Biotechnologie houdt zich bezig met de technieken om biologie te gebruiken voor praktische doeleinden. Biotechnologie is een zeer breed begrip. Er wordt daarom een onderscheid gemaakt in klassieke en moderne biotechnologie.
Klassieke biotechnologie
De klassieke biotechnologie bestaat al sinds mensenheugenis. Het fokken van dieren en het veredelen van planten zijn hier voorbeelden van. Onder de eerste categorie vallen bijvoorbeeld het brouwen van bier en het maken van kaas en yoghurt uit melk. Ook kan brood en wijn niet gemaakt worden zonder gebruik van gist. Naast gist worden schimmels en bacteriën gebruikt.
Moderne biotechnologie
De moderne biotechnologie bestaat nog maar enkele decennia. Onder moderne biotechnologie worden technieken verstaan als genetische modificatie, mutatie veredeling en celfusie. De grote doorbraak kwam met de ontdekking van het DNA. De erfelijke informatie van organismen is met name in deze stof opgeslagen. De biotechnologie heeft sinds ongeveer 1975 een aanzienlijke ontwikkeling doorgemaakt. Deze ontwikkeling speelt zich wereldwijd af en zeker in de geïndustrialiseerde landen, waaronder Nederland, in hoog tempo. Er is een enorme hoeveelheid gegevens verzameld die met behulp van de informatietechnologie steeds sneller kan worden ontsloten. Met behulp van deze kennis is het mogelijk om heel gericht de eigenschappen van cellen te beïnvloeden. Dit genetisch modificeren maakt het mogelijk om productieprocessen te verbeteren en dus kwalitatief betere producten af te leveren.
Deze vorm van biotechnologie kan een sterke invloed hebben op ontwikkelingen in de samenleving en is daardoor een bron van voortdurende maatschappelijke discussie. Enerzijds biedt dit perspectief voor verbetering van de gezondheidszorg, de landbouw, de voeding en het milieu. Anderzijds roepen deze mogelijkheden vragen op. Is alles wat technisch kan, ook gewenst, veilig en maatschappelijk ethisch aanvaardbaar? Bij het beantwoorden van deze vragen moeten soms sterk uiteenlopende waarden en belangen tegen elkaar worden afgewogen.
Een volledige uitsluiting van risico's, zogeheten nulrisico's, is onmogelijk. Door behoedzame afwegingen kunnen de risico's echter wel zo klein mogelijk worden gehouden. Het gaat om een afweging tussen mogelijke risico's en het beoogde maatschappelijk nut van nieuwe biotechnologische ontwikkelingen.
Biotechnologie en voeding
In de voedselbereiding wordt veel gebruik gemaakt van biotechnologie. Zo wordt bier gebrouwen doordat gisten de aanwezige suikers om te zetten tot het smaakvolle en conserverende alcohol. Yoghurt wordt gemaakt door demelkzuurbacterie toe te voegen aan melk, brie is bedekt met schimmels. Dit zijn allemaal van oorsprong traditionele biotechnologische processen. Moderne biotechnologie heeft ook zijn intrede gedaan in de moderne voedselbereiding. Op verschillende manieren komen voeding en moderne biotechnologie elkaar tegen. Over dit onderwerp werd in Nederland in 2001 een breed maatschappelijk debat 'Eten en genen' georganiseerd (commissie-Terlouw).
- Soja en maïs zijn zo gemodificeerd dat ze bestand zijn tegen insecten of onkruidbestrijdingsmiddel. Vooral in Amerika worden deze maïs en soja veel gekweekt.
- Chymosine wordt gebruikt in kaasbereiding en wordt uit kalverenmagen gewonnen. Het is echter ook op diervriendelijke manier te produceren, namelijk door micro-organismen.
- Aroma's die smaak geven aan voedingsmiddelen worden op grote schaal geproduceerd door micro-organismen. Ook enzymen worden vaak geproduceerd door genetisch gemodificeerde micro-organismen. Deze enzymen worden vaak gebruikt in de productie van voedingsmiddelen.
- In Nederland houdt het RIKILT zich bezig met de controle van voedingsmiddelen. Hier beoordelen ze de kwaliteit van de voedingsmiddelen die op de Nederlandse markt verkocht worden. Zij controleren dus of het eten wel veilig is. Ze testen hier ook genetisch gemodificeerde voedingsmiddelen.
Biotechnologie kan ook worden toegepast voor onderzoek naar heel andere aspecten van voeding, denk bijvoorbeeld aan de menselijke darmflora. Andere toepassingen
Een belangrijke onderdeel van de biotechnologie zijn processen om micro-organismen stoffen om te laten zetten ten behoeve van de de voedingsindustrie en afvalwaterreinigingsinstallaties. Ook wordt bijvoorbeeld het kweken van algen bestudeerd ten behoeven van de voedselproduktie. Onderzoeksinstituten
De TU Delft heeft een afdeling biotechnologie die onder de afdeling Scheikundige Technologie valt.
Bron
Een deel van deze tekst of een eerdere versie daarvan is overgenomen van de website van het Ministerie van VROM.
Internet
Zie ook: http://home.hccnet.nl/r.cristofoli Klik op IVO en z'n DNA (Afbeelding rechtsonder DE WENTELTRAP)
Deze paginareeks legt voor leerlingen van de 1ste t/m ongeveer 3de klas van het VO uit, wat chromosomen zijn en wat we er inmiddels al mee kunnen doen.
