Het besturingssysteem is het allerbelangrijkste programma: het zorgt dat andere programma's opgestart kunnen worden. Het regelt het opstarten en beëindigen van andere programma's, toegang tot de harde schijf, scherm, invoer van gegevens, enzovoort. De andere programma's die gestart kunnen worden heten applicaties. Zo'n applicatie maakt gebruikt van het besturingssysteem door middel van een Application Programming Interface (API). Deze API abstraheert de toegang tot de verschillende randapparatuur, zoals harde schijf, printer en beeldscherm.

Gebruikers maken van het besturingssysteem gebruik door middel van een commandoregel, bijv. MS-DOS of de UNIX terminal, of een grafische gebruikersinterface als Microsoft Windows of het X Window-systeem.

De volgende taken worden door een besturingssysteem uitgevoerd:

• Bepalen welk programma op dit moment moet draaien (als het besturingssysteem het toelaat dat meerdere programma's tegelijkertijd kunnen draaien) multitasking
• Beheer van het geheugen (RAM en virtueel geheugen) en het delen ervan voor meerdere applicaties
• Beheer van invoer en uitvoer van en naar randapparatuur

• UNIX; kent vele varianten zoals FreeBSD, HP-UX, Irix, GNU/Linux, OSX, Solaris, Ultrix enz.
• Windows van Microsoft.
• MS-DOS, PC-DOS of gewoon DOS; van resp. Microsoft en IBM. En FreeDOS; een vrije software variant.
• MacOS; van Apple Computers; systeem 6, 7, 8 en 9 (10 werd rond het jaar 2000 gebaseerd op Unix, zie OSX).
• VMS van Digital Equipment Corporation (DEC)
• OS/400, MVS en VM van IBM
• Netware van Novell
• AmigaOS van Amiga Corporate
• BeOS
• PalmOS (voor PDA's)
• RISCOS (RISC OS) (Acorn, Acorn Archimedes, Acorn RiscPC, Omega, Iyonix)