandse Staten (in de Belgische geschiedschrijving vaker vermeld als Verenigde Belgische Staten). Al snel herstelden de Oostenrijkers het gezag, nu onder de nieuwe keizer Leopold II in 1790.
Kort daarna kwam er definitief een einde aan het bestaan van het hertogdom. Brabant raakte mee in de maalstroom van de Franse Revolutie en werd in 1795 geannexeerd door Frankrijk, en opgesplitst in twee departementen van de Franse eenheidsstaat (Dyle voor Vlaams- en Waals-Brabant; Deux Nèthes voor Antwerpen).
Na de val van Napoleon in 1815 kwam er geen restauratie van de voormalige vorstendommen, maar werden de Franse departementen getransponeerd naar provincies van het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden. Na de Belgische Revolutie van 1830 werd deze toestand ook overgenomen in het nieuwe koninkrijk.
Het historische Brabant was op dat moment opgesplitst in 3 provincies (Brabant, Antwerpen en Noord-Brabant) die verspreid lagen over 2 landen (België en Nederland). Onder invloed van de Vlaamse beweging werd uiteindelijk de provincie Brabant opgesplitst in Vlaams-Brabant en Waals-Brabant in 1993, bij de federalisering van België.
Andere