Bloedarmoede

Bloedarmoede

Bij de term bloedarmoede (anemie) wordt vaak ten onrechte gedacht dat men "te weinig" bloed heeft. Dit is echter niet het geval. Bij bloedarmoede is er sprake van een te laag hemoglobinegehalte (Hb-gehalte). Hemoglobine is een eiwit waarin zich enkele ijzer atoom bevinden. Zuurstof kan zich aan dit ijzerhoudend eiwit binden en zodoende via het bloed getransporteerd worden. Hemoglobine zit in de rode bloedlichaampjes.
Een tekort aan ijzer leidt dan ook tot bloedarmoede, maar er zijn nog tientallen andere mogelijk oorzaken, merendeels zeldzaam tot zeer zeldzaam.

Table of contents

1 Systematische lijst van oorzaken
2 IJzertekort
3 Infecties
4 Bloedverlies
5 Gebrek aan vitamine B₁₂
6 Symptomen

Systematische lijst van oorzaken

Bloedarmoede kan ontstaan door:

verminderde aanmaak van bloedcellen
- tekort aan ijzer
- tekort aan vitamine B12
- tekort aan foliumzuur
- door erfelijke afwijkende vormen van hemoglobine (b.v. thalassemie, sikkelcelanemie)
- chronische ziekten zoals reuma, chronische infectieziekten of kwaadaardige gezwellen
- beenmergziekten waarbij de aanmaak verminderd is (aplastische anemie)
- ziekten waarbij het beenmerg verdwijnt, b.v. door verdringing door tumorcellen
verhoogde afbraak van bloedcellen
- door afwijkingen aan de cellen zelf (ovalocytose, sferocytose)
- door erfelijke afwijkende vormen van hemoglobine (b.v. thalassemie, sikkelcelanemie)
- door auto-immuunprocessen
door bloedverlies. In dit geval kan er onderscheiden worden tussen bloedverlies dat zo groot is dat er meer bloed wordt verloren dan door het lichaam snel aangemaakt kan worden (bevalling, grote verwondingen) en langdurig gering bloedverlies waardoor de ijzervoorraad van het lichaam langzaam uitgeput raakt.
- bij verwondingen of bij een bevalling
- bij zware menstruaties
- bij langdurig, vaak ongemerkt bloedverlies uit de darm.

IJzertekort

Dit is de meest voorkomende oorzaak van bloedarmoede. Door bloedverlies bij de menstruatie gaat veel ijzer verloren, en/of door te weinig ijzerhoudend voedsel te eten wordt de aanmaak van hemoglobine geremd. Deze vorm van bloedarmoede komt dan ook vaak voor bij vrouwen in de vruchtbare leeftijd. Dit is wel te behandelen door ijzerhoudend voedsel te nuttigen zoals vlees, eigeel, vis, donkergroene bladgroenten, peulvruchten, noten, melk, tomaten en worteltjes. Bij langdurige sterke menstruaties komt men hiermee meestal niet uit en zal ijzer in tabletvorm ('staaltabletten') moeten worden bijgegeven. Door extra vitamine C te eten wordt de opname van ijzer in bloed bevorderd. Vitamine C komt vooral voor in vers fruit (frambozen, druiven, bramen, peren, appels) of vers geperste sinaasappelsap.
Als de oorzaak van een ijzergebreksanemie niet op voorhand duizelijk is (zware menstruaties) dient nader onderzoek gedaan te worden om b.v. een darmtumor waarbij de patient dagelijks ongemerkt een paar ml bloed verliest uit te sluiten.

Infecties

Ernstige infecties en andere chronische ziekten die veel van de energie van het lichaam vergen kunnen leiden tot bloedarmoede. Door de bloedarmoede heb je minder weerstand tegen infecties, waardoor er andere infecties kunnen ontstaan. Kans op chronische infecties is dan ook aanwezig.

Bloedverlies

Bij (veel) bloedverlies (bijvoorbeeld bij een ongeval of grote operatie) kan ook bloedarmoede optreden. Dit kan - als de situatie zeer ernstig is- verholpen worden door een bloedtransfusie. Bij geringere bloedarmoede na een grote bloeding geeft men liever ijzer en laat het lichaam zelf de nodige nieuwe bloedcellen aanmaken. Versterkt bloedverlies kan ook optreden als er een erfelijke stoornis is in de bloedstolling (hemofilie), waardoor men blijft bloeden, ook bij een relatief klein ongeval (sneetje in de vinger, bloedneus). Ook het gebruik van antistollingsmiddelen kan leiden tot meer bloedverlies.

Gebrek aan vitamine B₁₂

Deze vorm van bloedarmoede komt (veel) minder vaak voor. Door het gebrek aan vitamine B₁₂ wordt de aanmaak van rode bloedlichaampjes verstoord. Hierdoor kan men erg vermoeid raken. Tekorten aan vitamine B12 kunnen ontstaan door deficiënte voeding maar ook door een verworven defect in de opname van vitamine B12 (pernicieuze anemie). Bij bloedarmoede door gebrek aan vitamine B12 of aan foliumzuur zijn de bloedcellen die men nog heeft meestal te groot; bij ijzergebrek juist meestal te klein. Hierdoor kan vaak een al goed idee over de oorzaak worden verkregen, alleen al door naar het bloedbeeld te kijken zelfs zonder het ijzergehalte, vitamine B12 en foliumzuur apart te bepalen.

Symptomen

Veel voorkomende kenmerken van bloedarmoede zijn:

Bleke huid (met name onder de vingernagels)
Bleke lippen
Vermoeidheid
Kortademigheid
Duizeligheid
Oorsuizingen
Koude handen en voeten

Het schatten van de bloedarmoede door naar de patient te kijken is echter lastig en men kan zich heel makkelijk vergissen. Bloedarmoede kan objectief vastgesteld worden door bloedonderzoek. Afhankelijk van de oorzaak van de bloedarmoede zal de arts een geschikte medicatie voorschrijven.

Encyclopedie